A ranar 3 ga watan Mayu ne ƙasar Nijar ta bi sahun sauran ƙasashen duniya wajen gudanar da bukukuwan ranar 'yancin 'yan jarida ta duniya. Babban birnin ƙasar wato Yamai, da kuma sauran manyan biranen yankuna bakwai da suka haɗa da Tillabéry, Tahoua, Agadez, Zinder, Diffa, Dosso, da Maradi, duk sun shirya bukukuwan tuna wannan rana mai muhimmanci a doron aikin jarida. An gudanar da bukukuwan ne a daidai lokacin da ƙasar ke fuskantar ƙalubalen tsaro a yankuna daban-daban da suka shafi N'guigmi, Karma, Tesker, da Gouré. Haka nan kuma akwai matsaloli a wurare kamar Keita, Tiguirwit, Dakoussa, Takeita, Abardek-Talat, da kuma Goudoumaria. Gwamnatin mulkin sojan ƙasar ƙarƙashin jagorancin Général d’armée Abdourahamane Tiani na ci gaba da fafutukar dawo da zaman lafiya a waɗannan yankuna. Wannan rana ta ba da dama ga 'yan jarida da masu ruwa da tsaki a harkar yaɗa labarai a faɗin ƙasar su tattauna halin da suke ciki da kuma matsayin aikin jarida a ƙarƙashin sabuwar gwamnati da kuma a cikin yanayin tsaro da ake ciki.
Bikin Ranar 'Yancin Kafafawa
A yayin bikin da aka shirya a birnin Yamai, an gudanar da taron bita kan rawar da kafafen yaɗa labarai ke takawa wajen yaƙi da labaran ƙarya da kuma inganta zaman lafiya. Taron ya samu halartar manyan jami'an gwamnati da shugabannin kafafen yaɗa labarai, da kuma wakilai daga ƙungiyoyin farar hula. A nasa jawabin, Djibrilla Issa, wani fitaccen ɗan jarida a ƙasar, ya jaddada muhimmancin gaskiya da riƙon amana a aikin jarida, musamman a wannan lokaci da ƙasar ke fuskantar matsalolin tsaro da na siyasa. Ya ce, "'Yan jarida na da nauyi a wuyansu na tabbatar da cewa sun isar da sahihan labarai ga jama'a, domin yaƙi da rarrabuwar kawuna da kuma ƙarfafa haɗin kan ƙasa." Ya ƙara da cewa, rashin tantance labarai kafin a yaɗa su na iya haifar da mummunan rikici a tsakanin al'umma, wanda hakan zai iya kawo cikas ga ƙoƙarin gwamnati na tabbatar da tsaro.
A nasa ɓangaren, Garba Hakimi, wanda shi ne shugaban wata ƙungiyar 'yan jarida, ya yi kira ga gwamnatin mulkin sojan ƙasar da ta samar da yanayi mai kyau da zai ba 'yan jarida damar gudanar da ayyukansu ba tare da tsoro ko tsangwama ba. Ya bayyana cewa, 'yancin 'yan jarida wani muhimmin ginshiƙi ne na kowace irin al'umma mai bin tafarkin dimokuraɗiyya. A cewarsa, "Muna roƙon gwamnati ƙarƙashin jagorancin Général d’armée Abdourahamane Tiani da ta tabbatar da an kare mana haƙƙoƙinmu kamar yadda dokokin ƙasa da na ƙasa da ƙasa suka tanada. Ba za a samu ci gaba mai ɗorewa ba idan ba a ba 'yan jarida 'yancin yin aiki ba." Ya kuma yi nuni da irin rawar da kafafen yaɗa labarai masu zaman kansu ke takawa wajen wayar da kan jama'a da kuma sa ido kan ayyukan gwamnati, wanda hakan ke taimakawa wajen tabbatar da shugabanci na gari.
A wani jawabi da ya gabatar a madadin gwamnan yankin Dosso, wani jami'i ya tabbatar da aniyar gwamnati na yin aiki tare da 'yan jarida domin cimma muradun ƙasa. Jami'in ya ce gwamnati na sane da irin ƙalubalen da 'yan jaridan ke fuskanta, kuma za ta yi duk mai yiwuwa don magance su. A birnin Maradi kuwa, an gudanar da wata zanga-zangar lumana domin jawo hankalin mahukunta kan matsalolin da ke addabar aikin jarida. Illa Mamane, ɗaya daga cikin waɗanda suka shirya zanga-zangar, ya bayyana cewa, "Mun fito ne don mu nuna cewa har yanzu akwai sauran rina a kaba a fannin 'yancin aikin jarida a Nijar. Muna so a ba mu dama mu yi aikinmu ba tare da an takura mana ba." Ya kuma yi kira ga sauran 'yan jarida da su kasance masu haɗin kai domin kare muradunsu da na aikin nasu baki ɗaya. Wannan rana ta zama wata dama ga 'yan jarida a faɗin Nijar don sake jaddada matsayinsu na masu gadin al'umma.
Mahimmancin Kafafawa a Nijar
A wani taron manema labarai da ya gudana a birnin Yamai, shugaban hukumar yaɗa labarai ta gwamnatin Nijar, wato Agence Nigérienne de Presse, Afizou Ayouba, ya bayyana cewa kafafen yaɗa labarai na ƙasar na taka muhimmiyar rawa wajen yaɗa manufofin gwamnati da kuma wayar da kan jama'a kan al'amuran da suka shafi ƙasa. Ya ce a wannan lokaci da Nijar ke fuskantar matsin lamba daga ƙasashen waje, musamman ƙungiyar raya tattalin arzikin ƙasashen Afirka ta Yamma (UEMOA), aikin 'yan jarida ya zama wajibi wajen kare martabar ƙasa da kuma nuna wa duniya ainihin abin da ke faruwa a zahiri. A cewar Afizou Ayouba, "Babu wata ƙasa da za ta iya samun ci gaba ba tare da gudunmawar kafafen yaɗa labarai na cikin gida ba. Su ne ke isar da saƙon gwamnati ga jama'a, kuma su ne ke sanar da gwamnati halin da jama'a ke ciki." Ya ƙara da cewa hukumar ta ANP na aiki tuƙuru don tabbatar da cewa labaran da take fitarwa na da inganci kuma sun dace da muradun ƙasa.
A nasa ɓangaren, wani jami'in gwamnati a yankin Diffa, wanda ya yi magana a madadin gwamnan yankin, ya jaddada cewa gwamnati na kallon 'yan jarida a matsayin abokan aiki wajen wanzar da zaman lafiya da tsaro. Ya ce a daidai lokacin da ake fama da matsalolin tsaro a sassan yankin, rawar da kafafen yaɗa labarai za su taka wajen yaɗa sahihan bayanai na da matuƙar muhimmanci don kauce wa tada hankalin jama'a. Ya ce, "Muna buƙatar haɗin kan 'yan jarida wajen yaƙi da labaran ƙarya da na tunzuri, waɗanda abokan gaba ke amfani da su don cimma mummunar aniyarsu." A yayin wani taro da aka shirya a birnin Agadez, an tattauna yadda za a inganta dangantaka tsakanin jami'an tsaro da 'yan jarida, inda aka amince da buƙatar samar da hanyoyin sadarwa na kai tsaye don tabbatar da samun bayanai cikin gaggawa.
A wani labarin mai alaƙa, an samu saƙon taya murna daga ƙasar Türkiye, inda a wata sanarwa da ofishinsa ya fitar, shugaban majalisar dokokin ƙasar, Monsieur Numan Kurtulmuş, ya taya 'yan jaridar Nijar murnar wannan rana. Ya ce ƙasar Türkiye na fatan ganin an ƙara ƙarfafa 'yancin aikin jarida a Nijar, domin hakan zai taimaka wajen ƙarfafa dangantakar dake tsakanin ƙasashen biyu. Ya kuma yi fatan alheri ga gwamnatin mulkin soji ta Nijar a ƙoƙarinta na dawo da martabar ƙasar. A yankin Tillabéry kuwa, an gudanar da wani taron karawa juna sani ga 'yan jarida kan yadda za su gudanar da aikin ba da rahoto a yankunan da ake fama da rikici ba tare da sun jefa rayuwarsu cikin haɗari ba. Wannan ya nuna irin muhimmancin da mahukunta da masu ruwa da tsaki ke baiwa aikin jarida a wannan lokaci mai cike da ƙalubale.
Tarihin Ranar 'Yancin Kafafawa
A shekarar 1993 ne babban taron Majalisar Ɗinkin Duniya ya ayyana ranar 3 ga watan Mayu a matsayin ranar 'yancin 'yan jarida ta duniya. An ɗauki wannan mataki ne biyo bayan wani shawarwari da aka gabatar a babban taron UNESCO da aka yi a shekarar 1991. Shawarar ta samo asali ne daga wani taron 'yan jaridar Afirka da aka shirya a birnin Windhoek na ƙasar Namibia a wannan shekarar, inda suka fitar da wata sanarwa mai taken "Sanarwar Windhoek". Wannan sanarwa ta jaddada muhimmancin kafa kafafen yaɗa labarai masu 'yanci da kuma masu ra'ayoyi daban-daban a matsayin ginshiƙin tabbatar da dimokuraɗiyya da ci gaban tattalin arziki. Sanarwar ta Windhoek ta zama wani muhimmin mataki na duniya wajen kare haƙƙoƙin 'yan jarida da kuma tabbatar da cewa suna gudanar da ayyukansu ba tare da tsangwama daga gwamnatoci ko wasu ƙungiyoyi ba. Wannan rana ta ba da dama ga masu ruwa da tsaki a faɗin duniya su yi waiwaye kan matsayin 'yancin faɗin albarkacin baki da kuma girmama 'yan jaridar da suka rasa rayukansu a kan aiki.
A kowace shekara, ranar 'yancin 'yan jarida ta duniya na zuwa da wani taken musamman da ke mayar da hankali kan wani ƙalubale da aikin jarida ke fuskanta. A bana, taken da UNESCO ta zaɓa shi ne "Aikin Jarida a Cikin Gaggawarin Muhalli." Wannan ya janyo hankali kan irin rawar da 'yan jarida ke takawa wajen bayar da rahoto kan batutuwan da suka shafi sauyin yanayi, gurɓatar muhalli, da sauran matsalolin da suka shafi duniyarmu. Taken na bana na nuni da irin haɗarin da 'yan jaridar da ke bincike kan waɗannan batutuwa ke fuskanta, waɗanda galibi sukan yi karo da manyan kamfanoni ko kuma masu aikata laifuka a ɓoye. Taken na ƙarfafa gwiwar kafafen yaɗa labarai da su ƙara ba da muhimmanci ga bayar da rahotanni kan al'amuran muhalli domin wayar da kan jama'a da kuma tilasta wa mahukunta ɗaukar matakan da suka dace. Wannan ya nuna cewa aikin jarida ba wai kawai ya tsaya a kan siyasa da tsaro ba ne, har ma ya haɗa da dukkan fannonin da suka shafi rayuwar al'umma da kuma makomar duniya baki ɗaya.
Tsokaci daga ANP
Wannan rahoto na musamman da hukumar yaɗa labarai ta Nijar (Agence Nigérienne de Presse, ANP) ta shirya ya yi nazari ne kan yadda aka gudanar da bukukuwan ranar 'yancin 'yan jarida ta duniya a faɗin ƙasar. Binciken ya duba yanayin aikin jarida a ƙarƙashin sabuwar gwamnatin mulkin soja ta CNSP, da kuma ƙalubalen da 'yan jarida ke fuskanta a yankunan da ke fama da rashin tsaro kamar Tillabéry da Diffa. Har ila yau, an tattaro ra'ayoyin masu ruwa da tsaki daban-daban kan muhimmancin aikin jarida wajen yaƙi da labaran ƙarya da kuma ƙarfafa haɗin kan ƙasa.
