Shugaban gwamnatin mulkin sojan Nijar, Janar Abdourahamane Tiani, ya yi da’awar bankaɗo wani abin da ya kira “makirci” na ƙasashen Yamma na kai wa ƙasar Mali hari sannan a raba ta gida-gida. A wani jawabi da ya yi a ranar 13 ga Nuwamba, 2025, a birnin Yamai, Janar Tiani ya ce wannan shiri ya ƙunshi rarraba ƙasar ta Mali zuwa wasu sassa huɗu da za su zama masarautu. Ya ce an shirya raba ƙasar zuwa masarautar Azawad da ta Massina da ta Tombouctou da kuma ta Serma-Gourma. Wannan bayani na Janar Tiani na zuwa ne a daidai lokacin da ƙasashen Sahel uku da sojoji ke mulka—wato Nijar da Burkina Faso da Mali—ke ƙara nesanta kansu da ƙasashen Yamma, musamman Faransa.
Sanarwa Da Dalilinta
Janar Tiani ya yi wannan sanarwa ne a ranar 2 ga watan Mayu na shekarar 2026, a lokacin da yake ziyarar aiki a sassan ƙasar daban-daban. Ya yi jawabin ne a gaban jami'an tsaro da na sojoji. Janar ɗin ya danganta wannan zargi na "makirci" da wani hari da 'yan ta'adda suka kai a ƙasar Mali a cikin makon da ya gabata. Wannan bayani ya ƙara fitowa fili a daidai lokacin da gwamnonin sojan Nijar, da Burkina Faso, da Mali ke ƙara ƙarfafa alaƙarsu a ƙarƙashin ƙawancen da suka kafa na ƙasashen yankin Sahel. Shugaba Tiani ya nuna cewa irin waɗannan hare-hare wani ɓangare ne na wani shiri mai faɗi na rarraba ƙasar ta Mali. A cewarsa, manufar ita ce a raunana ƙasashen yankin ta hanyar rarraba su don sauƙaƙa mamaye su da kuma kwace arziƙinsu. Ya jaddada cewa ƙawancen ƙasashensu uku zai ci gaba da daƙile duk wani yunkuri na raba kan yankin da ke fitowa daga ƙasashen waje.
Cikakken Shirin "Balkanization"
A cikin jawabin nasa, Janar Tiani ya faɗaɗa da’awarsa inda ya bayyana cewa ba ƙasar Mali kaɗai ce a cikin shirin raba kan ba. A cewarsa, wannan makirci na “turawan yamma” ya haɗa har da ƙasashen Burkina Faso da Nijar. Ya yi zargin cewa akwai wani tsari na musamman da aka shirya wa kowace ƙasa daga cikin ukun. Janar Tiani ya ce makircin ya kunshi rarraba ƙasashen uku domin a raunana su, wanda hakan zai sauƙaƙa wa waɗanda ya kira maƙiya damar cimma burinsu a yankin na Sahel. Ya jaddada cewa wannan barazana ce kai tsaye ga haɗin kan yankin da kuma 'yancin cin gashin kan ƙasashensu.
Daga nan sai ya yi ƙarin haske kan yadda ake son aiwatar da wannan shiri a kan Burkina Faso da Nijar. Ya ce sabanin tsarin raba ƙasar Mali zuwa masarautu huɗu, shirin da ake da shi kan Burkina Faso da Nijar ya sha bamban. A cewar Janar Tiani, an shirya sanya kowace ƙasa daga cikin waɗannan biyu a ƙarƙashin ikon wani sarki, wato "amir". Ya bayyana cewa manufar ita ce a mayar da waɗannan ƙasashe biyu zuwa masarautu guda-guda, wanda hakan zai canja tsarin mulkinsu na jamhuriya zuwa na sarauta. Ya ce wannan wani yunƙuri ne na kawar da tsarin shugabanci na yanzu a maye gurbinsa da wani da zai biya buƙatun wasu ƙasashen waje.
Makirci Mai "Ciwon Kai"
A cikin jawabinsa, Janar Tiani ya siffanta wannan shiri da ya ce ƙasashen Yamma suka ƙulla a matsayin "mai cike da ha'inci da kuma mugun nufi," inda ya yi amfani da kalmomin Faransanci na “perfide et machiavélique” wajen jaddada munin manufar. Ya nanata cewa wannan makirci wani yunƙuri ne na mayar da yankin Sahel baya da kuma hana shi samun ci gaba mai ɗorewa. A cewar shugaban na Nijar, wannan tsari na rarraba ƙasashen Sahel wata barazana ce da ke buƙatar haɗin kai da kuma tsayin daka daga dukkan al'ummomin yankin baki ɗaya. Ya ƙara da cewa ƙawancen ƙasashensu uku zai ci gaba da yin tir da duk wani tsoma baki na ƙasashen waje da ke da nufin raba kan al'ummarsu da kuma wawushe arziƙin da ke ƙarƙashin ƙasa. Labarin da muke kawo muku zai ɗauki kimanin mintuna uku ana karanta shi.
Bayani Kan Lokaci Da Babban Da'awa
A cewar Shugaba Tiani, wannan shiri na raba ƙasashen Sahel ba wai a matakin shawara kawai ya tsaya ba. Ya ce, "wannan shiri ne da ake kan aiwatarwa a yanzu haka." Janar Tiani ya ƙara da cewa an yanke shawarar aiwatar da wannan makirci ne kimanin watanni uku zuwa huɗu da suka gabata.
