Kasar Nijar, mai kimanin al'umma tsakanin miliyan 28 zuwa 30, na fuskantar dimbin nauyin shari'a inda take karɓar korafe-korafe tsakanin 7,500 zuwa 10,000 a kowace shekara. Wannan yawan laifuka da ake kaiwa gaban kuliya na haifar da cikas ga tsarin shari'ar ƙasar, wanda ke fama da ƙalubale da dama da suka haɗa da rashin isassun ma'aikata da kayan aiki a sassa daban-daban na ƙasar. Kwararru da mahukunta na ci gaba da tattaunawa kan hanyoyin da za a bi domin shawo kan matsalolin da ke kawo tsaiko wajen gudanar da adalci ga 'yan ƙasa.
Karancin Ma'aikata da Hukunci
A halin yanzu, ƙasar Nijar na da alkalai 534 kacal, wasu daga cikinsu kuma suna aiki a wajen wuraren da ke ƙarƙashin huruminsu na shari'a. Wannan adadi ya yi ƙasa matuƙa idan aka kwatanta shi da al'ummar ƙasar. Alkalai da ma'aikatan shari'a ba su wadata ba a yankunan karkara, inda ake samun kotuna masu karamin karfi a garuruwa irin su Ingall, Falmey, da Belbédji. Haka nan kuma, akwai wasu yankuna kamar Iférouane da Damagaram Takaya da ba su da kotu ko ɗaya, wanda hakan ke tilasta wa mutane yin doguwar tafiya don neman adalci.
Akwai gibin gaske tsakanin yawan alkalai a Nijar da kuma ma'aunin da ake buƙata a yankin Afirka ta Yamma. Ma'aunin yankin ya nuna cewa ana buƙatar a samu alkalai tsakanin biyu zuwa huɗu a kan kowane mutum dubu ɗari. Idan aka yi la'akari da wannan, Nijar na buƙatar ƙarin alkalai da dama don kaiwa matakin da ake buƙata a yankin. Wannan ƙarancin ya fi shafar yankuna irin su Torodi, wanda duk da yawan al'ummarsa, ba shi da isassun alkalai da za su iya tafiyar da shari'o'i cikin gaggawa.
Bisa ƙa'idojin duniya kuwa, ana sa ran a samu alkali ɗaya a kan kowane mutum dubu goma. Wannan ma'auni ya nuna cewa ƙasar Nijar na da tazara mai yawa wajen cika wannan buƙata, wanda ke nuni da irin matsin lamba da ke kan alkalai da ke aiki a yanzu. Rashin isassun alkalai na taimakawa wajen jinkirta shari'o'i, abin da ke haifar da cunkoso a gidajen yari da kuma hana samun adalci a kan lokaci ga waɗanda ake zargi da kuma waɗanda aka yi wa laifi.
ƙa'idojin aikin shari'a sun tanadi cewa kowane alkali ya kamata ya samu magatakarda biyu da za su taimaka masa wajen gudanar da ayyukansa. Wannan ƙa'idar ma ba a cika ta ba a yawancin kotunan Nijar. Rashin isassun magatakarda na ƙara wa alkalai nauyi, yana kuma shafar inganci da saurin gudanar da aikin shari'a. Wannan matsala ta ƙarancin ma'aikatan tallafi na daga cikin manyan abubuwan da ke kawo cikas ga aikin kotuna a faɗin ƙasar.
Yawan Ayyukan Shari'a
Rahotanni sun nuna cewa adadin yadda tsarin shari'a ya mamaye yankunan kasar Nijar ya kai kashi 70.5 bisa ɗari. Wannan na nufin har yanzu akwai kusan kashi talatin na faɗin ƙasar da ba su da cikakkiyar damar kaiwa ga kotuna cikin sauƙi, wanda ke nuna gibin da ke akwai wajen tabbatar da adalci ga dukkan 'yan ƙasa ba tare da la'akari da inda suke zaune ba. Wannan rashin isasshen mamaya na daga cikin manyan matsalolin da tsarin shari'ar ke fuskanta.
A halin yanzu, ƙasar na da wuraren shari'a na gama-gari guda 55 da ke aiki a sassa daban-daban. Waɗannan kotunan su ne kashin bayan tsarin shari'ar farar hula da na laifuka a matakai daban-daban. An kafa su ne domin tunkarar dimbin shari'o'in da ake kaiwa gaban kuliya a faɗin ƙasar.
Waɗannan wuraren shari'a sun ƙunshi manyan kotunan ɗaukaka ƙara guda huɗu, manyan kotuna goma, da kuma kotunan gundumomi guda talatin da bakwai. Haka nan akwai kotunan gundumomi na matakin ƙananan hukumomi guda biyar da aka samar domin sauƙaƙa wa al'ummomin yankunan karkara samun damar shari'a.
Sake fasalin da ake Ci Gaba
Hukumar shari'a ta ƙasar Nijar na ci gaba da aiwatar da wasu tsare-tsare na sake fasali da zummar inganta ayyukanta da kuma tunkarar ƙalubalen da ke gabanta. Waɗannan matakai na da nufin ƙara yawan kotuna da ma'aikata don tabbatar da cewa an samu sauƙin shiga tsarin shari'a a faɗin ƙasar. Babban makasudin shi ne a rage gibin da ke akwai tsakanin buƙatun al'umma da kuma ƙarfin da tsarin shari'ar ke da shi a halin yanzu. Wannan yunƙuri ya zama dole domin magance matsalolin cunkoso da jinkirin shari'o'i da tsarin ke fama da su.
Duk da wannan ƙoƙarin, har yanzu akwai sauran rina a kaba a fannin faɗaɗa ayyukan shari'a. A sabon tsarin rarraba gundumomi da aka yi a baya-bayan nan, an ƙirƙiro sababbin gundumomi guda 27. Sai dai kuma daga cikin waɗannan sababbin gundumomin, guda shida ne kacal aka samar musu da kotunan gundumomi. Wannan na nuna cewa sauran gundumomi 21 ba su da kotu, lamarin da ke ci gaba da zama babban cikas ga al'ummomin waɗannan yankuna wajen samun adalci cikin sauƙi.
Tasirin Karancin Ma'aikata
Akwai alkalai 1.98 ne kacal a kan kowane mutum dubu ɗari, wanda hakan ya nuna tazarar da ke akwai idan aka kwatanta da ma'aunin da ake buƙata. Wannan ƙididdigar na ƙara fito da irin halin matsin da tsarin shari'ar ke ciki. Haka zalika, akwai gibin magatakarda 425 a faɗin kotunan ƙasar, wanda hakan ke ƙara jefa ayyukan shari'a cikin tsananin wahala.