Gwamnan jihar Maradi da ke Jamhuriyar Nijar, ya sanar da haramta sayar da man fetur a kan titi da kuma a cikin galan-galan a faɗin jihar. Wannan mataki na zuwa ne a wani yunƙuri na yaƙi da fasa-kwaurin man fetur zuwa ƙasashe maƙwabta, musamman Najeriya, da kuma tabbatar da tsaro a yankin. Dokar, wadda ta fara aiki nan take, ta tanadi cewa daga yanzu dukkan hada-hadar sayar da man fetur za ta koma cikin gidajen mai na yau da kullum da aka sani. Hukumomi a jihar sun ce matakin zai taimaka wajen daƙile ayyukan wasu da ke amfani da hanyoyin fasa-kwauri wajen sayar da man ga ƙungiyoyin masu aikata laifuka. Gwamnatin jihar ta ce za ta ɗauki tsauraran matakai a kan duk wanda aka samu ya karya wannan sabuwar doka, ciki har da masu sayarwa da kuma masu saye. Haka nan, an umarci jami'an tsaro da su tabbatar da an bi wannan umarni sau da ƙafa a dukkan sassan jihar ta Maradi don cimma manufar da aka sanya a gaba.
Dalilan Haramcin Siyar da Man
A wata sanarwa da ya fitar, Gwamnan Jihar Maradi, Chaibou Aboubacar, ya bayyana cewa an ɗauki wannan mataki ne domin daƙile ayyukan fasa-kwaurin man fetur zuwa ƙasashen da ke maƙwabtaka da yankin. Sanarwar ta ce an lura cewa wasu mutane na amfani da damar sayar da man a hawa wajen fitar da shi zuwa ƙasashen waje ba bisa ƙa'ida ba, lamarin da ke kawo cikas ga wadatar man a cikin gida da kuma haifar da asara ga tattalin arzikin ƙasa. Gwamna Chaibou Aboubacar ya ce wannan haramcin zai taimaka wajen tabbatar da cewa man fetur da ake kawowa jihar ya amfani al'ummar yankin ne kaɗai, kamar yadda doka ta tanada, maimakon ya zama hanyar samun kuɗi ga masu aikata laifukan tattalin arziki. Haka nan, matakin na da nufin tabbatar da cewa dukkan man da ake sayarwa ya bi ta hanyoyin da suka dace, wato ta gidajen mai da aka yi wa rajista, inda ake iya sa ido kan yadda ake gudanar da hada-hadar.
Baya ga batun fasa-kwauri, gwamnatin jihar ta ce akwai dalilai na tsaro da suka sa aka kafa wannan doka. A cikin sanarwar, an bayyana cewa hukumomin tsaro sun gano cewa wasu daga cikin masu sayar da man a hawa na da alaƙa da ƙungiyoyin 'yan ta'adda da masu aikata laifuka, waɗanda ke amfani da kuɗaɗen da suke samu wajen ƙara ƙarfin ayyukansu na ta'addanci a yankin. An ce waɗannan ƙungiyoyi na amfani da man fetur da ake sayar musu a bayan fage wajen gudanar da zirga-zirgarsu cikin sauƙi don kai hare-hare a kan al'ummomin da ba su ji ba, ba su gani ba. Don haka, ta hanyar datse wannan hanya da suke samun man, gwamnati na fatan rage musu ƙarfin gwiwa da kuma iyakance motsinsu, wanda hakan zai taimaka wajen inganta tsaro a faɗin jihar Maradi da ma Jamhuriyar Nijar baki ɗaya. Gwamna Chaibou Aboubacar ya jaddada cewa ba za a yi jinkirin ɗaukar matakin shari'a a kan duk wanda aka samu da hannu wajen taimaka wa waɗannan miyagun mutane ba, ko ta hanyar sayar musu da man fetur ko kuma ta kowace hanya ce. An kuma umarci shugabannin al'umma da su sa ido tare da kai rahoton duk wani wanda suka zarga da karya wannan doka ga hukumomin da suka dace.
Tasirin Haramcin ga Al'umma
Wannan doka ta haramta sayar da man fetur a hawa ta fara nuna tasirinta kai tsaye a kan rayuwar al'ummar jihar Maradi, inda ta shafi masu sayarwa da masu saye, da kuma sauran jama'a. Nan da nan bayan sanarwar, an fara ganin dogayen layuka a gidajen mai, inda masu ababen hawa ke tururuwar samun man fetur. Wannan cunkoso ya haifar da tsaiko a wasu sassan birnin Maradi, inda wasu direbobi ke kwashe sa'o'i suna jira kafin su samu man. Wasu mazauna yankin sun bayyana damuwarsu cewa gidajen man da ake da su a yanzu ba za su iya biyan buƙatun daukacin al'umma ba, musamman idan aka yi la'akari da cewa da dama sun dogara ne da masu sayar da man a galan-galan don samun sauƙin saye a kusa da muhallansu ko wuraren aikinsu.
Matakin ya haifar da martani mabanbanta daga ɓangarori daban-daban na al'umma. Wani direban tasi a Maradi, wanda ya nemi a sakaya sunansa, ya shaida wa manema labarai cewa kodayake ya fahimci dalilan gwamnati na tsaro da kuma yaƙi da fasa-kwauri, dokar ta ƙara masa wahala. A cewarsa, "A da, idan man ya kusa ƙarewa a kan hanya, cikin sauƙi zan iya samun mai sayar da galan a gefen titi na saya, amma yanzu dole sai na nemo gidan mai, wanda hakan na iya ɓata min lokaci da kuma kuɗin da zan samu." A gefe guda kuma, wasu mazauna yankin sun nuna goyon bayansu ga matakin, suna masu cewa zai taimaka wajen daidaita farashin man fetur da kuma rage haɗarin gobarar da ke tashi daga wuraren da ake ajiye man ba bisa ƙa'ida ba. Wata mazauniyar birnin ta ce, "Mun daɗe muna cikin fargabar haɗarin da ke tattare da ajiye man fetur a cikin gidaje da shaguna. Wannan mataki zai kawo mana kwanciyar hankali."
Ga dubban matasan da suka dogara da sayar da man a hawa a matsayin sana'a, wannan doka ta zama wani babban ƙalubale. Da yawa daga cikinsu sun tsinci kansu a cikin rashin tabbas game da makomarsu, kasancewar wannan ita ce hanyar da suke samun abin da za su ciyar da iyalansu. Wani matashi da ya shafe shekaru yana wannan sana'a ya bayyana cewa, "Gaskiya wannan doka ta zo mana a bazata. Yanzu ban san abin da zan yi ba, domin wannan ita ce sana'ata tilo." Wasu daga cikin matasan sun fara tunanin neman wasu hanyoyin na daban don ci gaba da rayuwa, amma sun koka kan ƙarancin ayyukan yi a yankin. A nasu ɓangaren, hukumomi sun ce suna sane da tasirin da dokar za ta yi a kan waɗannan matasa, kuma suna nazarin yiwuwar samar da wasu tsare-tsare da za su taimaka musu su samu wasu sana'o'in dogaro da kai. Sai dai har yanzu ba a bayyana takamaiman lokacin da za a fara aiwatar da waɗannan tsare-tsare ba, lamarin da ya ƙara jefa matasan cikin damuwa.
Matakan Da Aka Dauka
Domin tabbatar da bin wannan sabuwar doka, Gwamna Chaibou Aboubacar ya umarci dukkan jami’an tsaro da su haɗa da rundunar ‘yan sanda, da jandarma, da kuma jami’an kwastam, da su fara gudanar da sintiri a faɗin jihar Maradi. A cikin sanarwar da ofishinsa ya fitar, an bayyana cewa waɗannan jami'ai za su sa ido a kan tituna, da kasuwanni, da sauran wuraren da aka saba sayar da man fetur a galan-galan don tabbatar da cewa an daina wannan aiki gaba ɗaya. An ba su umarnin kama duk wanda aka samu yana sayar da man a hawa, tare da ƙwace man da kayan aikin da yake amfani da su. Haka zalika, an umarci jami’an da su binciki duk wani wurin da ake zargin ana ajiye man fetur don sayarwa ba bisa ƙa'ida ba, ko a cikin gidaje ne ko shaguna. An kuma gargaɗi masu ababen hawa da su daina sayen man daga hannun ‘yan bunburutu, inda aka ce za a iya ɗaukar mataki a kan masu saye ma. Gwamnatin ta ce wannan aiki zai gudana ba dare ba rana don ganin an cimma manufar da aka sanya a gaba.
Har ila yau, gwamnatin jihar ta kafa wani kwamiti na musamman da zai sa ido kan yadda ake aiwatar da wannan doka. Kwamitin, wanda ya haɗa da wakilai daga hukumomin tsaro, da ma’aikatar kasuwanci, da kuma ƙungiyoyin sufuri, zai riƙa karɓar rahotanni daga jami’an da ke aiki a fage. An ɗorawa kwamitin alhakin tantance ƙalubalen da ake fuskanta da kuma bayar da shawarwari kan yadda za a magance su. Gwamnatin ta yi kira ga shugabannin gargajiya da na addini da su ba da tasu gudunmawar wajen wayar da kan al’umma kan muhimmancin bin wannan umarni. An buƙace su da su yi amfani da damar da suke da ita wajen ilmantar da mutane game da haɗarin da ke tattare da sayar da man a hawa, da kuma fa'idojin da ke cikin bin doka da oda don tabbatar da tsaro da zaman lafiya a jihar. An kuma kafa layukan wayar tarho na musamman domin bai wa jama'a damar kai rahoton duk wani wanda suka gani yana karya dokar.
