Ministan Noma da Kiwo na Jamhuriyar Nijar, Kanar Mahaman Elhadj Ousman, ya kai ziyarar aiki a ranar Alhamis, 13 ga watan Agustan 2026, zuwa cibiyar gwaji ta aikin bincike na FOVAC. Wannan aiki dai yana gudana ne a cikin Jami'ar Diffa da ke yankin. Ziyarar aikin ta ministan na da matuƙar muhimmanci, domin kuwa tana daga cikin wani rangadin aiki na musamman da aka shirya don tantance yadda aka kafa shirye-shiryen yaƙin noman rani na shekarar 2026. An kaddamar da aikin binciken na FOVAC a watan Janairun shekarar 2026. Ziyarar ta ministan na da nufin duba yadda aikin ke gudana da kuma tabbatar da shirye-shiryen da ake yi na fannin noma a yankin na Diffa, musamman ta fuskar samar da abincin dabbobi.
Tafiyar Aiki da Shirye-shiryen Noma
Ziyarar ministan a yankin na Diffa ta biyo bayan wasu ziyarce-ziyarce da ya kai a baya zuwa yankunan Maradi da Zinder. Waɗannan ziyarce-ziyarcen na daga cikin shirin gwamnati na duba aiyukan da ake gudanarwa a faɗin ƙasar domin tabbatar da cewa an cimma manufofin da aka sanya a gaba. Bayan isarsa Jami'ar Diffa, Mataimakin Shugaban Jami'ar, Farfesa Malam Assan Maigri, tare da ƙwararren masani a aikin FOVAC, Dakta Kaka Kiari Boukar kellou, sun tarbe shi. Sun yi wa ministan da tawagarsa maraba tare da yi musu cikakken bayani kan irin ci gaban da aka samu tun bayan ƙaddamar da aikin.
Tun daga watan Janairun shekarar 2026 aka ware wani fili na gwaji mai faɗin hekta biyu a harabar jami'ar domin noman yankan ciyawa da kuma samar da iri. An ware hekta ɗaya daga cikin filin don noman ciyawar Maralfalfa, yayin da sauran hekta ɗayan kuma aka keɓe shi don noman waken ciyarwa. Wannan mataki na da nufin samar da ingantaccen abincin dabbobi mai yawa, wanda zai taimaka wajen rage raɗaɗin ƙarancin ciyawa da makiyaya ke fuskanta a lokacin rani. Ana shirin gudanar da rabon farko na yankan ciyawa guda dubu ashirin ga waɗanda za su amfana a ƙauyukan Kaoua da Issari da kuma Digargo. Wannan rabo na farko shi ne zai zama farkon yaɗa wannan fasaha a wajen harabar jami'a, inda manoma za su fara gwada noman a gonakinsu.
Bayanai Kan Shirin FOVAC
Aikin FOVAC dai ƙungiyar haɗin gwiwa ce ke aiwatar da shi wadda ta ƙunshi Jami'ar Diffa, da kungiyar IRED, da PPT, da CIRAD, da kuma Jami'ar Maroua. Wannan haɗin gwiwa na ƙungiyoyi daban-daban ya ba wa aikin ƙarfi da damar yin amfani da ƙwarewa daga fannoni da dama. Ana gudanar da aikin ne ta hanyar wani ɓangare na shirin PETRADEP na yankin Tafkin Chadi. Wannan shiri na yankin, hukumar GIZ ce ke kula da shi tare da samun tallafin kuɗi daga Tarayyar Turai. Gudummawar da Tarayyar Turai ke bayarwa na da matuƙar muhimmanci wajen tabbatar da samun isassun kayan aiki da kuɗaɗen gudanar da bincike da horar da manoma. Tsawon lokacin da aka dibar wa aikin na FOVAC shi ne shekara biyu, wanda ya fara aiki tun daga watan Janairun 2026.
Babban manufar aikin ita ce hanzarta karɓuwa da sababbin dabarun noma iri daban-daban na ciyawa da kuma kula da sharar dabbobi. Wannan zai taimaka wajen amfani da albarkatun noma da kiwo a cikin ɗorewa a ƙasashen Chadi, da Kamaru, da kuma Nijar. A cewar Dakta Kaka Kiari Boukar kellou, masanin da ke jagorantar aikin a Diffa, an riga an tantance mutum 108 da za su amfana da aikin. Ya bayyana cewa waɗannan mutanen za su koyi dabarun noman ciyawar rani. Shirin na da burin inganta harkar kiwo da noma a yankin ta hanyar samar da isasshen abincin dabbobi da kuma inganta hanyoyin sarrafa shi domin samun ci gaba mai ɗorewa ga al'ummomin da ke yankin Tafkin Chadi. Wannan horo zai ba su damar noman ciyawa a lokacin da babu ruwan sama, wanda hakan zai tabbatar da wadataccen abinci ga dabbobinsu a duk shekara.
Sarrafa da Inganta Abincin Dabbobi
Har ila yau, aikin na FOVAC yana mai da hankali kan sarrafawa da kuma shirya abincin dabbobin ta hanyar samar da wasu na'urori. Daga cikin kayan aikin da aka tanada don wannan ɓangare na aikin akwai injinan niƙa, da na yankan ciyawa, da kuma waɗanda ake amfani da su wajen ɗaure ciyawar da aka yanka. Waɗannan na'urori za su taimaka wajen inganta yadda ake sarrafa abincin dabbobi, domin a adana shi na tsawon lokaci ba tare da ya lalace ba, sannan kuma ya zama da sauƙin amfani ga makiyaya. Wannan mataki na da nufin ƙara darajar ciyawar da ake nomawa da kuma samar da hanyoyi masu sauƙi na ciyar da dabbobi a lokacin rani. Samar da waɗannan injuna zai rage wahalar da manoma da makiyaya ke sha wajen yanka da sarrafa ciyawa da hannu, sannan zai ƙara yawan abincin da za a iya adanawa.
A wani ɓangare kuma, ana ci gaba da gudanar da wani bincike na musamman domin auna ribar da za a iya samu daga noman ciyawar Maralfalfa da kuma waken ciyarwa. Binciken zai duba irin kuɗaɗen da ake kashewa wajen noman waɗannan nau'ikan abincin dabbobi, sannan a kwatanta su da yiwuwar samun riba daga sayar da su a kasuwa. Manufar wannan nazari ita ce a tabbatar da cewa noman ciyawar ba wai kawai zai samar da abinci ga dabbobi ba ne, har ma zai zama wata hanyar samun kuɗin shiga mai ɗorewa ga manoman da ke cikin shirin. Sakamakon binciken zai taimaka wajen ƙarfafa gwiwar manoma su rungumi wannan sabuwar sana'a. Ana sa ran wannan bincike zai samar da bayanai masu amfani da za su jagoranci manoma wajen yanke shawarwari kan zuba jari a wannan fanni.
An tsara filin gwajin na FOVAC da ke Jami'ar Diffa domin ya zama cibiyar koyi da kuma ishara ga sauran manoma a fannin nomawa, da sarrafawa, da kuma shirya ciyawar Maralfalfa da waken ciyarwa. Wannan dandalin zai zama wurin da manoma da masu bincike da kuma ɗalibai za su iya zuwa domin ganin yadda ake gudanar da waɗannan ayyuka a aikace. Zai zama wata hanya ta yaɗa ilimi da sababbin dabarun noma a tsakanin al'umma, da nufin ganin an yaɗa noman waɗannan ciyayi masu inganci a faɗin yankin na Diffa da ma ƙasashe maƙwabta. Wannan cibiya za ta zama kamar wata makaranta ce ga duk wanda ke son koyon yadda ake noman ciyawar zamani da kuma yadda ake sarrafa ta don samun riba mai yawa.
Ra'ayoyin Masana da Jami'ai
Ziyarar da ministan ya kai na daga cikin wani rangadin aiki domin tantance yadda aka kafa shirye-shiryen yakin noman rani na shekarar 2026. A yayin ziyarar, an yi masa bayanin cewa cikakken sunan aikin na FOVAC shi ne 'Gina Sarkar Darajar Ciyayi Masu Amfani da yawa don Ci gaba da Daidaita Ayyukan Kiwo da Sauyin Yanayi'. Ministan ya bayyana jin daɗinsa game da sakamakon da aka samu da kuma muhimmancin wannan bincike mai amfani ga ci gaban kiwo da samar da wadataccen abincin dabbobi. Ya jinjina wa ƙoƙarin masu gudanar da aikin tare da bayyana cewa irin waɗannan shirye-shiryen su ne ginshiƙin samar da wadataccen abinci da bunƙasa tattalin arzikin ƙasa.
An bayyana cewa, a farko an yi hasashen samar da yankan ciyawar Maralfalfa guda dubu ɗari huɗu, amma yanzu abin da aka samar ya haura guda dubu ɗari shida. Wannan ƙaruwa da aka samu ya nuna irin nasarar da aikin ya fara samu cikin ɗan ƙanƙanin lokaci, kuma ya ba da kyakkyawan fata na cewa za a iya samar da ciyawa mai yawa fiye da yadda aka zata. An kuma tabbatar da cewa waɗanda suka amfana da wannan shiri sun haɗa da manoma masu aikin gona da kiwo guda 82, da kuma matasa 'yan kasuwar noma guda huɗu. Haka nan akwai wata ƙungiyar mata mai mambobi 22 da ke cikin waɗanda za su ci gajiyar shirin, wanda hakan ke nuna yadda aikin ya shafi ɓangarori daban-daban na al'umma. Wannan haɗa dukkan ɓangarorin al'umma, ciki har da mata da matasa, na daga cikin manyan manufofin aikin domin tabbatar da ci gaba mai ɗorewa ga kowa da kowa.