A ranar Asabar, 1 ga watan Agustan shekarar 2026, aka kaddamar da aikin gyaran titin da ya tashi daga Maradi zuwa Zinder, wani sashe na babban titin ƙasa mai lamba 1 (RN1). An gudanar da bikin ne a birnin Maradi ƙarƙashin jagorancin Firayim Minista Ali Mahamane Lamine Zeine, inda Ministan Ayyuka da Lantarki, Kanar-Manjo Salissou Mahaman Salissou, ya ƙaddamar da aikin a hukumance. Tsawon wannan sashe na titin da za a gyara ya kai kilomita 234.
A jawabinsa, Kanar-Manjo Salissou Mahaman Salissou ya ce, "Wannan aiki da muka kaddamar a yau ya tabbatar da cewa, an cika alƙawarin da aka ɗaukar wa al'ummar Nijar. Kowane alƙawarin sake gina ƙasa yana bayyana ne a aikace ta hanyar ayyuka na zahiri don amfanin al'ummarmu kaɗai."
Tarihin Aikin da Kudinsa
Wannan aiki yana ɗaya daga cikin manyan ayyuka na Shirin Haɗin Kai da Inganta Harkokin Sufuri na Kudancin Nijar, wanda aka fi sani da PICSN a takaice. Gwamnatin Jamhuriyar Nijar ce ke ɗaukar nauyin gudanar da wannan shiri ta hanyar bashin da ta samu daga Bankin Duniya. Daukacin kuɗin da aka ware domin aiwatar da shirin na PICSN ya kai dalar Amurka miliyan 400, kwatankwacin sama da kudin Sefa biliyan 240. An tsara shirin ne domin inganta hanyoyin sufuri da kuma sauƙaƙa zirga-zirgar jama'a da kayayyaki a yankin kudancin ƙasar, wanda ke da muhimmancin gaske ga tattalin arzikin Nijar.
Jimillar kuɗin da za a kashe wajen sake gina wannan titi daga Maradi zuwa Zinder ya haura Sefa biliyan 173, wato dai dai Sefa 173,260,672,122, har da dukkan haraji. Wannan kasafin kuɗi ya tanadi dukkan abubuwan da suka shafi aikin tun daga farkonsa har zuwa ƙarshe, tare da tabbatar da an yi amfani da ingantattun kayan aiki da kuma bin ƙa'idojin gini na zamani. Haka nan an ƙayyade tsawon lokacin da za a ɗauka wajen kammala aikin, wanda ya kai wata 38. Wannan wa'adi ya haɗa har da lokacin da aka ware domin tabbatar da ingancin aikin bayan an gama shi, wato lokacin garanti, domin tabbatar da an samu aiki mai ɗorewa kuma mai amfani ga al'umma baki ɗaya.
Muhimmancin Titin RN1
Babban titin ƙasa mai lamba 1 (RN1) na matuƙar muhimmanci ga tattalin arzikin Jamhuriyar Nijar, domin kuwa shi ne ya haɗa manyan cibiyoyin tattalin arziki da noma da kiwo guda biyu, wato Maradi da Zinder. Haka nan, wannan hanya wata babbar hanyar dabara ce da ta haɗa ƙasar da maƙwabciyarta Najeriya, wanda hakan ke ƙara mata muhimmanci wajen bunkasa harkokin kasuwanci tsakanin ƙasashen biyu. Wannan haɗin kai na yankuna na taimakawa wajen bunƙasa noma, kiwo, da sauran harkokin kasuwanci da suka zama kashin bayan rayuwar al'ummar yankin.
Baya ga manyan biranen Maradi da Zinder, wannan muhimmin titi ya ratsa ta wasu garuruwa da dama da suka haɗa da Tchadoua, da Tessaoua, da Aguié, da Gazaoua, da May-Jirgui, da Koundoumaoua, har zuwa Takiéta. Hakan ya sa ya zama wata jijiyar zirga-zirgar jama'a da kayayyaki ga dubban al'ummomin da ke zaune a waɗannan garuruwa da ƙauyukan da ke kewaye da su. Sauƙin zirga-zirga a kan wannan hanya zai taimaka wajen isar da kayan amfanin gona zuwa kasuwanni da kuma sauƙaƙa wa jama'a samun damar zuwa asibitoci, makarantu, da sauran wuraren buƙatun yau da kullum.
Muhimmancin wannan hanya ya wuce iyakokin ƙasar Nijar, domin kuwa daukacin hanyar ta zama ginshiƙin rayuwar sama da mutane miliyan 16 da ke zaune a yankunan kan iyakar Najeriya. Wannan adadi ya nuna yadda titin ke taka rawa wajen haɗa al'ummomi da tattalin arzikin yankin Sahel da ke da yawan jama'a. Inganta titin zai ƙara ƙarfafa alaƙar zamantakewa da ta kasuwanci da ta daɗe tana wanzuwa a tsakanin al'ummomin da ke wannan yanki mai cike da harkoki daban-daban.
Ana sa ran cewa nan da shekarar 2031, sama da mutum miliyan 1 da dubu ɗari 4 ne za su amfana daga wannan aikin gyaran titi. Kimanin rabin waɗannan mutane za su amfana kai tsaye daga aikin, ciki har da mata da kuma matasa waɗanda suka fi rinjaye a cikin al'umma. Wannan aiki zai samar da ayyukan yi na wucin gadi da kuma na dindindin, sannan zai buɗe sababbin damammaki na kasuwanci da zai taimaka wajen rage talauci da inganta rayuwar mazauna yankin.
Wannan aikin gyaran ya zo a daidai lokacin da ake matuƙar buƙatarsa, la’akari da cewa aikin gyara na ƙarshe da aka yi a kan sashen titin daga Tchadoua zuwa Takiéta, wanda tsawonsa ya kai kilomita 143, an yi shi ne tun a shekarar 1993. Wannan ya nuna cewa titin ya shafe shekaru da dama ba tare da an yi masa wani gagarumin aikin gyara ba, lamarin da ya sa ya lalace sosai kuma ya zama barazana ga masu amfani da shi.
Tsarin Aikin da Kudin Bankin Duniya
Wannan aiki zai samar da kuɗaɗen da za a yi amfani da su wajen shimfiɗa kwalta a kan titin RN1 mai tsawon kusan kilomita 233, da kuma gina hanyoyin karkara masu tsawon kilomita 500. A wani ɓangare na ayyukan da suka shafi muhalli da zamantakewa, za a gyara titunan ƙasa na zamani masu tsawon kilomita 35, tare da gina magudanan ruwa na siminti masu ƙarfi masu tsawon kilomita 50. Haka nan kuma, za a haƙa rijiyoyin burtsatse, a gina azuzuwan karatu, da kuma katangun da za su kewaye wasu makarantu da cibiyoyin lafiya domin ƙara musu tsaro da inganta yanayin aiki a cikinsu.
Shirin ya kuma tanadi samar da kuɗaɗen da za a yi amfani da su wajen gina magudanan ruwa da za su buƙaci aiki da hannu sosai. Wannan zai samar da ayyukan yi ga al'ummomin da ke zaune a yankunan da aikin zai gudana, ciki har da 'yan gudun hijira da waɗanda rikice-rikice suka raba da matsugunansu, inda za a yi aiki tare da hukumar kula da 'yan gudun hijira ta Majalisar Ɗinkin Duniya wato UNHCR. Wakilin riƙo na Bankin Duniya a Nijar, M. Ibrahim Garba, na daga cikin waɗanda ke sa ido kan yadda za a gudanar da wannan aiki domin cim ma manufofin da aka sanya a gaba.
Wannan aiki ya zo ne domin cika alƙawuran da Shugaban Jamhuriyar Nijar, Janar Abdourahamane Tiani ya ɗauka na sabunta manyan ayyukan more rayuwa. Ya bayyana waɗannan aniyoyi ne a lokacin ziyarce-ziyarcen da ya kai a faɗin ƙasar tsakanin ranekun 4 zuwa 5 ga watan Oktoba, da kuma tsakanin 8 zuwa 20 ga watan Nuwamban shekarar 2025. Waɗannan ziyarce-ziyarce sun ba shi damar ganin irin buƙatun da al'umma ke da su, musamman ta fuskar inganta hanyoyin sufuri domin bunƙasa tattalin arziki da sauƙaƙa rayuwa.
Rarraba Ayyuka da Masu Gudanarwa
Domin sauƙaƙa aikin da kuma tabbatar da an kammala shi cikin hanzari, an raba shi zuwa sassa huɗu daban-daban na yankuna. Kowane sashe an ba da shi ga wani kamfani ko haɗin gwiwar kamfanoni domin gudanarwa, ta yadda za a yi aikin a lokaci ɗaya a wurare da dama.
An damƙa alhakin sassa na ɗaya da na biyu ga haɗin gwiwar kamfanonin Groupement Mansour pour le Bâtiment et la Construction (MBC) BTP da METAG Holding. Wannan ya haɗa da aikin titin mai tsawon kilomita 41 daga Maradi zuwa Tchadoua, da kuma wani sashe mai tsawon kilomita 84 da ya tashi daga Tchadoua zuwa birnin Tessaoua.
Shi kuwa sashe na uku, wanda ya shafi aikin titin mai nisan kilomita 61 daga Tessaoua zuwa Takiéta, an ba da shi ne ga haɗin gwiwar kamfanonin Groupement MOREY da kuma Entreprise Générale de Bâtiment et Travaux Publics (EGBTP). Su ne za su ɗauki nauyin gudanar da dukkan ayyukan da suka shafi wannan ɓangare na titin har zuwa kammala shi.
An ba da aikin sashe na huɗu, wanda ya kunshi titin mai tsawon kilomita 48 daga Takiéta zuwa birnin Zinder, ga haɗin gwiwar kamfanonin Groupement WAZIR da kuma Entreprise de Service d’Ingénierie et de Construction pour le Bâtiment et les Travaux Publics (ESICO BTP). Wannan shi ne zai kammala daukacin aikin gyaran titin baki ɗaya.
Tsarin Hanyar da Amfanin Al'umma
Kamar yadda tsarin aikin ya nuna, za a gina titin da faɗin mita 7.20, tare da kafaɗu masu kwalta na mita 1.5 a kowane gefe, wanda hakan zai sa jimillar faɗin hanyar ya kai mita 10.2. A cikin garuruwan da hanyar za ta ratsa, an tsara gina hanyoyi biyu na zuwa da biyu na dawowa, inda kowane layi zai kasance da faɗin mita 3.5, tare da rabe-raben tsakiya da kuma hanyoyin masu tafiya a ƙafa. Wannan bikin kaddamarwa ya samu halartar mambobin gwamnati, da Gwamnan Jihar Zinder, da sarakunan gargajiya, da kuma sauran hukumomin yankuna da na mulki.