Ministan Noma da Kiwo na Jamhuriyar Nijar, Kanar Mahaman Elhadj Ousman, ya bayyana cewa kamfen na noma da kiwo na shekarar 2026-2027 na tafiya yadda ya kamata a yankunan da ya ziyarta, duk da cewa an samu jinkiri a wasu sassan. Ministan ya bayyana haka ne a ranar Alhamis 13 ga watan Agustan 2026 a birnin Diffa, yayin da yake kammala rangadin aiki da ya kai a yankunan Dosso da Maradi da Zinder da kuma Diffa.
Wannan rangadin an gudanar da shi ne bisa umarnin Shugaban Jamhuriyar Nijar, Janar Abdourahamane Tiani, domin duba yadda yanayin noma da kiwo ke gudana. Rahotanni sun nuna cewa yankunan da aka ziyarta na fuskantar yanayi mai gamsarwa gaba ɗaya. Sai dai an lura da cewa wasu yankuna a jihohin Diffa da Zinder na fuskantar gagarumin jinkiri wajen girman amfanin gona. Wannan yanayi ya shafi wasu sassa musamman na jihohin biyu, inda ake sa ran za a ɗauki matakai don tunkarar matsalar.
Binciken Ayyukan Noma da Kiwo
A yayin rangadin, tawagar ta ziyarci gonaki da wuraren kiwo da masana'antun sarrafa kayan amfanin gona da kasuwanni da kuma gonakin gwaji. A yankin Diffa, tawagar ta duba aikin bincike na FOVAC-Niger na Jami'ar Diffa, da wata gona, da kuma wata na'urar sarrafa shinkafa ta wata kungiyar mata. An lura da yadda ake samun ci gaba a fannoni daban-daban da suka shafi noma da sarrafa shi a yankin, wanda ke nuna kokarin da ake yi na bunkasa tattalin arziki.
A mafi yawan kauyukan da aka ziyarta, an lura da cewa hatsin gero ya kai matakai daban-daban, tun daga tsirowa har zuwa zangarniya da kuma yin 'ya'ya, inda girma da zangarniya suka fi yawa. Shi kuwa wake, an iske shi tun daga matakin tsirowa har zuwa na 'ya'ya, amma an fi samunsa a matakin girma a mafi yawan wurare. Wannan ya nuna cewa amfanin gonar na tafiya yadda ya kamata a bangarori da dama, duk da jinkirin da aka gani a wasu wurare.
Rahotanni sun nuna cewa yanayin lafiyar amfanin gona ya kasance cikin kwanciyar hankali gaba ɗaya, inda aka samu kananan matsalolin kwari da hukumomin fasaha masu kula da aikin gona suka shawo kansu cikin gaggawa. Tawagar ta kuma ziyarci cibiyoyin kasuwanci da dama, ciki har da manyan kasuwannin sayar da kaya a jumlace, domin ganin yadda hada-hadar kayan amfanin gona ke gudana tsakanin manoma da 'yan kasuwa.
A yankin Dosso, tawagar ta ziyarci wata cibiyar sarrafa man gyada mai inganci wadda mata daga yankin Falwel ke gudanarwa. A yankin Maradi kuwa, an ziyarci wata cibiyar sarrafa madara ta mata a garin Bermo, wadda ke nuna irin rawar da mata ke takawa wajen bunkasa fannin kiwo da sarrafa kayayyakinsa. Haka zalika, a yankin Zinder, tawagar ta ziyarci kamfanin SAWKI AGRO da ke Dungass da kuma kungiyar mata ta ASHOURA da ke Gouré, tare da wasu gonaki guda biyu masu hade da ayyukan noma da kiwo.
Yanayin Ruwan Sama da Tsiron Abinci
Rahotannin yanayi sun nuna cewa an fara samun ruwan sama na farko a goman biyu na watan Mayu a jihohin Dosso da Maradi da kuma Zinder, yayin da a yankin Diffa aka fara samunsa a goman farko na watan Yuni. Wannan farawar damina da wuri ya ba wa manoma damar fara shuka a kan lokaci a mafi yawan yankunan da aka ziyarta, wanda hakan ya ba da kyakkyawar fata ga kamfen na noman.
Duk da haka, an fuskanci wasu lokuta na fari, wanda hakan ya shafi yadda tsiron amfanin gona ya kafu, har ma ya haddasa asarar iri a wasu garuruwa da dama. Wannan ya sa wasu manoman suka sake shuka amfanin gonarsu, abin da ya kawo tsaiko a wasu wuraren da kuma ƙarin aiki ga manoman da abin ya shafa, waɗanda suka yi fatan samun damina mai albarka tun daga farko.
Halin da ake ciki ya fi bayar da damuwa a wasu yankuna na jihohin Diffa da Zinder, inda wasu ƙauyuka suka fuskanci gagarumin jinkiri wajen shuka amfanin gona. Wannan yanayi ya samo asali ne daga rashin samun isasshen ruwan sama a kan lokaci a waɗannan sassan, wanda ya hana manoma yin shuka a lokacin da ya dace kamar yadda aka saba a kowace shekara.
Masana harkar noma sun yi hasashen cewa idan yanayin damina mai kyau ya ci gaba da kasancewa har zuwa ƙarshen watan Satumba, ana iya samun wadataccen amfanin gona ko ma sama da hakan a mafi yawan wurare. Sai dai wannan hasashe bai haɗa da wasu sassa na jihohin Diffa da Zinder ba, waɗanda ake ganin za su iya fuskantar ƙarancin amfanin gona saboda jinkirin da aka samu a farkon daminar.
An samu ci gaba a yanayin noman bayan da aka sake samun ruwan sama daga goman uku na watan Yuli, lamarin da ya taimaka wajen bunƙasa ciyayi da tsiron abinci. Wannan komawar ruwan saman ya farfaɗo da amfanin gonar da ya fara fuskantar barazanar fari, kuma ya ba da damar ciyawa ta fito sosai, wanda hakan ke da muhimmanci ga lafiyar dabbobi a fannin kiwo.
Akwai kyakkyawan fata cewa idan yanayin damina ya ci gaba da zama mai kyau har zuwa ranar 30 ga watan Satumba, za a iya samun wadataccen amfanin gona mai kyau a wannan shekarar. Wannan zai taimaka wajen tabbatar da wadataccen abinci a ƙasar, duk da ƙalubalen da aka fuskanta a wasu yankunan da aka samu jinkirin ruwan sama.
Tsarin Kiwo da Abincin Dabbobi
A ɓangaren kiwo kuwa, rahotanni sun nuna cewa yanayin tsiron ciyawar dabbobi ya bambanta daga matakin tsirowa zuwa na toho ga ciyayi, da kuma reshe-reshe ga nau'ikan shuke-shuken da ke da ganye. Wannan ya nuna cewa akwai ci gaba mai kyau a wuraren da aka samu isasshen ruwan sama, wanda ke samar da abincin da dabbobi ke bukata don samun lafiya da kuma ƙoshin lafiya a lokacin damina.
Ana sa ran samun wadataccen abincin dabbobi ko ma fiye da bukata idan har aka ci gaba da samun yanayin damina mai kyau har zuwa tsakiyar watan Satumba. Hasashen ya nuna cewa wannan yanayi zai tabbata duk da banbance-banbancen da aka gani a jihohin Diffa da Zinder da kuma Maradi, inda wasu yankunan ke fuskantar ƙarancin ciyayi saboda jinkirin ruwan sama da aka samu a farkon kakar.
Dangane da samar da ruwan sha ga dabbobi kuwa, an tabbatar da cewa dabbobin na samun isasshen ruwa ba tare da wata matsala ba a wuraren da ruwa ke taruwa a saman ƙasa da kuma a sauran wuraren da gwamnati ta samar domin kiwo. Wannan ya haɗa da tafkuna da madatsun ruwa da rijiyoyin burtsatse, waɗanda ke taimaka wa makiyaya wajen shayar da garkunansu cikin sauƙi.
Haka zalika, an bayyana cewa yanayin lafiyar dabbobin na tafiya cikin kwanciyar hankali, duk da cewa an samu wasu rahotannin da ake zargin cututtuka ne, amma hukumomin fasaha masu kula da lafiyar dabbobi sun shawo kan lamarin cikin gaggawa. Wannan ya taimaka wajen hana yaɗuwar cututtuka a tsakanin dabbobi da kuma tabbatar da cewa lafiyarsu na nan a karkashin kulawa.
A ƙarshen rangadin, an ba da umarni ga daraktocin kiwo na jihohi da su raba dukkan abincin dabbobin da ake da shi a ma'ajiyarsu domin tallafa wa makiyaya a yankunan da ke fama da ƙarancin ciyayi. Wannan matakin zai taimaka wajen rage raɗaɗin da makiyayan ke fuskanta a waɗannan yankuna da kuma tabbatar da cewa dabbobinsu sun samu abincin da ya dace.
Taimakon Gwamnati da Shawarwari
Gwamnatin Jamhuriyar Nijar tare da haɗin gwiwar abokan huldar ta sun rarraba tallafi ga manoma da makiyaya wanda ya haɗa da tan 1,792 na ingantattun iri, da tan 5,199 na taki, da lita 11,906 na maganin kwari, da kuma tan 4,000 na abincin dabbobi. Rahotanni sun nuna cewa kayan abinci da dabbobi na samuwa a kasuwanni kan farashi mai sauƙi, wanda gaba ɗaya ya yi ƙasa da na shekarar da ta gabata da kuma matsakaicin farashin shekaru biyar da suka wuce.
An shawarci manoman da har yanzu ba su yi shuka ba da su ba da fifiko ga noman wake ko kuma wasu nau'ikan dawa masu saurin nuna a wasu yanayi. An kuma umurci jami'an ma'aikatun gwamnati da al'ummomi da su sanya ido akai-akai kan yadda amfanin gona ke tsirowa a ƙauyukan da aka samu jinkirin shuka ko waɗanda ke fuskantar barazana. Hukumar Kare Tsirrai ta Ƙasa (DGPV) ta samu umarnin ɗaukar matakan kare amfanin gona daga hare-haren kwari, musamman ma tsutsar da ke cin hatsi. Daga ƙarshe, an umurci hukumomin fasaha na jihohi da su fito da wani tsari don tafkin Guidimouni, wanda ke cikin wuraren da yarjejeniyar Ramsar ta kare, domin a yi amfani da shi yadda ya kamata.
Mahimmancin Hadin Kai da Zaman Lafiya
A yayin rangadin, tawagar ta jaddada muhimmancin kiyaye zaman lafiya da haɗin kai tsakanin masu ruwa da tsaki a yankunan karkara. Ministan ya yaba da irin ƙoƙarin da hukumomin gudanarwa da na gargajiya, da hukumomin fasaha, da jami'an tsaro da kuma al'ummomi ke yi wajen tabbatar da zaman lafiya a tsakanin jama'a. Wannan haɗin kan an bayyana shi a matsayin ginshiƙin da zai tabbatar da nasarar ayyukan noma da kiwo a faɗin ƙasar, musamman a yankunan da ke fuskantar ƙalubale daban-daban na tsaro da na sauyin yanayi.