Shugaban gwamnatin sojin Jamhuriyar Nijar, Janar Abdourahamane Tiani, ya sake jaddada zargin da ya ce Faransa da wasu kasashen yamma na da hannu wajen ɗaukar nauyin ta'addancin da ke addabar yankin Sahel. A cikin wani jawabi da ya yi wa al'umma ta gidan talabijin na ƙasa a ranar Asabar, 25 ga watan Yuli, 2026, Janar Tiani ya yaba wa al'ummar Nijar da ta yankin Sahel baki ɗaya kan jajircewarsu a gwagwarmayar da suke yi don tabbatar da 'yancinsu da kuma mutuncinsu. Shugaban ya bayyana cewa wannan gwagwarmaya ba ta tsaya a kan yankin Sahel kaɗai ba, a'a, gwagwarmaya ce ta nahiyar Afirka baki ɗayanta. Ya ƙara da cewa wannan fafutuka ta fara "donne des résultats" wato samar da sakamako mai kyau.
Zargin Tiani Kan Faransa da Kasashen Yamma
Janar Tiani ya sake nanata rawar da ya ce Faransa da wasu ƙasashen yamma ke takawa wajen kawo ruɗani da rashin zaman lafiya a yankin Sahel. Shugaban gwamnatin sojin ya bayyana cewa gwagwarmayar da suke yi tana ci gaba da samun nasarori duk da tsananin adawar da suke fuskanta daga wasu ƙasashen yamma da na Turai. Ya ce wannan fafutuka ta fara "donne des résultats", wato samar da sakamako mai kyau, inda ya nuna cewa al'ummar yankin sun fara fahimtar irin makircin da ake ƙullawa a kansu. Ya ce duk da cewa an samu nasarori, akwai buƙatar ƙara zage damtse domin cimma gagarumar nasarar da ake buƙata don tabbatar da cikakken 'yancin yankin.
A cikin jawabinsa, Janar Tiani ya bayyana cewa wasu 'yan Afirka sun rasa kishin mutunci da 'yancin kai da kuma ikon mallakar ƙasashensu. A ganinsa, wannan rashin kishi shi ne babbar barazanar da ke fuskantar nahiyar, fiye ma da barazanar ta'addanci da ake fama da ita. Ya yi kira ga daukacin al'ummar Afirka da su farka daga wannan gafala, su kuma rungumi akidar 'yanci da dogaro da kai domin gina makoma mai haske ga al'ummominsu da kuma nahiyar baki ɗaya. Ya ce lokaci ya yi da za a yi watsi da duk wata alaƙa da za ta zubar da mutuncin 'yan Afirka a idon duniya.
Shugaban na Nijar ya ci gaba da cewa Faransa na son nuna cewa tsaron Nijar ya dogara ne kacokam kan kasancewarta a ƙasar. Ya ce wannan wata dabara ce ta ci gaba da mamayar da suke yi a fakaice, inda suke amfani da batun tsaro a matsayin garkuwa wajen cimma burinsu na siyasa da na tattalin arziki a yankin. A cewarsa, wannan ya sa gwamnatinsa ta ɗauki matakin ƙaurace wa duk wani tsarin tsaro da ya haɗa da Faransa. Wani babban makasudin wannan shiri, a cewar Janar Tiani, shi ne ruguza filin jirgin saman Niamey, wanda wuri ne mai matuƙar muhimmancin dabarun yaƙi da ke haɗa Nijar da sauran sassan duniya. Ya ce wannan mataki zai kawo cikas ga zirga-zirgar kayayyaki da mutane, kuma zai jefa ƙasar cikin wani yanayi na killacewa.
Harin Filin Jirgin Sama na Diori Hamani
Da yake magana kan hare-haren ta'addancin da aka kai a filin jirgin sama na Diori Hamani da ke Yamai, Janar Tiani ya ce harin baya-bayan nan shi ne wanda aka kai a ranar 18 ga watan Yunin 2026. Ya kuma yi zargin cewa Faransa ce ta ɗauki nauyin kai waɗannan hare-haren, inda ya bayyana cewa suna da "elements of proof" wato hujjoji da ke tabbatar da hakan. A cewarsa, waɗanda ke kai hare-haren ba 'yan ta'adda ba ne na gaske masu fafutukar wata akida, a'a, 'yan amshin shata ne kawai da Faransan ke amfani da su. Shugaban ya bayyana cewa an sake kai wa filin jirgin sama hari a karo na biyu kuma za a sake kai masa hari domin a ganinsa, batun ya shafi makomar Faransa ne a yankin.
Dangane da harin na ranar 18 ga watan Yuni, Janar Tiani ya ce sojojin haya sun sami umarni ne su ƙona filin jirgin saman Diori Hamani na Yamai tare da buɗe wuta kan fasinjoji. Ya ƙara da cewa sojojin haya daga ƙungiyar JINIM (NUSRA) ne suka kai harin, waɗanda ya ce Faransawa ne suka tattara su kuma suka ba su horo. A cewar Janar Tiani, an shirya kai harin ne a wurare uku a lokaci guda: filin jirgin saman Diori Hamani, fadar shugaban ƙasa, da kuma cibiyar horar da hafsoshin soja. Ya ce hukumar leƙen asirin Faransa ta samar wa sojojin hayar na'urorin sadarwa, ciki har da wayoyin salula nau'in Techno Spark da kuma IT 5606.
Janar Tiani ya bayyana cewa dakarun Nijar sun yi nasarar dakile wata ƙungiyar 'yan kwammando kwana biyu kafin su kai hari kan fadar shugaban ƙasa da kuma cibiyar horo ta Tondibia. An kuma hango wata ƙungiyar 'yan kwammandon a kusa da filin jirgin saman Yamai, inda ya ce waɗanda suka tsira a cikinsu kuma suke da "hankali" sun tsere. Ya ce ɗaya daga cikin maƙasudin harin shi ne a tilasta korar dakarun sojin ƙasashen yamma daga sansanin sojin saman da ke Yamai. Wani maƙasudin kuma, a cewarsa, shi ne a tabbatar da yaɗa labaran ƙarya da wata sashe ta musamman da fadar shugaban Faransa ta Elysée ta ƙirƙiro a watan Agustan 2024 don harkokin yankin Sahel.
Martanin Faransa da Bukatunsu
A martanin da ta mayar, ma'aikatar harkokin wajen Faransa ta yi watsi da zarge-zargen da Janar Tiani ya yi, tana mai cewa ba su da tushe balle makama. Ma'aikatar ta bayyana cewa waɗannan zarge-zarge wata hanya ce kawai ta kawar da hankalin al'umma daga ainihin matsalolin da ƙasar ke fuskanta. Ta jaddada cewa Faransa za ta ci gaba da ba da goyon baya ga matakan da ƙungiyar raya tattalin arzikin ƙasashen yammacin Afirka, ECOWAS, ta ɗauka. A ranar 30 ga watan Yuli, kwanaki huɗu bayan juyin mulkin, ƙungiyar ta ECOWAS ta ba da umarnin a maido da tsarin mulki a ƙasar. Haka nan, Faransan ta bai wa gwamnatin sojin wa'adin mako guda ta gaggauta mayar da Shugaba Bazoum kan karagar mulki, ko kuma su fuskanci ɗaukar matakai a kansu.
Sojoji da Juyin Juya Hali
Janar Tiani ya yi wannan jawabi ne a bikin cika shekaru uku da kafa gwamnatin sojin ƙasar wato Majalisar Kula da Tsaron Gida (CNSP). A yayin jawabin, ya yaba wa dakarun tsaron ƙasar saboda gwagwarmayar da suke yi don tabbatar da zaman lafiya, tare da karrama sojojin da suka rasa rayukansu a wannan fafutuka. Ya ce, wannan gwagwarmaya da suke yi tana ci gaba da samun nasara kuma ta fara "donne des résultats," wato samar da sakamako mai kyau. Ya jaddada cewa wannan nasara da ake samu alama ce ta jajircewar dakarun da kuma goyon bayan da suke samu daga al'ummar ƙasar wajen fuskantar abin da ya kira makircin ƙasashen waje.