Gwamnati Ta Fadada Yankin Tsaro Ga Barikin Soja a Soudouré/Tondibiah

Hoto ta Anp

Gwamnatin Jamhuriyar Nijar ta sanar da shirin faɗaɗa yankin tsaro na sansanin sojoji da ke yankin Soudouré/Tondibiah da kadada 21. Matakin na zuwa ne biyo bayan wani harin ta'addanci da aka kai a filin jirgin sama na Diori Hamani da ke birnin Yamai a ranar 18 ga watan Yuni, inda aka ce an gano tare da lalata wata cibiyar kayan aiki ta maharan.

A martanin da suka mayar, ƙasashe da ƙungiyoyi daban-daban sun yi tir da harin. Gwamnatin Tarayyar Rasha ta yi Allah wadai da harin na ranar 18 ga watan Yuni, haka nan ma ofishin jakadancin Amirka a Nijar ya jinjina wa matakin da jami'an tsaro na ƙasar (FDS) suka ɗauka wajen daƙile harin. A cikin gida kuwa, wata ƙungiyar goyon bayan gwamnati mai suna Collectif Régional pour la Sauvegarde de la Patrie (CRSP) reshen yankin Maradi, ta bayyana harin a matsayin na ragwaye, inda ta nuna rashin amincewarta da shi. Wannan faɗaɗa yankin tsaro na zuwa ne a daidai lokacin da hukumomi ke ƙara ƙaimi wajen tunkarar barazanar tsaro a kewayen babban birnin ƙasar.

Tsaro A Sauran Yankuna

Haka nan a yankin Agadez, an gudanar da wani taron majalisar tsaro ta yankin da ya mayar da hankali kan nazarin yanayin tsaro da na zamantakewar al’umma. Taron da aka gudanar ya duba irin ƙalubalen da yankin ke fuskanta da kuma matakan da za a ɗauka domin inganta zaman lafiya da kwanciyar hankali ga mazauna yankin na Agadez da kewayenta.

A wani labarin kuma, hukumomi a birnin Yamai sun karɓi kayan aikin sadarwa waɗanda kuɗinsu ya kai fam biliyan huɗu na Sefa. An bayyana cewa za a raba kayan ne ga rundunar ‘yan sanda ta ƙasa da kuma masu gadin ƙasa, domin ƙara musu ƙarfin gwiwa da inganta ayyukansu na sadarwa a fagen tabbatar da tsaro a faɗin ƙasar. Wannan na daga cikin ƙoƙarin da gwamnati ke yi na samar wa jami’an tsaro da kayan aiki na zamani.

A yankin Tahoua kuwa, jami'an tsaro sun yi nasarar tarwatsa wata babbar ƙungiyar masu safarar miyagun ƙwayoyi ta ƙasa da ƙasa. Rahotanni sun ce an kama waɗanda ake zargi a garuruwan Illéla da Ingall da kuma birnin Agadez, wanda hakan ke nuna yadda ƙungiyar ta faɗaɗa ayyukanta a sassa daban-daban na ƙasar. Wannan nasara ce ga jami’an tsaro a yaƙin da suke yi da masu aikata laifuka masu haɗari.

A ɓangaren samar da muhalli kuwa, Minista Abdoul Kadri Amadou Daouda ya bayyana cewa an kammala gina gidaje 925, sannan an tanadi filaye fiye da 11,000 a cikin watanni 14 da suka gabata. Ministan ya ƙara da cewa wannan wani ɓangare ne na shirin gwamnati na samar da matsuguni ga ‘yan ƙasa domin rage matsalar ƙarancin gidajen kwana da kuma inganta rayuwar al’umma a faɗin ƙasar.

Sakamakon Tattalin Arziki Da Ci Gaban Kasa

Dangane da yanayin tattalin arziki, Ministan Kuɗi ya sanar da cewa Nijar ta samu ci gaban da ya kai kaso 10.4 cikin 100 a shekarar 2024, adadin da ake ganin ya kafa tarihi. Wannan bunƙasa na zuwa ne a daidai lokacin da ƙasar ke fuskantar ƙalubale na cikin gida da na waje, amma kuma take nuna alamun farfaɗowa a fannonin tattalin arziki daban-daban. Ci gaban ya nuna yadda tattalin arzikin ƙasar ke ƙara ƙarfi duk da matsalolin da ake fuskanta, wanda hakan ke bai wa gwamnati damar ci gaba da aiwatar da manyan ayyuka domin amfanin al'umma. Wannan adadi ya zarce hasashen da aka yi a baya, abin da ke nuna ingantuwar dabarun tattalin arziki da gwamnati ta ɗauka.

A ɓangaren basussuka kuwa, Ministan Kuɗin ya bayyana cewa jimillar bashin da ake bin ƙasar ya kai matakin wucin gadi na fam biliyan 5,913.27 na Sefa a ƙarshen shekarar 2025. Wannan adadi ya haɗa da basussukan cikin gida da na waje, kuma yana nuna irin nauyin da ke kan tattalin arzikin ƙasar wajen biyan waɗannan bashi. Hukumomi sun ce suna aiki tuƙuru domin ganin an gudanar da harkokin basussukan yadda ya kamata, ta yadda ba zai shafi ci gaban ƙasa da kuma ayyukan da ake yi wa jama'a ba. Ana sa ran za a yi amfani da wasu hanyoyin samun kuɗaɗen shiga domin rage dogaro da karɓar bashi a nan gaba.

Har ila yau, rahotanni sun nuna cewa kuɗaɗen da ake samu daga arzikin man fetur sun taka muhimmiyar rawa wajen taimaka wa ƙasar ta jure wa takunkuman da ƙungiyoyin yanki suka sanya mata. Wannan ya ba Nijar damar samun isassun hanyoyin kuɗaɗe don gudanar da harkokin gwamnati da kuma tallafa wa tattalin arzikinta a lokacin da aka fuskanci matsin lamba. Hakan ya kuma ƙara fito da muhimmancin ɓangaren man fetur a matsayin ginshiƙin dogaro da kai ga tattalin arzikin ƙasar, musamman a irin waɗannan yanayi masu sarkakiya da ke buƙatar tsayuwa da ƙafafuwan kai.

A wani ci gaban kuma, Shugaban Hukumar Tarayyar Tattalin Arzikin Yammacin Afirka, UEMOA, ya bayyana cewa aikin Nijar wajen aiwatar da dokoki da ayyukan hukumar ya kai kaso 76.10 cikin 100 a shekarar 2025. Wannan nasara na nuna yadda ƙasar ke bin ƙa'idojin da hukumar ta gindaya, wanda hakan ke ƙara haɗin kai da inganta dangantaka tsakaninta da sauran ƙasashen membobin ƙungiyar. Matakin ya kuma nuna aniyar gwamnatin Nijar na cika alƙawuran da ta ɗauka a matakin yanki, wanda zai iya buɗe sabbin kofofin haɗin gwiwa a fannoni daban-daban.

Daga ƙarshe, wani rahoto kan jin daɗin rayuwa ya sanya Nijar a cikin ƙasashe goma na farko a Afirka da kuma ta biyu a cikin ƙasashen ƙungiyar UEMOA. Wannan ma'auni ya duba abubuwa da dama da suka haɗa da yanayin rayuwar al'umma, da kwanciyar hankali, da kuma damammakin da ake da su. Kasancewar Nijar a wannan matsayi na nuna cewa duk da ƙalubalen da ake fuskanta, akwai alamun ci gaba wajen inganta jin daɗin rayuwar 'yan ƙasa, abin da ke bai wa gwamnati ƙwarin gwiwar ƙara ƙaimi a shirye-shiryenta na ci gaban al'umma.

Ci Gaban Ayyukan Noma Da Raya Karkara

A fannin noma kuwa, an naɗa Ministan Noma na Nijar, Mahaman Elhadj Ousmane, a matsayin Jakadan bunƙasa noma mai dorewa wato 'agroécologie' a yankin Afirka ta Yamma. Wannan naɗi na zuwa ne a matsayin karramawa ga ƙoƙarinsa da kuma manufofin ƙasar na inganta hanyoyin noma da ke kare muhalli da kuma tabbatar da wadataccen abinci a yankin. A sa'i ɗaya kuma, wata tawaga daga Hukumar Abinci da Aikin Noma ta Duniya, FAO, ta ziyarci Nijar domin gudanar da aikin tantance irin nasarorin da aka samu ta dalilin tallafin da take bayarwa ga ɓangaren binciken aikin gona da kiwo a ƙasar.

Ministan Kuɗi ya bayyana cewa, noman rani mai yawa ya taimaka wajen ƙara yawan amfanin gona da aka samu a ƙasar, inda aka samu tan miliyan 3.4 na gero da kuma tan miliyan 1.7 na dawa. A yankin Zinder, an bayyana cewa shirin dawo da ƙasar noma da aka yi watsi da ita, wanda aka fi sani da FARN, ya zama wata ingantacciyar hanyar yaƙi da matsalar rashin isasshen abinci mai gina jiki a ƙauyen Maïgardayé. Haka nan a wannan ƙauye na Maïgardayé, Hukumar Abinci ta Duniya ta Majalisar Ɗinkin Duniya, wato PAM, tana ƙarfafa juriyar al'umma ta hanyar share ciyayi a cikin tabkuna domin inganta samar da ruwa da kiwo.

A jihar Tahoua, bayanai sun nuna cewa an fara shuka a wasu sassan ƙauyuka 1,290 a cikin kwanaki goma na biyu na watan Yuni. Kafin wannan lokaci, a cikin kwanaki goma na farko na wannan wata, ƙauyuka 534 ne suka yi irin wannan shuka ta wucin gadi, wanda ke nuna yadda manoma ke fara shirin tunkarar daminar bana a hankali a sassa daban-daban na jihar. Waɗannan alƙaluma na nuna yadda ake samun ci gaba a ayyukan noma a matakin farko na damina a yankin.

Sabis Na Jama'a Da Shirye-shiryen Ilimi

A ɓangaren ma’aikatan gwamnati kuwa, Madame Aïssatou Abdoulaye Tondi ta sanar da sauye-sauye da nufin daidaita rabe-raben ma’aikata a tsarin aikin gwamnati. Bayanai sun nuna cewa an ƙidaya ma’aikata 61,650, inda kaso 40 cikin 100 daga cikinsu manyan ma’aikata ne na rukuni na ‘A’, alhali kuwa ma’aunin da ya kamata a bi bai wuce kaso 15 cikin 100 ba. Saboda haka, ana shirin ɗaukar sabbin ma’aikata fiye da 1,500 don maye guraban waɗanda suka yi ritaya, gwargwadon yadda kasafin kuɗi ya tanada.

A fannin ilimi kuwa, Ministar Ilimi ta ziyarci wasu cibiyoyi a birnin Yamai domin ganewa idonta yadda jarabawar shiga ƙaramar sakandare ta BEPC ke gudana. An tabbatar da cewa jarabawar rubutu ta shekarar 2026 na tafiya kamar yadda aka tsara a yankin na Yamai. A yankin Zinder, ɗalibai 16,189 ne ke rubuta wannan jarabawa. A yankin Diffa kuwa, Gwamna Bagadoma ya kaddamar da jarabawar a gaban ɗalibai 3,076, inda ya bayyana ilimi a matsayin "babban abin da yankin ya sa a gaba". A Goudoumaria ma, ɗalibai 424 ne ke fuskantar jarabawar a rubuce a cibiyoyi guda uku.

An kaddamar da jarabawar BEPC ta shekarar 2026 a hukumance a faɗin ƙasar daga yankin Tillabéri, inda aka yi rajistar ɗalibai 119,865 a cibiyoyi 383 a duk faɗin Nijar. Haka zalika, ɗalibai 352,211 ne suka zauna domin rubuta jarabawar kammala firamare ta CFEPD da CEPE/FA a cibiyoyi 1,459 a faɗin ƙasar. A wani labarin mai alaƙa, hukumar ANISER ta gudanar da wani taron ƙara wa malamai da limamai sani kan hanyoyin wayar da kan jama'a game da kiyaye haɗurran titi a wuraren taruwar jama’a. Daga ƙarshe, ƙungiyar Likitoci Masu Aiki Ba Tare da Iyakoki Ba ta ba da tallafin motocin ɗaukar marasa lafiya guda biyu ga cibiyar kula da lafiya ta Madarounfa.

Wasanni Da Harkokin Al'umma

A fannin ƙarfafa wa mata da matasa gwiwa, an buɗe bugu na 10 na dandalin nan na ƙasa mai taken FONAF a birnin Agadez. A ɓangaren wasanni kuwa, an shiga mataki na gaba a gasar kokawa ta Kofin Airtel da ake yi a Tahoua, inda a yanzu ya rage saura 'yan kokawa bakwai kacal da ba a kayar da su ba. A wasan ƙwallon ƙafa kuma, ƙungiyoyin AS ZAM da ASN Nigelec sun shirya tsaf domin fafatawa a wasan ƙarshe na gasar cin kofin ƙasa na shekarar 2025-2026. Haka nan, birnin Tahoua ya karɓi baƙuncin gasar share fage ta ƙwallon hannu, inda ƙungiyar Stade ta lashe kofuna biyu. A Dosso, an ƙaddamar da gasar guje-guje da tsalle-tsalle da kuma gasar ƙwallon sojoji mai taken “Kofin Shugaban Hafsan Sojojin Sama.”

A ranar yaƙi da cutar sikila ta duniya, an yi kira ga jama’a da su san matsayinsu game da cutar. Shi ma Ministan Lafiya, a ranar masu ba da jini ta duniya, ya roƙi ‘yan Nijar su mai da bayar da jini wani aiki na ɗan ƙasa da ake yi a kai a kai. A fannin samar wa matasa aikin yi, an samu sama da mutum 440 da suka amfana da wasu shirye-shiryen gwaji guda biyu. A ƙasar waje kuwa, an naɗa ɗan Nijar Maman Brah Sani a matsayin shugaban riƙo na kwamitin sa ido kan tanadin zamantakewa na hukumar CIPRES a birnin Geneva. A birnin Bakou na ƙasar Azerbaijan, shugabar majalisar dokokin ƙasar, Madame Sahiba Gafarova, ta karɓi baƙuncin Shugaban Kwamitin Kula da Harkokin Addini na Nijar (CCR).