Tattalin arzikin ƙasar Nijar ya samu gagarumin ci gaba da kashi 10.4 cikin 100 a shekarar 2024, duk da ƙalubalen takunkuman da ƙungiyar UEMOA ta sanya mata. Ci gaban, wanda shi ne mafi girma da aka taɓa samu a tarihin ƙasar, ya zo ne a daidai lokacin da ƙasar ke fuskantar matsin lamba daga takunkuman yankin da suka kwashe kusan watanni takwas. Hakan na zuwa ne bayan da hukumomin sojin ƙasar suka aiwatar da wani shirin gaggawa na farfaɗo da tattalin arziki da kuma tinkarar matsalolin da suka dabaibaye al'ummar ƙasar. Masana na ganin wannan nasarar ta samo asali ne daga bunƙasar da aka samu a fannin noma da kuma fara aikin noman mai da iskar gas a ƙasar, waɗanda suka zama ginshiƙan farfaɗowar tattalin arzikin a cikin wannan shekara.
Tattalin Arziki Ya Nuna Juriya
Duk da ƙalubalen tsaro da na sauyin yanayi, da kuma takunkuman da aka kakaba wa ƙasar bayan abubuwan da suka faru a ranar 26 ga watan Yuli na 2023, tattalin arzikin Nijar ya nuna juriya mai ƙarfi. Matakan da ƙungiyar UEMOA ta ɗauka sun yi mummunan tasiri kan hada-hadar kasuwanci da ta hada-hadar kuɗi a cikin ƙasar. Waɗannan takunkumai, waɗanda aka ƙera su domin matsa lamba kan hukumomin soji, sun kawo cikas ga harkokin shigo da kaya da kuma fitar da su, lamarin da ya dagula harkokin kasuwanci da dama a faɗin ƙasar. Haka nan kuma, sun kawo tsaiko a harkokin hada-hadar kuɗi ta bankuna, wanda ya shafi 'yan kasuwa da ma'aikata da kuma talakawan ƙasar baki ɗaya. Wannan yanayi ya jefa 'yan ƙasar cikin wani hali na rashin tabbas, inda aka samu ƙarancin wasu kayayyaki da kuma hauhawar farashin wasu a kasuwanni.
Duk da haka, tattalin arzikin ya samu damar daidaita kansa ta hanyoyin da ba a zata ba, inda 'yan kasuwa da al'umma suka nemi wasu hanyoyin daban na gudanar da harkokinsu don rage raɗaɗin takunkuman. An samu bullar wasu sabbin hanyoyin kasuwanci na cikin gida da kuma na ƙasashen da ba sa cikin ƙungiyar ta UEMOA, wanda ya taimaka wajen rage tasirin takunkuman. Hukumomin ƙasar sun mayar da hankali wajen tallafa wa harkokin cikin gida, musamman a fannin noma da kiwo, don tabbatar da samar da abinci da kuma rage dogaro da kayan da ake shigowa da su daga waje. Wannan juriya ta nuna karfin tattalin arzikin ƙasar na tunkarar manyan matsaloli, tare da samar da wata dama ta sake duba tsarin tattalin arzikin don ya zama mai dogaro da kansa a nan gaba.
Sektor Aikin Gona: Ganuwar Girman Tattalin Arziki
Sashen aikin gona na ci gaba da taka muhimmiyar rawa wajen haɓaka tattalin arzikin ƙasar Nijar, inda ya samar da fiye da rabin ci gaban da aka samu a faɗin ƙasar. Wannan sashe, wanda ya zama kashin bayan tattalin arzikin, ya ƙunshi kusan kashi talatin da takwas cikin ɗari (38%) na tattalin arzikin Nijar baki ɗaya. Wannan ƙididdiga ta nuna irin muhimmancin da aikin gona ke da shi wajen samar da ayyukan yi da kuma tabbatar da wadataccen abinci ga al'ummar ƙasar, musamman a yankunan karkara inda mafi yawan jama'a ke dogaro da shi kai tsaye don rayuwarsu.
A fannin amfanin gona, an samu gagarumin ƙaruwa a noman gero da dawa, waɗanda su ne manyan amfanin gonar da ake nomawa don abinci a ƙasar. A bana, ƙasar Nijar ta samu nasarar samar da tan miliyan uku da dubu ɗari huɗu (3.4m) na gero, da kuma tan miliyan ɗaya da dubu ɗari bakwai (1.7m) na dawa. Wannan yawan amfanin gona da aka samu ya taimaka matuƙa wajen rage dogaro da abincin da ake shigowa da shi daga waje, tare da inganta samar da abinci a cikin gida. Hakan ya kuma ba da dama ga manoma da dama su samu kuɗaɗen shiga, wanda hakan ya ƙara kawo walwala a tsakanin al'umma da kuma rage talauci.
Bunƙasar da aka samu a fannin aikin gona ba ta tsaya ga noman rani kaɗai ba, domin kuwa an samu ci gaba sosai ta dalilin ayyukan noman rani manya-manya da aka ƙaddamar a faɗin ƙasar. Waɗannan ayyuka na noman rani sun ba da damar yin noma a lokutan da ba na damina ba, lamarin da ya ƙara yawan amfanin da ake samu a shekara. Hakan ya haifar da ƙaruwar kayan lambu da sauran amfanin gona da ake nomawa a lokacin rani, wanda ya taimaka wajen samar da su a kasuwanni a farashi mai sauƙi. Wannan tsari na noman rani na zamani ya zama wata hanya mai muhimmanci ta tunkarar matsalar sauyin yanayi da kuma tabbatar da cewa ƙasar na da isasshen abinci a kowane lokaci na shekara.
Man Fetur Ya Kara Taimakawa Girma
Fara fitar da ɗanyen man fetur da aka yi a shekarar 2024 ya ƙara ƙarfafa ayyukan tattalin arziki a ƙasar Nijar, wanda hakan ya ba da gudunmawa sosai wajen bunƙasa tattalin arzikin ƙasar. Bayan shekaru da dama na shiri da zuba jari a fannin mai, wannan shekara ta zama wata alama ta tarihi inda ƙasar ta fara samun kuɗaɗen shiga daga kasuwancin mai a matakin ƙasa da ƙasa. Wannan mataki ya buɗe wani sabon babi a tarihin tattalin arzikin Nijar, inda ake sa ran zai samar da ƙarin hanyoyin samun kuɗin shiga ga gwamnati, da kuma rage dogaro da tallafin ƙasashen waje. Fitar da man ya kuma haifar da sabbin damammaki na ayyukan yi a sassa daban-daban, tun daga kan aikin hakar mai har zuwa sufuri da ayyukan da suka shafi sarrafa shi, wanda hakan ya taimaka wajen rage zaman kashe wando a tsakanin matasa.
Sakamakon fara fitar da man fetur ɗin, an samu ƙaruwar ƙarfin samar da mai a ƙasar. Wannan ci gaban ya biyo bayan kammala aikin babban bututun mai da ya haɗa yankin Agadem da tashar jiragen ruwa ta Sèmè-Kpodji a ƙasar Benin, wanda ya ba da damar fitar da mai mai yawa zuwa kasuwannin duniya. Ƙarfin samar da man ya ƙaru daga ganga dubu ashirin (20,000) zuwa ganga dubu ɗari da goma (110,000) a kowace rana, wanda ke nuna ƙaruwa mai girma a fannin. Wannan ƙaruwa ta ba da damar Nijar ta zama ɗaya daga cikin ƙasashe masu arzikin man fetur a yankin Afirka ta Yamma, tare da hasashen cewa fannin zai ci gaba da zama ginshiƙi mai ƙarfi ga tattalin arzikin ƙasar a shekaru masu zuwa.
Hange na Gaba da Sauran Nasarori
Ana sa ran tattalin arzikin ƙasar zai ci gaba da bunƙasa da kashi 6.9 cikin 100 a shekarar 2025 mai zuwa. Ana hasashen cewa shirye-shiryen noman rani manya-manya da ake aiwatarwa a faɗin ƙasar za su taka muhimmiyar rawa wajen cimma wannan ci gaban a shekara mai kamawa. Wannan ya biyo bayan nasarorin da aka samu a fannin aiwatar da dokoki da ayyukan ci gaba na ƙungiyar UEMOA.
A shekarar 2025, ƙasar Nijar ta samu maki 76.10 cikin 100 a fannin aiwatar da dokoki da ayyukan ci gaba na UEMOA. Wannan ya nuna irin jajircewar da hukumomin ƙasar suka yi wajen bin ƙa'idojin da ƙungiyar ta gindaya. Ban da wannan, Nijar ta kasance cikin ƙasashe goma na farko a nahiyar Afirka a fannin jin daɗin rayuwa da al'ummarta ke ji. A cikin ƙasashen UEMOA kuwa, ƙasar ta zo ta biyu a wannan fanni na jin daɗin rayuwa.
