SOCOGEM ta bayyana dalilin karin kudin haya a Babban Kasuwar Yamai

Grand Marché de Niamey : la SOCOGEM défend des loyers multipliés par plus de six(6)
Hoto ta Lesechosduniger

Hukumar SOCOGEM ta fitar da wata sanarwa a ranar 6 ga watan Nuwamba, 2026, game da ƙarin kuɗin haya a babbar kasuwar Yamai wato Grand Marché of Niamey.

A cikin sanarwar, an bayyana cewa kuɗin hayar kowace murabba'in mita a kasuwar ta Grand Marché of Niamey ya tashi daga kudin CFA 790 zuwa kudin CFA 5,000. Wannan mataki ya shafi yanayin hayar wuraren sana'a a babbar kasuwar da ke birnin na Niamey.

Yadda kudin haya suka karu

Wannan sauyin farashi ya haifar da gagarumin ƙari a kan shagunan 'yan kasuwa daban-daban gwargwadon girmansu. Ga shago mai faɗin murabba'in mita 8, kuɗin hayar kowane wata ya tashi daga kudin CFA 6,320 zuwa kudin CFA 40,000.

Irin wannan ƙari ya shafi manyan shaguna da ke faɗin kasuwar. Shago mai girman murabba'in mita 12, wanda a baya ake biyan kudin CFA 9,480 a kowane wata, a yanzu ya koma kudin CFA 60,000.

Shaguna mafi girma masu faɗin murabba'in mita 16 kuwa, kuɗin hayarsu na kowane wata ya ƙaru daga kudin CFA 12,640 zuwa kudin CFA 80,000. Waɗannan sabbin ƙididdiga sun nuna yadda ƙarin kuɗin ya shafi nau'o'in shaguna daban-daban a cikin kasuwar.

Tarihin kudin haya tun 1987

A lokacin da aka buɗe babbar kasuwar ta Grand Marché a watan Janairu na shekarar 1987, an kayyade kuɗin hayar kowace murabba'in mita a kan kudin FCFA 1,590. Wannan shi ne farashin farko da aka gindaya wa 'yan kasuwa domin biyan hayar wuraren gudanar da sana'o'insu a lokacin buɗe kasuwar.

Daga bisani a watan Nuwamba na shekarar 1987, an rage kuɗin hayar zuwa kudin FCFA 790 a kowace murabba'in mita. Wannan ragin farashi ya biyo bayan shiga tsakani da gwamnati ta yi domin daidaita yanayin biyan kudaden hayar ga masu shaguna a wannan kasuwa.

Dalilan doka da matsalolin kudi

Hukumar SOCOGEM ta bayyana cewa sabbin farashin kuɗin hayar sun samo asali ne daga wata doka da kotun kasuwanci ta Tribunal of Commerce of Niamey ta fitar a ranar 16 ga watan Agusta, 2017. Wannan umarni na shari'a shi ne tushen da hukumar ta kafa hujja da shi wajen zartar da sabon tsarin kudaden hayar ga masu shaguna a cikin kasuwar.

Kafin wannan lokaci, kotun ta Tribunal of Commerce of Niamey ta ba da umarnin sanya SOCOGEM a ƙarƙashin tsarin farfaɗo da harkokin kuɗi na redressement judiciaire a ranar 19 ga watan Oktoba, 2016. Matakin ya biyo bayan matsalolin kuɗi da kamfanin ya fuskanta, wanda ya sanya kotu ta shiga lamarin domin ceto tafiyar da ayyukansa.

Matsayin kotun daukaka kara

Kotun ɗaukaka ƙara ta Niamey (Court of Appeal of Niamey) ta tabbatar da hukuncin da ya shafi ƙarin kuɗin hayar a ranar 16 ga watan Afrilu, 2018. Wannan mataki ya zo ne a matsayin ci gaba a kan shari'ar da ta shafi sabon tsarin biyan kuɗaɗen hayar a babbar kasuwar.

Tabbatar da wannan hukunci da kotun ɗaukaka ƙara ta yi ya ƙarfafa matsayin shari'a na ƙara kuɗin hayar da aka yanke a baya. Hakan ya ba wa hukuncin kariya ta fuskar doka a tsakanin ɓangarorin da lamarin ya shafa.