Jami'an yankin sun ce aƙalla mutane hamsin ne suka rasa rayukansu a lokacin da suke ƙoƙarin ƙetara wani yanki na hamada a ƙasar Nijar. Rahotanni sun bayyana cewa waɗanda abin ya shafa, waɗanda ake kyautata zaton baƙin haure ne masu neman mafita, sun gamu da ajalinsu ne sakamakon ƙishirwa da kuma tsananin zafin rana bayan da abin hawansu ya lalace a kan hanya. Wannan mummunan lamari ya faru ne a cikin sahara, wani yanki da aka sani da matsanancin yanayi da kuma haɗarin tafiye-tafiye musamman ga waɗanda ke bin haramtattun hanyoyi. Hukumomin yankin sun tabbatar da adadin waɗanda suka mutu, inda suka ƙara da cewa an fara gudanar da bincike don gano ainihin musabbabin faruwar wannan iftila'i da kuma tantance ko akwai sauran waɗanda suka tsira ko kuma waɗanda har yanzu ba a gani ba a wannan yanki mai faɗin gaske. Har yanzu ba a bayyana cikakken bayani kan asalin ƙasashen waɗanda suka rasu ba, amma ana ci gaba da ƙoƙarin gano su da kuma sanar da iyalansu.
Cutar Kura da Hatsarin Jirgin
A ranar Talata, gwamnatin Jamhuriyar Nijar ta fitar da wata sanarwa da ke ƙarin haske kan musabbabin wannan bala'i, inda ta bayyana cewa lamarin ya faru ne a yankin Bilma. Sanarwar ta ce ba wai matsalar mota ce kawai ta haddasa wannan asarar rayuka ba, a'a, wata mummunar guguwar kura, wadda aka fi sani da "haboob" a yankin, ta taka muhimmiyar rawa. A cewar rahoton gwamnatin, guguwar ta mamaye matafiya tare da rage ganin hanya zuwa kusan sifili, lamarin da ya sa direban ya rasa hanyar da ya kamata ya bi. Wannan ɓacewa daga ainihin hanyar da aka sani ita ce ta jefa su cikin wani yanayi na rashin tabbas a tsakiyar sahara, inda babu alamar ruwa ko taimakon gaggawa. Hukumomin sun jaddada cewa haɗuwar rashin ganin hanya saboda guguwar da kuma ƙwarewar direban da ba ta taka kara ta karya ba, su ne manyan abubuwan da suka kai ga wannan mummunan sakamako.
An gano gawarwakin ne bayan kwanaki da dama, a wani wuri mai nisan gaske daga hanyar da aka saba bi tsakanin garuruwan Dirkou da Madama, wata hanya da masu fasa-ƙwauri kan yi amfani da ita wajen safarar baƙin haure. Wani ganau da ya isa wurin jim kaɗan bayan an gano su ya bayyana wani yanayi mai ban tausayi. Ya ce gawarwakin sun bushe ƙas a ƙarƙashin zafin rana, alamun da ke nuna cewa sun shafe kwanaki suna fama da ƙishirwa mai tsanani kafin su ce ga garinku nan. Ya ƙara da cewa wasu daga cikin mamatan an same su ne a ƙarƙashin inuwar abin hawansu, wata babbar mota kirar Toyota Hilux, wanda ke nuni da cewa sun yi ƙoƙarin neman mafaka daga zafin ranar da ta yi kamari. Hotunan da aka yaɗa daga wurin sun nuna yadda iska ta kwaso yashi ta rufe wasu sassan jikinsu, abin da ya ƙara tabbatar da mummunan yanayin da suka fuskanta a sa'o'insu na ƙarshe. Har yanzu, ana ci gaba da aikin tantance ainihin ko su wanene waɗannan mutane da kuma ƙasashen da suka fito.
Labarin Gaggawa da Agajin Gaggawa
Ƙungiyar agaji ta Red Cross a yankin Agadez ta ce ta samu labarin faruwar lamarin ne ta hannun wani da ya tsira daga iftila’in, wanda ya yi nasarar isa garin Dirkou a ƙafa bayan ya shafe kwanaki yana tafiya shi kaɗai a cikin hamada. A cewar ƙungiyar, wannan mutum shi ne ya sanar da su halin da sauran matafiyan ke ciki, inda ya bayyana yadda suka ɓace da kuma yadda ruwansu ya ƙare. Nan da nan ne ƙungiyar ta shirya tawagar agajin gaggawa domin kai ɗauki.
Tawagar agajin, wadda ta ƙunshi jami'an lafiya da masu aikin sa kai, sun shiga cikin hamadar domin neman sauran mutanen da ake tunanin suna raye. Bayan dogon bincike a ƙarƙashin yanayi mai tsanani, tawagar ta yi nasarar ceto wasu mutane shida, waɗanda aka same su cikin mawuyacin hali na matsananciyar ƙishirwa da kuma gajiya. An basu ruwa da abinci nan take domin farfaɗo da su a wurin, kafin a kwashe su zuwa cibiyar lafiya mafi kusa domin samun cikakkiyar kulawa.
A wata sanarwa da ta fitar, ƙungiyar Red Cross ta bayyana cewa waɗanda aka ceto sun tabbatar da cewa adadin fasinjojin da ke cikin motar ya haura hamsin. Sun ce direban motar ya yi yunƙurin komawa domin neman taimako bayan da suka ɓace, amma bai dawo ba, kuma har yanzu ba a san inda yake ba. Shugaban ayyukan Red Cross a yankin, Lawal Taher, ya ce, “Yanayin da muka samu waɗanda suka tsira abin tausayi ne ƙwarai. Suna cikin wani hali na rauni da firgici, amma yanzu haka suna samun kulawar da ta dace.” Ya ƙara da cewa ƙungiyarsa za ta ci gaba da aikin bincike da fatan gano sauran mutanen da har yanzu ba a san makomarsu ba, ciki har da direban.
Tarihin Wannan Safarar Hamada
Wannan ba shi ne karon farko da ake samun asarar rayuka irin wannan a yankin sahara ba, wanda ya zama wata babbar hanyar da baƙin haure daga ƙasashen Afirka ta Yamma ke bi don isa ƙasashen arewacin Afirka kamar Libiya da Aljeriya, da nufin tsallakawa zuwa Turai. A tsawon shekaru, dubban mutane ne suka rasa rayukansu a wannan tafiya mai cike da haɗari. Rahotannin ƙungiyoyin ƙasa da ƙasa sun sha nuna cewa matafiya kan fuskanci matsaloli da dama da suka haɗa da lalacewar ababen hawa a tsakiyar hamada, ƙarewar abinci da ruwan sha, da kuma faɗawa hannun 'yan fashi da masu garkuwa da mutane.
Gwamnatin Nijar, tare da haɗin gwiwar abokan huldar ta na ƙasa da ƙasa, ta daɗe tana ƙoƙarin yaƙi da wannan matsala ta safarar mutane ba bisa ƙa'ida ba. A shekarar 2015, ƙasar ta kafa wata doka mai tsauri wadda ta haramta safarar baƙin haure, matakin da ya sa masu wannan sana'a suka sauya zuwa wasu hanyoyi da suka fi haɗari da nisa don kauce wa jami'an tsaro. Masu fashin baƙi, galibi, sukan yi amfani da motocin da ba su da inganci kuma su ɗauki fasinjoji fiye da kima, lamarin da ke ƙara haɗarin samun matsala a kan hanya.
A cewar ƙungiyar ƙaura ta duniya, IOM, adadin mutanen da ke mutuwa a wannan hanya ta sahara na iya zama ya ninka adadin waɗanda ke mutuwa a tekun Bahar Rum, amma da yawa daga cikin waɗannan mace-mace ba a san da su ba saboda suna faruwa ne a wurare masu nisa. Wani jami'in ƙungiyar ya bayyana cewa lamarin ya zama wata annoba da ke buƙatar matakin gaggawa na haɗin gwiwa tsakanin ƙasashen da abin ya shafa. Ya ce, "Muddin ba a magance ainihin dalilan da ke sa mutane yin wannan kaura mai haɗari ba, kamar talauci da rashin tsaro, za a ci gaba da samun irin waɗannan abubuwa masu ban tausayi."
Sakamakon da Al'umma Ke Fuskanta
Lamarin ya haifar da firgici da alhini a tsakanin al'ummar yankin, musamman a garuruwan da ke kan hanyar safarar. Wani dattijo mazaunin garin Dirkou, wanda ya bayyana sunansa da Alhaji Boubacar, ya bayyana cewa irin waɗannan labarai sun zama ruwan dare a yankinsu, amma wannan ya fi tayar da hankali saboda yawan mutanen da suka mutu a lokaci guda. Ya ce, "Kusan kowane mako sai mun ji labarin mutane sun ɓace ko sun mutu a hamada. Waɗannan matasa ne da ke neman abin da za su ci, amma suna gamuwa da ajalinsu ta hanya mafi muni." Ya yi kira ga matasa da su guji wannan tafiya mai cike da haɗari, yana mai cewa zama a gida cikin talauci ya fi mutuwa a hamada.
A birnin Agadez, wanda cibiyar safarar baƙin haure ce, an ji ra'ayoyi mabanbanta. Wani tsohon direban da ya daina sana'ar fita da mutane, ya bayyana cewa dokar da gwamnati ta kafa a shekarar 2015 ta tilasta musu bin hanyoyi masu hatsarin gaske don kauce wa kama su. Ya faɗa cewa, “Da a da, muna bin sananniyar hanya, amma yanzu saboda tsoron jami’an tsaro, sai mun bi ta cikin duwatsu da kwazazzabai inda babu alamar hanya, wanda hakan ke ƙara haɗarin ɓacewa ko lalacewar mota.” Ya ƙara da cewa da yawa daga cikin direbobin ba su san waɗannan sababbin hanyoyin ba sosai.
Masu fafutukar kare haƙƙin ɗan adam sun soki abin da suka kira gazawar hukumomi wajen samar da wasu hanyoyin samun kuɗi ga matasan da suka dogara da wannan sana'a. Wata mai fafutuka a Niamey, Aïchatou Mounkaila, ta ce, "Haramta safarar ba tare da samar da wasu ayyukan yi ba tamkar tura mutane ne zuwa ga halaka. Gwamnati da ƙungiyoyin ƙasa da ƙasa su samar da ayyukan da za su riƙe matasa a garuruwansu, maimakon mayar da hankali kan tsaro kawai." Ta ce muddin ba a magance tushen matsalar talauci ba, mutane za su ci gaba da jefa rayuwarsu cikin haɗari.
