Hukumar kula da harkokin sadarwa ta Burkina Faso, wato Conseil supérieur de la Communication (CSC), ta sanar da dakatar da gidan talabijin na TV5 Monde daga watsa shirye-shiryensa a faɗin ƙasar. Sanarwar da hukumar ta fitar a ranar Talata, 5 ga watan Mayu, ta ce an ɗauki matakin ne saboda rahotannin da gidan talabijin ɗin ke yi kan yaƙi da ta'addanci a Burkina Faso. Haka nan an zargi gidan Talabijin din da bayar da rahotanni kan wasu hare-haren ta'addanci da aka kai a ƙasar Mali a ranar 25 ga watan Afrilun 2026. A cewar hukumar ta CSC, TV5 Monde na da "hannu wajen ɗaukaka ayyukan ta'addanci da kuma ƙoƙarin ruruta wutar rikici a hukumomin Mali, da ma ƙasashen ƙawancen Sahel," wato Alliance des Etats du Sahel (AES).
Dalilan Haramtawa da Zarge-zarge
A cikin wata sanarwa da ta fitar, Hukumar Sadarwa ta CSC ta bayyana cewa dalilin dakatarwar shi ne saboda "saba wa doka da ka'idojin aiki da kuma da'ar aikin jarida da dama" wajen bayar da labaran tsaro a kasar. Sanarwar ta ce an dauki matakin ne sakamakon abin da ta kira "yada labaran karya da kuma daukaka ayyukan ta'addanci." Hukumar ta ce an gano wadannan laifuka ne a cikin "shirye-shiryen labarai na talabijin da dama da aka watsa tsakanin watannin Afrilu da Mayu na shekarar 2026."
Hukumar ta CSC ta ci gaba da zargin gidan talabijin din da yin amfani da "hotunan bidiyo na wasu da ba kwararru ba domin karfafa labaransa, ba tare da tabbatar da sahihancinsu ba, tare da mai da hankali kan nuna bajintar kungiyoyin ta'addanci." A cewar hukumar, wannan salon bayar da rahoto na TV5 Monde wani nau'i ne na "yada labaran karya da ke da nufin bata sunan rundunar sojin Burkina Faso da kuma tsoratar da al'umma." A karshe, sanarwar ta zargi tashar da kokarin "karaya wa Sojojin Tsaro (FDS) da kuma 'Yan Agaji Masu Kare Gari (VDP) gwiwa" a kokarinsu na yaki da ta'addanci.
Tarihin Dangantaka da Tsofaffin Haramtawa
Wannan dai ba shi ne karon farko da hukumar ta Burkina Faso ke ɗaukar irin wannan mataki kan gidan talabijin na TV5 Monde ba. Tuni dai dangantaka ta yi tsami tsakanin gwamnatin mulkin sojan ƙasar da kuma kafafen yaɗa labarai na ƙasashen waje, musamman na Faransa. A baya ma, an taɓa dakatar da gidan talabijin ɗin daga watsa shirye-shiryensa a ƙasar har sau biyu a cikin shekarar 2024. Dakatarwar farko ta faru ne a cikin watan Afrilu na waccan shekarar, inda aka sake dakatar da shi a karo na biyu a watan Yuni na shekarar. Waɗannan matakai na baya-bayan nan na zuwa ne a daidai lokacin da hukumomin sojin ke ƙara matsa lamba kan kafafen yaɗa labaran da suke ganin suna sukar salon mulkinsu ko kuma suna bayar da rahotannin da ba su yi musu daɗi ba, musamman kan batutuwan da suka shafi tsaro.
Matsayin 'Yancin Jarida a Burkina Faso
A cewar ƙungiyar nan mai fafutukar kare 'yancin 'yan jarida ta Reporters sans frontières (RSF), 'yancin aikin jarida na ci gaba da samun koma baya a Burkina Faso. Sai dai, a cikin rahotonta na shekarar 2026 kan ma'aunin 'yancin aikin jarida na duniya, ƙungiyar ta RSF ta nuna cewa Burkina Faso ita ce ta fi kowace ƙasa a cikin ƙasashen ƙawancen Sahel, wato Alliance des Etats du Sahel (AES), matsayi mai kyau. Wannan ƙawance dai ya ƙunshi ƙasashen Burkina Faso da Mali da kuma Nijar. Rahoton ya nuna cewa duk da matsin lambar da ake fuskanta, Burkina Faso ta zamo ta 110 a jerin ƙasashe 180 da aka auna a duniya. Wannan matsayi, duk da cewa ya nuna koma baya, ya fi na sauran ƙasashen ƙawancen guda biyu.
Rahoton na RSF ya kuma bayyana cewa ƙasar Nijar ta samu koma baya mafi muni a duniya baki ɗaya a fannin 'yancin aikin jarida, inda ta faɗi da maki 37 zuwa matsayi na 120. A nata ɓangaren, ƙasar Mali ta ci gaba da faɗuwa a cikin jerin, inda ta koma matsayi na 121 bayan ta rasa maki biyu. Haka nan, ita ma Burkina Faso ta samu koma baya na maki biyar, wanda ya sa ta sauka zuwa matsayi na 110. Wannan yanayi na nuna irin ƙalubalen da 'yan jarida ke fuskanta a yankin Sahel, inda ake samun ƙaruwar matsin lamba daga hukumomin mulkin soji kan kafafen yaɗa labarai, musamman waɗanda ke bayar da rahotanni kan al'amuran tsaro da siyasa a waɗannan ƙasashe.
