Hukumar birnin Niamey, babban birnin Jamhuriyar Nijar, ta ƙaddamar da wani sabon shiri na musamman da nufin yaƙar matsalar tsaro da ayyukan ta'addanci da suka addabi sassan birnin. Shirin, wanda aka yi wa laƙabi da "Hasken Birni," zai mayar da hankali wajen sanya fitilun titi masu amfani da hasken rana a dukkan lunguna da saƙon birnin domin kawar da duhun da ake ganin yana bai wa miyagu damar aikata laifuka ba tare da an gano su ba. Wannan mataki na zuwa ne a daidai lokacin da mazauna birnin ke ƙara nuna damuwa kan yawaitar fashi da makami, da satar mutane, da sauran miyagun laifuka, musamman da daddare a unguwannin da ba su da isasshen haske.
Hukumomin birnin sun bayyana cewa shirin zai gudana ne a matakai daban-daban, inda za a fara da unguwannin da aka fi samun rahotannin aikata laifuka kafin a faɗaɗa shi zuwa sauran sassan birnin na Niamey. Manufar ita ce a tabbatar da cewa kowace unguwa ta samu isasshen haske, wanda hakan zai taimaka wa jami'an tsaro wajen gudanar da aikin sintiri da kuma bai wa al'umma ƙwarin gwiwar gudanar da harkokinsu ba tare da fargaba ba. Ana sa ran wannan aiki zai inganta tsaro da kuma kyautata yanayin rayuwar mazauna babban birnin ƙasar.
Dalilan Da Suka Janyo Matakin
A yayin wani taron manema labarai da aka gudanar a fadar gwamnatin birnin, shugaban hukumar kula da birnin Niamey, Oumarou Dogari, ya bayyana cewa an ɗauki wannan mataki ne domin mayar da martani kai-tsaye ga koke-koken da al’ummar birnin suka daɗe suna yi. Ya ce, “Mun sha samun rahotanni daga sassa daban-daban na birnin Niamey, inda mazauna ke gunaguni kan yadda duhu ke ba wa ɓarayi da sauran masu aikata laifuka damar cin karensu ba babbaka. Wannan shiri na ‘Hasken Birni’ amsa ce ga buƙatunsu na ganin an inganta tsaro a muhallansu.”
Malam Oumarou Dogari ya ƙara da cewa, rashin isasshen haske a kan tituna da cikin unguwanni ya zama babbar barazana ga rayuwa da dukiyoyin jama'a. A cewarsa, binciken da hukumomin tsaro suka gudanar ya nuna cewa mafi yawan laifukan da ake aikatawa da daddare, kamar fashi da makami da kwacen wayoyi da ma sace-sacen mutane, suna faruwa ne a wuraren da ba su da fitilu. Ya ce, "Idan muka haskaka lungu da saƙon birnin nan, za mu rage wa miyagu wuraren ɓuya, kuma hakan zai sauƙaƙa wa jami'anmu na tsaro aikin da suke yi na sintiri da kare lafiyar al'umma."
Kwamishinan ‘yan sandan birnin Niamey, Janar Salifou Modi, wanda shi ma ya yi jawabi a wajen taron, ya jaddada muhimmancin aikin daga fuskar tsaro. Ya ce, "Haske babban makami ne a yaƙin da muke yi da ta'addanci da miyagun laifuka. Idan ko'ina ya kasance a bayyane, zai yi wahala ga maƙiyan al'umma su shirya ko aiwatar da munanan ayyukansu ba tare da an gano su ba." Janar Modi ya kuma yi kira ga mazauna birnin da su ba da haɗin kai wajen kula da fitilun da za a girka a unguwanninsu, yana mai cewa nasarar shirin ta dogara ne kan aiki tare tsakanin hukumomi da al'ummar da ake yi domin su.
Hukuncin Da Aka Tanadar
Domin tabbatar da dorewar shirin da kuma ganin an cimma manufofin da aka sanya a gaba, hukumar birnin ta Niamey ta fitar da wasu ƙa'idoji masu tsauri da kuma hukunce-hukuncen da za a ɗora wa duk wanda aka samu da laifin lalata ko satar fitilun da za a girka. Shugaban hukumar kula da birnin, Oumarou Dogari, ya bayyana cewa za a ɗauki duk wani aikin zagon ƙasa ga wannan shiri a matsayin wani babban laifi da ya shafi tsaron ƙasa baki ɗaya. A jawabinsa, ya ce an tanadi hukuncin dauri a gidan yari wanda ba zai gaza shekaru biyar ba, tare da tarar kuɗi mai yawa ga duk mutumin da aka kama yana ƙoƙarin cirewa, ko fasa, ko kuma lalata ɗaya daga cikin waɗannan fitilu na hasken rana. Ya ce ba za a yi la'akari da cewa mutum bai sani ba, domin an ɗauki wannan a matsayin wani mataki na yaƙi da abokan gaba.
Hukumar ta kuma yi gargaɗi mai tsanani ga masu sayen kayan sata, musamman masu sayen batura da sauran sassan da suka haɗa fitilun. A cewar sanarwar da hukumar ta fitar, duk wani mutum ko dillali da aka samu da kayan da aka tabbatar an sato su ne daga cikin fitilun titin, shi ma zai fuskanci hukunci mai tsanani kamar na wanda ya aikata satar. Kwamishinan ‘yan sandan birnin, Janar Salifou Modi, ya jaddada cewa jami'an tsaro za su kafa wata runduna ta musamman wadda aikinta shi ne sa ido da kuma sintiri domin kare waɗannan fitilu. Ya ce, "Mun samu umarni daga sama cewa a ɗauki wannan aikin da muhimmanci ƙwarai da gaske. Ba za mu amince wani ya kawo cikas ga ƙoƙarin da gwamnati ke yi na samar da tsaro ga al'umma ba. Duk wanda ya yi yunƙurin lalata wannan aiki, to lallai ya shirya fuskantar fushin hukuma." Janar Modi ya kuma ƙara da cewa za a ƙarfafa haɗin gwiwa da shugabannin al'umma da 'yan kwamitocin sa-kai na unguwanni domin samun bayanan sirri kan duk wani da ake zargi da hannu wajen lalata kayan gwamnati. Wannan mataki, a cewarsa, zai taimaka wajen tsorata masu niyyar aikata laifin tun kafin su aikata shi.
Martanin Jama'a da Masu Ruwa da Tsaki
Matakin da hukumomin birnin Niamey suka ɗauka na haskaka birnin ya samu karɓuwa daga wurin mazauna da dama, waɗanda suka daɗe suna fatan ganin an magance matsalar duhun da ke addabar unguwanninsu. Wasu daga cikin al'ummar da suka zanta da manema labarai sun nuna farin cikinsu, suna masu cewa shirin zai kawo sauƙi matuƙa wajen rage tsoro da fargabar da suke ji da zarar duhu ya yi. Sun bayyana cewa hasken zai ba su damar ci gaba da gudanar da wasu daga cikin harkokinsu na yau da kullum har zuwa dare, abin da a da ya kasance mai matuƙar haɗari.
Duk da wannan gamsuwa, akwai kuma wasu da suka nuna shakku dangane da dorewar shirin. Wani ɓangare na jama'a na fargabar cewa kamar yadda aka saba gani a wasu ayyukan gwamnati da suka gabata, ana iya samun matsalar rashin kulawa da kuma gyara idan fitilun suka samu matsala. Suna ganin cewa babban ƙalubalen ba wai kawai girka fitilun ba ne, a'a, har ma da tabbatar da cewa an samar da wani tsari na dindindin da zai riƙa sa ido da kuma gyara duk wata na'ura da ta lalace cikin gaggawa. Wannan fargaba ta samo asali ne daga yadda wasu ayyuka makamantan wannan a baya suka durƙushe saboda rashin kulawa.
A nasu ɓangaren, ƙungiyoyin farar hula sun yi kira ga hukumomi da su tabbatar da cewa an gudanar da aikin cikin gaskiya da riƙon amana. Shugabannin wasu ƙungiyoyi sun jaddada buƙatar a bayyana wa jama'a adadin kuɗin da aka kashe da kuma yadda aka zaɓi kamfanonin da za su gudanar da aikin, domin kauce wa zargin almundahana. Sun kuma ba da shawarar cewa a haɗa kai da shugabannin al'umma da matasa a kowace unguwa domin su zama masu sanya ido kan kayan aikin da kuma kai rahoton duk wani abin da ba a gamsu da shi ba. A cewarsu, sa hannun jama'a a cikin aikin zai sa su ji cewa mallakinsu ne, wanda hakan zai ƙara tabbatar da an kiyaye su daga ɓarna.
Tarihin Matsalolin Da Suka Gabata
Wannan ba shi ne karon farko da hukumomin Jamhuriyar Nijar ke ƙoƙarin magance matsalolin tsaro ta hanyar inganta hasken titi a babban birnin ƙasar ba. A shekarar 2018, wata gwamnati da ta shige ta ƙaddamar da wani shiri makamancin wannan, inda aka girka fitilun titi masu amfani da hasken rana a wasu manyan tituna da unguwanni a birnin na Niamey. A wancan lokacin, shirin ya samu yabo sosai daga wajen jama'a, waɗanda suka fara cin gajiyar hasken da aka samar. Sai dai kuma, cikin ɗan ƙanƙanin lokaci, matsaloli suka fara kunno kai, waɗanda suka haɗa da satar batura da sauran sassan fitilun, da kuma rashin wani tsari tabbatacce na gyara da kulawa idan suka lalace.
A hankali, yawancin fitilun da aka girka a wancan lokacin suka daina aiki, kuma duhu ya sake mamaye wuraren da aka so a haskaka. Wannan yanayi ya sake bai wa miyagu damar komawa bakin aikin nasu na aikata laifuka a wuraren. Wasu mazauna birnin sun bayyana cewa gazawar wancan shiri na baya ta samo asali ne daga rashin hukunci mai tsanani ga masu laifi da kuma rashin sa hannun al'umma wajen kare kayan aikin. Wannan tarihi na rashin nasara shi ne ya sanya yanzu ake ƙalubalantar dorewar sabon shirin na "Hasken Birni" da kuma muhimmancin matakan da hukumomi suka ce sun ɗauka a wannan karon don gudun kada a sake shiga irin halin da aka shiga a baya.