Gwamnatin mulkin soji a Jamhuriyar Nijar ta ƙaddamar da wani sabon shiri na gyara kimarta da kuma kyautata alaƙarta da sauran ƙasashen duniya, bayan juyin mulkin da aka yi a ƙasar. Wannan yunƙuri, wanda ake gudanarwa daga babban birnin ƙasar, Yamai, ya shafi dukkanin yankunan ƙasar da suka haɗa da Tillabéry, Tahoua, Agadez, Zinder, Diffa, Dosso, da Maradi. Manufar ita ce a sake gina alaƙa mai ƙarfi da ƙasashen da ake hulɗa da su, kamar Najeriya musamman jihar Katshina, da kuma ƙasashen Mali, Turkiyya a birnin Istanbul, da kuma ƙasar Maroko. Kamar yadda hukumar yaɗa labaran ƙasar ta ANP ta ruwaito, wannan shiri na neman nuna sabon tafarkin da ƙasar ta Nijar ta kama a fagen siyasar duniya, da kuma tabbatar da cewa muradun ƙasar na samun kariya a dukkanin matakai na tattaunawa da sauran ƙasashen.
Sakamakon Taron Manema Labarai
Wannan sabon shirin na zuwa ne domin mayar da martani ga matsin lambar da ƙasar ke fuskanta daga ƙasashen waje tun bayan karɓar mulki da sojoji suka yi. Gwamnatin ta Yamai na neman hanyoyin da za ta tabbatar wa da duniya cewa Nijar ƙasa ce mai cin gashin kanta wadda ke da ikon yanke shawarwarin da suka dace da buƙatunta na ƙasa. Babban makasudin wannan yunƙuri shi ne a sake gina wata sabuwar dangantaka da za ta ginu a kan mutunta juna da fahimtar muradun kowace ƙasa, ba tare da tsoma baki a harkokin cikin gida ba. Hukumar yaɗa labarai ta ƙasar, wato ANP, ta bayyana cewa gwamnati na son nuna cewa zaman lafiya da ci gaba a yankunan da ke maƙwabtaka da ita, kamar yankin Tillabéry da Tahoua, na da muhimmanci ga tsaron yankin baki ɗaya.
Wannan aikin na gyara martaba ya shafi dukkanin yankuna takwas na ƙasar, daga Agadez mai arzikin ma'adanai har zuwa Diffa da ke fama da matsalolin tsaro, da kuma manyan cibiyoyin kasuwanci kamar Maradi da Zinder. Ana sa ran wannan shiri zai ƙarfafa alaƙar da ke tsakanin Nijar da manyan abokan hulɗarta na gargajiya kamar Najeriya, musamman ma jihohin da ke iyaka da ita kamar jihar Katshina. Ana duba yiwuwar ƙulla sabuwar dangantaka mai ƙarfi da ƙasashe irin su Turkiyya, inda ake sa ran za a ƙarfafa hulɗar kasuwanci ta birnin Istanbul, da kuma ƙasar Maroko. Gwamnatin ta Nijar na fatan cewa ta hanyar waɗannan ayyuka, za ta iya shawo kan sauran ƙasashe cewa sabon tsarin da ta ɗauka zai amfani al'ummar ƙasar tare da tabbatar da kwanciyar hankali a yankunan Dosso da sauran sassan ƙasar. Manufar ita ce a tabbatar da cewa an fahimci matsayar Nijar a fagen siyasar duniya.
Manufofin Gwamnati Da Sabon Hali
Gwamnatin mulkin sojin ta Nijar ta bayyana cewa sabbin manufofinta na harkokin waje sun ginu ne a kan tabbatar da cikakken 'yancin ƙasar da kuma kare muradunta a fagen duniya. A cewar hukumar yaɗa labaran ƙasar, ANP, wadda ta fitar da bayanai daga Yamai, babban birnin ƙasar, wannan sabon hali na gwamnatin ya samo asali ne daga buƙatar samar da daidaito a dangantakarta da sauran ƙasashe, musamman ma waɗanda ke maƙwabtaka da ita. Ana ganin wannan mataki a matsayin wani yunƙuri na nuna cewa Nijar ba za ta sake amincewa da duk wata hulɗa da za ta tauye mata haƙƙi ko kuma sanya ta a ƙarƙashin inuwar wata ƙasa ba. Hukumar ta ANP ta ƙara da cewa gwamnati na son a mutunta zaɓin da al'ummar Nijar suka yi na tafarkin da suke son su bi.
Babban jigon wannan sabon salo na siyasa shi ne ƙarfafa haɗin kai a cikin gida, tun daga yankin Agadez mai hamada har zuwa yankin Dosso mai albarkar noma, domin tunkarar ƙalubalen da ke gaban ƙasar a matsayin dunkulalliyar ƙasa ɗaya. Gwamnati na ganin cewa idan babu haɗin kan yankuna irin su Tillabéry da Tahoua, waɗanda ke fuskantar matsalolin tsaro, zai yi wuya a iya tunkarar matsin lambar da ake samu daga waje. Wannan ya sa ake ƙoƙarin nuna wa duniya cewa matakan da ake ɗauka a yanzu sun sami karɓuwa a dukkanin sassan ƙasar, ciki har da manyan cibiyoyin kasuwanci kamar Maradi da Zinder, da kuma yankin Diffa da ke iyaka. Manufar ita ce a tabbatar da cewa duk wata tattaunawa da za a yi da ƙasashen waje, an yi ta ne da sanin cewa gwamnatin tana da goyon bayan dukkanin al'ummarta.
Haka nan, wannan sabon hali ya haɗa da sake duba dangantaka da manyan abokan huldar gargajiya kamar Najeriya, musamman ma jihohin da ke kan iyaka kamar jihar Katshina, da kuma ƙasar Mali. Gwamnatin na neman kafa wata sabuwar alaƙa da za ta ginu a kan moriyar juna, ba wai dogaro da tsarin da aka saba da shi a baya ba. Har ila yau, ana duba yiwuwar buɗe sabbin kofofin hulɗa da ƙasashe irin su Turkiyya, ta hanyar birnin Istanbul, da kuma ƙasar Maroko. Waɗannan yunƙuri na nuna cewa Nijar a shirye take ta faɗaɗa abokan hulɗarta don tabbatar da cewa ba a killace ta a fagen siyasar duniya ba, kuma tana da zaɓi a kan ƙasashen da take son ta yi mu'amala da su.
Martanin Duniya Da Matakai
Ƙungiyar Tarayyar Turai ta bayyana cewa za ta ci gaba da sanya ido sosai kan yanayin siyasa da na tsaro a Jamhuriyar Nijar, musamman a yankunan da ake fama da rikici kamar Tillabéry da Tahoua. A wata sanarwa da ta fitar, ƙungiyar ta jaddada muhimmancin komawa kan turbar dimokraɗiyya a matsayin sharadin dawo da cikakkiyar hulɗa tsakaninta da gwamnatin Yamai. Tarayyar Turai ta dakatar da wasu shirye-shiryen agaji da na tsaro da take gudanarwa a ƙasar, inda ta ce ba za a dawo da su ba har sai an ga an samu ci gaba na a zo a gani wajen maido da tsarin mulkin farar hula. Matakin ya shafi ayyukan da ake yi a yankuna da dama, ciki har da Diffa da ke fuskantar barazanar ta'addanci, da kuma yankin Dosso.
A nata ɓangaren, ƙungiyar raya tattalin arzikin ƙasashen Afirka ta Yamma, wato ECOWAS, ta ci gaba da matsa lamba kan gwamnatin mulkin sojin ta Nijar, duk da cewa an ɗage wasu daga cikin takunkuman da aka sanya wa ƙasar. Shugabannin ƙungiyar sun nanata cewa matakin janye takunkuman an yi shi ne saboda dalilai na jin ƙai ga al'ummar ƙasar, amma matsayarsu kan rashin amincewa da juyin mulki bai canja ba. ECOWAS na ci gaba da kira ga hukumomin Yamai da su saki hambararren shugaban ƙasa tare da gabatar da wani tsari na komawa ga mulkin farar hula cikin gaggawa. Wannan matsayi na ECOWAS ya shafi dangantakar Nijar da maƙwabtanta kai tsaye, musamman Najeriya, wadda ke da doguwar iyaka da ita ta jihohi irin su Katshina, da kuma manyan cibiyoyin kasuwanci kamar Maradi da Zinder.
A halin da ake ciki, wasu ƙasashe sun fara nuna alamun sassauci a dangantakarsu da Nijar. Ƙasar Mali, wadda ita ma ke ƙarƙashin mulkin soja, ta ƙarfafa alaƙarta da gwamnatin Yamai, inda suka kafa ƙawancen tsaro tare da wata ƙasa. Haka zalika, ƙasashe kamar Turkiyya da Maroko sun ci gaba da harkokinsu na diflomasiyya da na kasuwanci da Nijar ba tare da wani shamaki ba. Ana ganin hulɗar da ake yi ta birnin Istanbul a matsayin wata hanya da Nijar ke amfani da ita wajen rage raɗaɗin takunkuman ƙasashen yamma. Hukumar yaɗa labarai ta ANP ta ruwaito cewa gwamnatin Nijar na maraba da duk wata ƙasa da ke son yin hulɗa da ita bisa turbar mutunta 'yancin cin gashin kai, wanda ya haɗa da ikon gudanar da harkokin yankuna kamar Agadez yadda ta ga dama.
Tarihin Huldar Kasashen Waje
A tarihi, Jamhuriyar Nijar ta kulla dangantaka mai zurfi da ƙasashen yamma, musamman tsohuwar mai mulkin mallakarta. Waɗannan alaƙoƙi sun shafi fannoni da dama, ciki har da agajin raya ƙasa, haɗin gwiwar soja, da kuma tallafin tattalin arziki. Hukumar yaɗa labarai ta ƙasar, wato ANP, ta sha ruwaito yadda gwamnatocin da suka shige a Yamai suka dogara da wannan hulɗa wajen gudanar da ayyukan raya ƙasa a yankuna kamar Agadez da Zinder, da kuma ayyukan tsaro a yankunan Tillabéry da Tahoua. Wannan dogaro ya sa ƙasashen yamma sun kasance masu faɗa a ji a kan harkokin siyasar ƙasar. Nijar ta daɗe tana taka muhimmiyar rawa a cikin ƙungiyoyin yankin Afirka.
Dangantakar Nijar da maƙwabtanta, musamman Najeriya da Mali, ta kasance mai muhimmancin gaske saboda dalilai na tsaro da kasuwanci. Garuruwa irin su Maradi da ke kan iyaka da jihar Katshina a Najeriya sun zama cibiyoyin hada-hadar kasuwanci tsakanin ƙasashen biyu. A yankin Diffa kuwa, an daɗe ana haɗa kai da maƙwabta domin yaƙi da barazanar tsaro. Haka nan, yankunan Dosso sun amfana da shirye-shiryen raya ƙasa da suka shafi ƙetaren iyakoki. A ɓangare guda, ƙasashe kamar Turkiyya da Maroko sun fara ƙarfafa tasirinsu a Nijar a shekarun baya-bayan nan, inda suka buɗe sabbin hanyoyin haɗin gwiwa na tattalin arziki, kamar ta birnin Istanbul.
