Gwamnatin Jamhuriyar Nijar ta sanya hannu kan wata sabuwar yarjejeniyar hakar ma'adinai a birnin Yamai, babban birnin ƙasar, a ranar Laraba 23 ga watan Satumbar 2026. Wannan muhimmiyar yarjejeniya ta buɗe wani sabon babi a fannin hakar ma'adinai na ƙasar, musamman ma aikin sarrafa sinadarin uranium. A ƙarƙashin sabuwar yarjejeniyar, gwamnatin ta ƙara yawan hannun jarinta a aikin haƙar ma'adinan uranium na Madaouela zuwa kaso 40 cikin 100. Wannan aiki na Madaouela, wanda har yanzu ba a fara aikin haƙa shi ba, an bayyana shi a matsayin wani katafaren aiki da ke ɗauke da ma'adinin uranium mai inganci kuma mai yawa, wanda hakan ya sa ya zama wani muhimmin kadara ga tattalin arzikin Nijar a nan gaba.
Cikakken Bayani Kan Yarjejeniyar Madauela
Ministan Ma'adinai na ƙasar, Kwamishina-Kanal Abarchi Ousmane, shi ne ya rattaba hannu kan yarjejeniyar a madadin gwamnatin Nijar. A nasa ɓangaren, M. Hoskins Philip Ross, wanda shi ne Babban Daraktan kamfanin MAMICO SA/GoviEx, ya sanya hannu a madadin kamfanonin Atomic Eagle da Madaouela Mining Company. Wannan bikin sanya hannun, wanda ya gudana a babban birnin ƙasar, ya samu halartar manyan jami'ai daga ɓangarorin biyu, wanda ke nuna muhimmancin da aka bai wa wannan haɗin gwiwa. Yarjejeniyar ta tanadi biyan gwamnatin Nijar kuɗin gaba-ɗaya na sarauta wanda ya kai dala miliyan 10. Wannan biyan kuɗi na farko wani muhimmin al'amari ne da ke tabbatar da fa'idar da ƙasar za ta fara samu kai tsaye daga aikin.
Haka nan, an ƙulla alƙawurra a cikin yarjejeniyar domin ƙarfafa hukumar kula da ma'adinai ta ƙasa da kuma bunƙasa al'ummomin yankin da aikin zai shafa. Waɗannan alƙawurra na nufin tabbatar da cewa aikin ba zai amfani masu zuba jari kaɗai ba, har ma da al'ummar yankin da ma ƙasa baki ɗaya. Ana sa ran aikin haƙar ma'adinan zai samar da guraben ayyukan yi kusan 1,000, waɗanda galibinsu za a bai wa matasan Nijar. Wannan zai taimaka wajen rage zaman kashe wando da kuma ƙara wa matasa ƙwarewa a fannin fasahar zamani. Wani muhimmin sashe na yarjejeniyar shi ne cewa za a ba da fifiko ga kamfanonin cikin gida wajen samar da kayayyaki da kuma ayyukan da ake buƙata a wurin aikin, wanda hakan zai ƙara bunƙasa tattalin arzikin cikin gida.
Tarihin Rikici Da kuma Maganin Sa
Kafin wannan sabuwar yarjejeniya, hannun jarin da gwamnatin Nijar ke da shi a aikin na Madaouela kaso 10 ne cikin 100 kacal. Sai dai kuma, an fuskanci wani sauyi a lokacin da babban lasisin haƙar ma'adinin uranium mai suna 'Madaouela I' ya koma ƙarƙashin ikon gwamnatin ƙasar a watan Yulin shekarar 2024. Wannan mataki ya biyo bayan fitar da doka mai lamba n°2024-474/P/CNSP/MM, wadda aka kafa a ranar 31 ga watan Yulin shekarar 2024, wadda ta tanadi mayar da lasisin ga dukiyar gwamnati. Wannan doka ta zama ginshiƙi wajen sake fasalin yadda ake tafiyar da harkokin ma'adinan a ƙasar, inda ta bai wa gwamnati damar sake duba sharuddan da aka kafa a baya.
Bayan wannan mataki na kwato lasisin, an sake yin nazari kan makomar aikin, wanda hakan ya kai ga wani sabon mataki. A ranar 21 ga watan Agustan shekarar 2026, Majalisar Ministocin ƙasar ta amince da sake ba da lasisin na Madaouela I ga kamfanin Madaouela Mining Company, wanda aka fi sani da MAMICO. Wannan amincewa ta buɗe hanyar sake tattaunawa da kuma ƙulla sabuwar yarjejeniya tsakanin gwamnatin Nijar da kamfanin, wadda a ƙarshe ta kai ga ƙara yawan hannun jarin ƙasar zuwa kaso 40 cikin 100. Wannan tsari ya kawo ƙarshen takun-saƙar da aka fuskanta a baya tare da kafa harsashin sabon haɗin gwiwa mai karfi da inganci.
Matsayin Kamfanoni Da kuma Shirye-shiryen Gaba
Wannan sanya hannu kan yarjejeniyar na zuwa ne a matsayin alamar kawo ƙarshen saɓanin da aka samu a baya, inda ake ganin an sauya daga yanayin rikici zuwa na haɗin gwiwa mai ma'ana. A baya dai an shiga wata takaddama tsakanin gwamnatin Nijar da kamfanin GoviEx, wanda shi ne tsohon mai riƙe da lasisin aikin, wadda har ta kai ga an shigar da ƙarar a gaban kotun sasantawa ta ƙasa da ƙasa. Wannan sabuwar yarjejeniya ta kawo ƙarshen wannan takun-saƙa, tare da buɗe wani sabon shafi na yin aiki tare tsakanin ɓangarorin biyu domin cimma muradun da aka sanya a gaba. Wannan mataki ya nuna an samu nasarar warware matsalar ba tare da an ci gaba da shari'a ba, wanda hakan ya adana lokaci da kuma kuɗaɗe ga dukkan ɓangarorin.
A ƙarƙashin sabon tsarin, kamfanin Atomic Eagle shi ne zai riƙe sauran hannun jarin da ya kai kaso 60 cikin 100 na aikin na Madaouela. Wannan kaso da kamfanin ke da shi zai ba shi damar kula da harkokin gudanar da aikin yau da kullum, da kuma tabbatar da cewa an aiwatar da shi kamar yadda aka tsara a cikin yarjejeniyar. Da wannan nauyi da ya rataya a wuyansa, kamfanin na Atomic Eagle zai jagoranci fannin fasaha da kuma gudanar da aikin haƙar ma'adinin a yankin, tare da tabbatar da an bi ka'idojin aiki na zamani.
Dangane da shirye-shiryen gaba kuwa, kamfanin na Atomic Eagle ya ɗauki alwashin neman zuba jari da kuma tallafin kuɗi daga sassa daban-daban na duniya. Manufar wannan yunƙuri ita ce a tabbatar da an samu isassun kuɗaɗen da ake buƙata domin fara aikin da kuma ci gaba da shi har zuwa lokacin da za a fara samun ribar da ake fata. Ana sa ran cewa waɗannan ƙoƙarce-ƙoƙarce za su jawo hankalin manyan masu zuba jari na ƙasa da ƙasa waɗanda ke da sha'awar shiga aikin hakar ma'adinan uranium a Jamhuriyar Nijar. Nasarar wannan aiki za ta dogara ne kacokan kan samun wannan tallafin kuɗi, wanda zai ba da damar fara aikin gina ma'adanar da kuma fara haƙar sinadarin a aikace.