Haɗakar ƙungiyoyin fararen hula da na al'umma, waɗanda aka fi sani da "Living Forces of Agadez", sun yi Allah wadai da abin da suka kira wani yunƙuri na kawo ruɗani da rashin zaman lafiya a ƙasar Nijar. A wata sanarwa da suka fitar a birnin Agadez, ƙungiyoyin sun bayyana matuƙar damuwarsu game da wasu ayyuka da suke ganin an shirya su ne domin tarwatsa tsarin ƙasa da kuma kawo cikas ga kwanciyar hankalin da ake samu. Sanarwar ta jaddada cewa al'ummar Agadez da ma ƙasar Nijar baki ɗaya, sun gaji da duk wani nau'i na rikici ko yunƙurin da zai iya mayar da hannun agogo baya. Ƙungiyoyin sun yi kira ga dukkanin 'yan ƙasa da su kasance a faɗake kuma su yi watsi da duk wata ajanda ta ɓoye da ke neman haifar da fitina. Sun kuma nanata goyon bayansu ga hukumomin ƙasar wajen tabbatar da doka da oda, tare da yin alwashin yin duk mai yiwuwa don kare martabar ƙasarsu da kuma tabbatar da ci gaban zaman lafiya mai ɗorewa a dukkanin sassan Nijar.
Taron Majalisar Agadez
A ranar Asabar, an gudanar da wani babban taro a harabar fadar Sarkin Agadez wanda ya haɗa manyan jami'an gwamnati da sarakunan gargajiya da kuma shugabannin ƙungiyoyin al'umma daban-daban. Taron wanda ya gudana ƙarƙashin jagorancin Gwamnan yankin Agadez, Janar Ibra Boulama, ya samu halartar Sultan na Aïr, Oumarou Ibrahim Oumarou, da kuma magajin garin Agadez, Abdourahamane Tourawa. Mahalarta taron sun fito ne daga dukkanin sassa na yankin, ciki har da shugabannin addinai, wakilan matasa, da kuma jiga-jigan 'yan kasuwa. Manufar taron ita ce tattaunawa kan yanayin tsaro da kuma ƙarfafa haɗin kai tsakanin al'umma da hukumomi domin tunkarar duk wata barazana ga zaman lafiya a yankin da ma ƙasar baki ɗaya. Taron ya zama wata dama ga shugabanni su isar da sako kai tsaye ga al'ummarsu game da mahimmancin kiyaye doka da oda.
A jawabinsa, Gwamna Ibra Boulama ya jaddada muhimmancin kasancewa a faɗake da kuma yin watsi da duk wani kira na tayar da zaune tsaye. Ya ce hukumomi ba za su lamunci duk wani aiki da zai kawo cikas ga tsaron da aka samu ba, ya kuma yi kira ga jama'a da su kai rahoto ga jami'an tsaro kan duk wani mutum ko wata ƙungiya da suke zargi da yunƙurin haddasa fitina. Gwamnan ya kuma gode wa al'ummar Agadez saboda goyon bayan da suke bai wa hukumomi, yana mai cewa wannan haɗin kai shi ne ginshiƙin nasarar da ake samu wajen yaƙi da miyagun ayyuka. Ya ce gwamnati za ta ci gaba da aiki tuƙuru domin tabbatar da tsaron rayuka da dukiyoyin al'umma, tare da inganta rayuwarsu ta hanyar samar da ayyukan raya ƙasa.
Shi ma a nasa jawabin, Sultan na Aïr, Oumarou Ibrahim Oumarou, ya yi kira ga al'ummarsa da su riƙe al'adunsu na zaman lafiya da kuma mutunta dokokin ƙasa. Ya ce masarautar Aïr ta daɗe tana taka rawa wajen sasanta rikice-rikice da kuma tabbatar da zaman lafiya, kuma za ta ci gaba da wannan aiki. Magajin garin Agadez, Abdourahamane Tourawa, ya bayyana cewa birnin Agadez ya buɗe hannayensa ga duk wanda ke neman zaman lafiya, amma ba zai zama mafaka ga masu neman tada hankali ba. Ya ƙarfafa gwiwar mazauna birnin da su ci gaba da harkokinsu na yau da kullum ba tare da fargaba ba, amma su kasance masu lura da abubuwan da ke faruwa a kewayensu. Taron ya ƙare da addu'o'in neman zaman lafiya mai ɗorewa a Nijar.
Dalilan Da Suka Kai Ga Sanarwar
Dalilin fitar da wannan sanarwa dai shi ne wani sako da aka yaɗa a kafafen sada zumunta, wanda ke kira ga wata zanga-zanga a birnin Agadez a ranar 19 ga watan Mayu. Sakon, wanda aka ce ya fito daga wata ƙungiya da ta kira kanta "Front Patriotique pour la Libération" (FPL), ƙarƙashin jagorancin wani tsohon ɗan siyasa mai suna Mahmoud Sallah, ya yi kira ga al'umma da su fito su nuna rashin amincewarsu da gwamnati. A cikin sakon muryar, wanda ya yaɗu cikin sauri a manhajar WhatsApp, an buƙaci mazauna birnin da su taru domin yin bore kan abin da aka kira "ɓata shugabanci da kuma matsin tattalin arziƙi." An tsara wannan kira ne domin ya haifar da wani yanayi na tashin hankali da kuma nuna cewa akwai rarrabuwar kai a tsakanin al'ummar yankin na Agadez.
Sai dai kuma, jim kaɗan bayan fitowar wannan kira, sai ga wani martani daga shi kansa Mahmoud Sallah, wanda ya musanta cewa shi ne ya yi kiran ko kuma yana da wata alaƙa da ƙungiyar ta FPL. A wani saƙon murya nasa da ya biyo baya, Mista Sallah ya bayyana cewa an yi amfani da sunansa ne kawai domin a yaudari jama'a kuma a cimma wata manufa ta ɓoye. Ya ce, "Ni Mahmoud Sallah, ina sanar da 'yan uwana na Agadez da ma ƙasar Nijar baki ɗaya cewa ban san da wannan kira ba, kuma ba ni da hannu a ciki. Wannan wata maƙarƙashiya ce da aka shirya domin a haifar da fitina." Ya ƙara da cewa shi mutum ne mai son zaman lafiya kuma ba zai taɓa shiga cikin duk wani abu da zai kawo cikas ga tsaron ƙasarsa ba. Ya yi kira ga hukumomi da su gudanar da bincike domin gano waɗanda ke da alhakin yaɗa wannan labari na ƙarya.
Bayan wannan musantawa da Mista Sallah ya yi, sai aka sake samun wani saƙo, a wannan karon daga wani da ya ce shi ne ainihin shugaban ƙungiyar FPL. Wannan mutum, wanda ya bayyana sunansa da Ibrahim Bana, ya amince cewa shi ne ya shirya kiran zanga-zangar, amma ya ce ba da sunan Mahmoud Sallah ya yi hakan ba. A cikin nasa saƙon, Mista Bana ya ce, "Mu ne a ƙungiyar FPL muka yi kira ga wannan tattaki. Mun yi haka ne don mu nuna damuwarmu kan yadda ake tafiyar da al'amuran ƙasa." Ya ce an samu saɓanin fahimta ne kawai, kuma ya nemi afuwar Mahmoud Sallah kan duk wata illa da wannan ruɗani ya haifar masa. Wannan saɓani tsakanin kiran farko da kuma musantawar da ta biyo baya shi ne ya ƙara ruruta wutar zargi da kuma sa ƙungiyoyin "Living Forces of Agadez" suka fitar da sanarwar Allah wadai, suna masu la'akari da lamarin a matsayin wani yunƙuri na haifar da ruɗani da gangan.
Martanin Siyasa da Jama'a
Dangane da wannan yunkuri, wasu daga cikin manyan jam'iyyun siyasa na kasar sun bayyana ra'ayoyinsu. A wata sanarwa da ya fitar, babban sakataren jam'iyyar PNDS-Tarayya na yankin Agadez, Rhissa Feltou, ya yi Allah wadai da kiran zanga-zangar. Ya ce, "Muna tir da wannan yunkuri na raba kan al'umma da kuma kawo tarnaki ga zaman lafiyar da muke alfahari da shi a Agadez." Mista Feltou ya kara da cewa jam'iyyarsu za ta ci gaba da mara wa hukumomin rikon kwarya baya wajen tabbatar da tsaro da kuma dora kasar kan turbar ci gaba. Ya kuma yaba wa al'ummar yankin saboda nuna kishin kasa da suka yi ta hanyar yin watsi da wannan kira na bata-gari.
Shi ma a nasa bangaren, shugaban jam'iyyar MODEN/FA Lumana-Africa a Agadez, Sanoussi Jackou, ya bayyana cewa irin wadannan kiraye-kiraye ba su da wani tasiri a zukatan al'ummar Agadez. A cewarsa, "Mutanen Agadez sun san abin da suke yi. Sun san bambancin da ke tsakanin mai son ci gabansu da kuma wanda ke neman ya bata musu lissafi." Mista Jackou ya jaddada cewa jam'iyyarsu ta Lumana ba za ta goyi bayan duk wani aiki da zai iya jefa kasar cikin wani sabon rikici ba. Ya ce lokaci ne na hada kai domin ciyar da Nijar gaba, ba lokacin rarrabuwar kai ko siyasar gaba da gaba ba.
A nasa martanin, wani fitaccen dan kasuwa a birnin Agadez kuma mai fafutuka, Abdourahamane Rissana, ya bayyana cewa al'ummar Agadez sun gaji da duk wani abu da zai kawo cikas ga harkokinsu na yau da kullum. Ya ce, "Mu 'yan kasuwa, zaman lafiya ne jarinmu. Ba za mu taba amincewa wani ya zo ya lalata mana kasuwancinmu da sunan wata zanga-zanga marar kan gado ba." Ya kara da cewa duk wanda ke da wata damuwa, akwai hanyoyin da suka dace da doka da zai bi domin bayyana ra'ayinsa, amma ba ta hanyar tayar da hankali ba. Ya yi kira ga daukacin 'yan kasuwar yankin da su kaurace wa duk wani taro da ba a san makomarsa ba, su kuma ci gaba da bai wa jami'an tsaro hadin kai.
Halin Da Ake Ciki a Nijar
A ranar 26 ga watan Yulin 2023 ne sojoji ƙarƙashin jagorancin Janar Abdourahamane Tchiani suka kifar da gwamnatin farar hula ta Shugaba Mohamed Bazoum. Tun daga wannan lokaci, ƙasar ke ƙarƙashin mulkin soja na riƙon ƙwarya, wanda ke fuskantar matsin lamba daga ƙungiyar ECOWAS da wasu ƙasashen duniya domin maido da tsarin dimokuraɗiyya. Hukumomin sojan sun bayyana cewa sun ɗauki wannan mataki ne saboda tabarbarewar tsaro da kuma rashin shugabanci na gari. Yankin Agadez, wanda ke da muhimmancin tarihi da tattalin arziƙi, ya kasance cikin kwanciyar hankali tun bayan juyin mulkin.
