An shiga wani yanayi na zaman dar-dar a birnin Dakar na ƙasar Senegal, biyo bayan matakin da Shugaban ƙasa Bassirou Diomaye Faye ya ɗauka na tsige Firaministansa, Ousmane Sonko, daga muƙaminsa. Wannan mataki ya jefa ƙasar cikin wani yanayi na rashin tabbas a fagen siyasa wanda ba a taɓa ganin irinsa ba tun bayan sauyin mulkin da aka samu a shekarar 2024. Wannan sabon ci gaban ya sauya alaƙar haɗin gwiwa da ake ganin tana tsakanin Shugaba Bassirou Diomaye Faye da Ousmane Sonko, inda yanzu ta koma wata babbar gaba mai matuƙar haɗari a fagen siyasar ƙasar. Al’amarin ya haifar da tashin hankali da kuma fargaba game da makomar siyasar Senegal a nan gaba kusa.
Tsige Sonko da Martanin Farko
An aiwatar da wannan tsigewa ne kwana biyu kafin ranar 24 ga watan Mayun shekarar 2026, matakin da ya haifar da martani nan take a fagen siyasar ƙasar. Tuni dai wasu manyan jami’ai da ke da kusanci da Ousmane Sonko suka fara sauka daga muƙaman da suke riƙe da su a fannonin gudanarwa da kuma na tsare-tsare. Wannan ficewa daga gwamnati ya zama alamar farko ta rarrabuwar kawuna a cikin jam’iyya mai mulki, lamarin da ke nuni da cewa rikicin ya samo asali ne daga cikin gida. Saukar waɗannan jami’ai na nuna goyon bayansu ga Sonko da kuma rashin amincewarsu da matakin da Shugaba Faye ya ɗauka.
Daga cikin waɗanda aka bayyana cewa sun bar ayyukansu akwai Kadidja Diouf da El Hadj Diagne da kuma Mouhamed Abdallah Ly. Waɗannan jami'an na daga cikin ginshiƙan da Sonko ya dogara da su wajen tafiyar da harkokin gwamnati. Ficewarsu na iya raunana tasirin da yake da shi a cikin tsarin mulki. Wasu da dama daga cikin manyan jami’an gwamnati na ganin cewa wannan ɓaraka tsakanin Shugaba Faye da kuma Ousmane Sonko ba za ta taɓa yin sauƙi ba. Suna ganin cewa dangantakar tasu ta lalace har abada, wanda hakan ke barazana ga kwanciyar hankalin siyasar Senegal a nan gaba.
Rikicin Cikin Jam'iyyar Pastef
Nan take rikicin ya fara kamari a cikin jam’iyyar Pastef da ke mulki, inda magoya bayan Ousmane Sonko masu tsananin kishin jam'iyyar suka nuna fushinsu. Waɗannan magoya baya sun yi imanin cewa Shugaba Bassirou Diomaye Faye ya kauce wa ainihin manufar jam’iyyar ta kawo sauyi, wadda aka fi sani da “rupture,” wato yanke hulɗa da tsohon tsarin siyasa. A ganinsu, matakin tsige Sonko cin amana ne ga tafiyar da suka yi tare tun farko. A wani martani na hukuma, Ofishin Siyasa na Jam’iyyar Pastef na ƙasa ya fitar da sanarwa inda ya jinjina wa ayyukan da Ousmane Sonko ya yi a fagen siyasa. Ofishin ya ƙara da jaddada goyon bayansa ga ainihin manufofin da aka kafa jam'iyyar a kansu, tare da nuna cewa har yanzu suna tare da jagoransu na tarihi, wato Sonko.
Rahotanni sun nuna cewa an daɗe ana samun zaman-doƙa a cikin jam’iyyar tun watannin da suka gabata. An fara lura da wannan tashin hankali ne tun lokacin da aka naɗa Aminata Touré a matsayin shugabar yaƙin neman zaɓen haɗin gwiwar “Diomaye Président.” Wannan naɗi ya haifar da saɓani da rashin jituwa a tsakanin manyan jami’an jam’iyyar, lamarin da ya zama kamar ƙwayar cuta da ke ci gaba da yaɗuwa a cikin gida. A halin da ake ciki, ana sa ido kan shugaban Majalisar Dokokin ƙasar, El Malick Ndiaye, wanda ake yi wa kallon babban amini kuma mai biyayya ga Ousmane Sonko. Matsayin da zai ɗauka a wannan rikici na iya yin tasiri sosai a kan yadda al’amura za su kasance nan gaba a fagen siyasar ƙasar.
Babban Batun 'Caisses Noires'
Ana ganin cewa batun asusun kuɗaɗen musamman na shugaban ƙasa, wanda aka fi sani da "caisses noires" ko kuma asusun aljihu, na daga cikin manyan abubuwan da suka haddasa wannan tashin hankali. Waɗannan asusu, waɗanda ake amfani da su ba tare da cikakken bayani ga jama'a ba, sun daɗe suna zaman wata al'ada a fagen siyasar Senegal. A lokacin yaƙin neman zaɓe, jam'iyyar Pastef ta yi alƙawarin kawo sauyi na gaske ta hanyar kawar da irin waɗannan hanyoyin hada-hadar kuɗi da ba a fayyace su ba. Sun sha alwashin katse alaƙa da duk wani tsohon tsarin da ke da alaƙa da rashin gaskiya ko kuma boye al'amuran kuɗi ga 'yan ƙasa. Wannan alƙawari ya zama jigo a yaƙin neman zaɓensu, inda suka ja hankalin jama'a da fatan samun shugabanci na gaskiya da riƙon amana.
Halin da Kasar Ke Ciki da Hanyoyin Magancewa
Wasu manazarta harkokin siyasa na hangen yiwuwar gabatar da ƙudurin tsige sabuwar gwamnatin da za a kafa a nan gaba. Irin wannan ƙuduri, idan aka gabatar da shi a gaban majalisar dokokin ƙasar, zai iya kawo cikas ga ayyukan gwamnati tare da haifar da wani sabon rikici. Ana ganin cewa matakin zai iya jefa ƙasar Senegal cikin wani dogon rikicin tsarin mulki, wanda zai shafi hukumomin gwamnati da kuma dagula lamurran yau da kullum. Wannan yanayi zai iya kawo tsaiko ga ci gaban da ake fatan samu a ƙarƙashin sabuwar gwamnatin. A halin da ake ciki, shugaban ƙasa ba shi da hurumin rusa majalisar dokokin ƙasar nan take domin neman sabon zaɓe, lamarin da ke ƙara sarkakiyar al'amarin da kuma rage hanyoyin warware matsalar cikin gaggawa.
