Gwamnatin Jamhuriyar Nijar ta soke lasisin hakar ma'adanai da aka bai wa wani kamfanin Faransa a yankin Arlit. An yanke wannan shawara ne a wani zaman majalisar ministoci da aka gudanar a ranar Litinin 18 ga watan Mayun shekarar 2026 a birnin Yamai, babban birnin ƙasar. Hukumar yaɗa labaran ƙasar, wato Agence Nigérienne de Presse (ANP), ce ta rawaito wannan labari, inda ta bayyana cewa matakin ya shafi wani muhimmin wurin haƙar ma'adanin da ke ƙarƙashin kulawar kamfanin na Faransa tun shekaru da dama.
Cikakken Bayani Kan Matakin
A baya, an ba da wannan lasisi ne ga hukumar kula da makamashin nukiliya ta Faransa, wadda aka fi sani da Commissariat à l’Énergie Atomique ko kuma CEA a gajarce. Hukumar ta CEA ce ta fara gudanar da ayyukan bincike da hakar ma'adanai a yankin na Arlit tun farkon samun 'yancin kan Nijar. Wannan lasisi ya ba wa hukumar damar yin aiki a wani fili mai faɗin gaske, wanda ya zama cibiyar ayyukan hakar ma'adanin uranium a ƙasar tsawon shekaru masu yawa. Da wannan lasisi ne hukumar ta gano manyan wuraren da ake samun sinadarin na uranium, wanda hakan ya jawo hankalin manyan kamfanonin hakar ma'adanai na duniya zuwa yankin. Ayyukan da hukumar ta CEA ta gudanar a wancan lokaci su ne suka kafa harsashin masana'antar hakar sinadarin uranium a Nijar, inda daga baya wasu kamfanoni suka shigo don ci gaba da aikin a wuraren da aka riga aka gano akwai ma'adanin. Wannan mataki na soke lasisin na yanzu ya kawo ƙarshen wani dogon tarihi tsakanin hukumar ta Faransa da kuma ma'adanin uranium na yankin Arlit.
Taron Majalisar Zartarwa
An gudanar da zaman majalisar ministocin ne a fadar shugaban ƙasa, ƙarƙashin jagorancin shugaban gwamnatin mulkin sojan ƙasar, Janar Abdourahmane Tiani. Zaman, wanda ya tattaro dukkanin mambobin majalisar zartarwa, shi ne ya amince da ƙudurin soke lasisin haƙar ma'adanin da ke hannun kamfanin na Faransa a yankin Arlit. An sanar da wannan mataki ne a cikin wata sanarwar da aka fitar bayan kammala taron, wadda ta jaddada cewa an yanke shawarar ne bisa la'akari da wasu ƙa'idoji da suka shafi dokokin haƙar ma'adanai na ƙasar. Taron ya gudana ne a birnin Yamai, inda aka tattauna batutuwa da dama da suka shafi tsaro da tattalin arzikin ƙasar, amma batun soke lasisin ya zama ɗaya daga cikin muhimman abubuwan da aka cimma matsaya a kai a wajen zaman.
Tarihin Lasisin da aka Janye
Ministan ma'adanai na Nijar, Kanar Abdourahamane Salifou, ya bayyana cewa an soke lasisin haƙar ma'adanin ne saboda kamfanin ya gaza cika sharuɗɗan da aka gindaya masa. A cewar ministan, kamfanin na Faransa ya kasa fara aikin haƙar ma'adanin uranium a yankin na Arlit kamar yadda dokar ma'adanai ta ƙasar ta shekarar 2022 ta tanada. Dokar ta ce wajibi ne duk wani mai lasisin hakar ma'adanai ya fara aiki a cikin shekara guda da samun lasisin, amma kamfanin ya gaza yin hakan.
Kanar Salifou ya ƙara da cewa: "An bai wa kamfanin lasisin ne a shekarar 2015, amma har yanzu bai gudanar da wani aiki a wurin ba." Ya jaddada cewa wannan gazawa ta sabawa dokokin ƙasar da ke neman a bunkasa albarkatun cikin gida. Saboda haka, gwamnatin ta ga ya dace ta janye lasisin domin bai wa wasu masu sha'awar da za su iya fara aikin nan da nan damar yin hakan.