Gwamnatin Nijar ta bayyana burinta na mayar da ƙasar cibiyar hada-hadar sadarwa ta zamani a yankin Afirka ta Yamma. Manufar ita ce inganta harkokin sadarwa da fasahar zamani domin bunƙasa tattalin arzikin ƙasa da samar da ayyukan yi ga matasa. Wannan yunkuri ya zo ne a wani lokaci da ake ƙara fahimtar muhimmancin fasahar sadarwa a ci gaban ƙasashe a fadin duniya. A wani labari da ya fito ranar 18 ga watan Yunin shekarar 2026, mai taken "Communication et numérique : le Niger ambitionne de devenir un hub régional des télécommunications," an yi karin haske kan yadda hukumomin ƙasar ke shirin cimma wannan gagarumin aiki. Shirin ya haɗa da faɗaɗa hanyoyin sadarwa na intanet zuwa yankunan karkara da birane, da kuma ƙarfafa ilimin fasahar zamani a dukkan matakai na ilimi. Haka nan kuma, gwamnatin na duba yiwuwar yin gyaran fuska ga dokokin da suka shafi fannin sadarwa don jawo hankalin masu zuba jari na cikin gida da na waje, wanda ake ganin zai taimaka wajen saurin cimma manufar.
Manufar Kasar Nijar ta Zama Cibiyar Sadarwa
Gwamnatin ta ce wannan shiri ya kunshi gina cibiyoyin adana bayanai na zamani guda biyu a birnin Yamai, waɗanda ake sa ran za su zama kashin bayan tsarin tattara da adana bayanan ƙasar. Haka nan kuma, akwai shirin shimfiɗa kebul na intanet mai saurin gaske na 'fiber-optic' a faɗin ƙasar, wanda zai haɗa manyan biranen ƙasar guda takwas. Waɗannan birane sun haɗa da Yamai, da Tillabéry, da Tahoua, da Agadez, da Zinder, da Diffa, da Dosso, har ma da Maradi. A cewar ministan yaɗa labarai, al'adu, matasa, da wasanni, kuma kakakin gwamnati, Mista Sidi Mohamed Almahmoud, ana sa ran wannan aiki zai haɗa kashi 80 cikin 100 na al'ummar ƙasar Nijar da hanyar sadarwa ta intanet mai inganci da sauri a cikin shekaru biyar masu zuwa. Mista Almahmoud ya jaddada cewa wannan wani muhimmin mataki ne da zai inganta damar 'yan ƙasa ta samun bayanai da kuma shiga harkokin tattalin arziki na zamani.
An ware jimillar kuɗi da ya kai Yuro miliyan 410, kwatankwacin sama da fam biliyan 269 na CFA, domin gudanar da wannan aiki. A wani taron manema labarai da ya gudana a birnin Yamai ranar 18 ga watan Yuni, Minista mai kula da fasahar sadarwa, Sidi Mohamed Raliou, ya bayyana cewa, "Wannan aiki ba wai kawai zai mayar da Nijar cibiyar sadarwa a yankin Sahel ba, har ma zai samar da ayyukan yi dubu 1,500 ga matasa kai-tsaye da kuma wasu dubu 15,000 a kaikaice." Ya ƙara da cewa waɗannan ayyuka za su shafi fannoni daban-daban da suka haɗa da gine-gine, da fasahar sadarwa, da kuma harkokin kasuwanci. Ministan ya kuma yi nuni da cewa, aikin na da nufin ƙarfafa gwiwar matasa su rungumi sana'o'in da suka shafi fasahar zamani, wanda hakan zai taimaka wajen rage zaman kashe wando a tsakaninsu.
Domin tabbatar da samun nasarar wannan shiri, an ƙirƙiro wata runduna ta musamman mai suna 'Niger Numérique'. Wannan runduna dai tana ƙarƙashin jagorancin shugaban ƙasa kai-tsaye, kuma aikinta shi ne tabbatar da cewa an aiwatar da dukkanin ayyukan da aka sanya a gaba kamar yadda aka tsara kuma a kan lokaci. Haka zalika, rundunar za ta kasance mai sa ido kan yadda ake tafiyar da harkokin kuɗaɗen da aka ware domin aikin, don tabbatar da an yi amfani da su ta hanyar da ta dace. Wannan tsari, a cewar gwamnati, zai taimaka wajen kauce wa duk wata tangarɗa da ka iya kawo cikas ga nasarar wannan gagarumin aiki na ƙasa.
Dabaru da Shirye-shiryen Gudanarwa
Bayan waɗannan shirye-shirye, gwamnati ta kuma sanar da ƙirƙirar wani asusu na musamman da aka yi wa laƙabi da Asusun Raya Fasahar Sadarwa na Ƙasa. Wannan asusu zai samu tallafin kashi biyu cikin ɗari (2%) daga jimillar kuɗaɗen da kamfanonin sadarwa ke samu a duk shekara. Manufar asusun ita ce samar da ƙarin kuɗaɗen gudanarwa da za a yi amfani da su wajen faɗaɗa ayyukan sadarwa zuwa wasu yankuna da ba a kai ga shigar da su cikin ainihin shirin ba, musamman ma yankunan karkara da ke da nisa. Ta haka ne ake sa ran za a tabbatar da cewa dukkanin sassan ƙasar sun amfana da wannan gagarumin aikin na ƙasa ba tare da an bar kowa a baya ba.
Wannan shiri na gwamnati ya samu karɓuwa da yabo daga ƙungiyoyi masu zaman kansu da ke fafutukar bunƙasa tattalin arzikin ƙasar. A wata sanarwa da ya fitar, shugaban wata ƙungiyar farar hula mai suna 'Sauyi', Mista Hamadou Tini, ya bayyana cewa wannan wani mataki ne mai matuƙar muhimmanci da zai taimaka wajen sauya fasalin tattalin arzikin Nijar. A cewarsa, "Idan har aka aiwatar da wannan shiri kamar yadda aka tsara, babu shakka zai buɗe wa ƙasar nan sababbin damammakin kasuwanci da zuba jari." Mista Tini ya kuma yaba wa gwamnati kan yadda ta fito da tsare-tsare masu ma'ana waɗanda za su tabbatar da dorewar aikin, musamman ma batun ƙirƙirar asusun raya fasahar sadarwa.
Haka zalika, wani masanin tattalin arziƙi da ke nazari kan harkokin yankin Sahel, Maman Brah Sani, ya bayyana cewa wannan yunƙuri na iya zama wata kafa ta ƙarfafa haɗin gwiwa tsakanin Nijar da sauran ƙasashen yankin. A wata hira da manema labarai a birnin Yamai, Maman Brah Sani ya ce, "Mayar da Nijar cibiyar sadarwa ba wai zai amfani 'yan ƙasar kaɗai ba, har ma zai taimaka wajen sauƙaƙa harkokin kasuwanci da sadarwa tsakanin ƙasashen da ke makwabtaka da ita." Ya ƙara da cewa wannan zai iya jawo hankalin wasu ƙasashen da ba su da hanyar ruwa su yi amfani da hanyoyin sadarwar Nijar wajen gudanar da harkokinsu, wanda hakan zai ƙara wa ƙasar kima da kuma shigar da kuɗaɗen waje.
Halin da ake ciki a Yankin
Wannan gagarumin shiri na ƙasar Nijar na zuwa ne a daidai lokacin da rahotanni daga ƙungiyoyi na ƙasa da ƙasa ke nuna cewa yankin Sahel na daga cikin yankuna mafi ƙarancin ci gaban hanyoyin sadarwa na intanet a duniya. Rahoton da Hukumar Sadarwa ta Duniya (ITU) ta fitar a shekarar 2025 ya nuna cewa ƙasa da kashi 30 cikin 100 na al’ummar yankin ne ke samun damar shiga intanet mai inganci, lamarin da ke kawo cikas ga ci gaban tattalin arziki da zamantakewa. Wannan ƙalubale ya fi kamari a ƙasashe kamar Nijar, Mali, da Burkina Faso, inda matsalolin tsaro da faɗin ƙasa ke ƙara taɓarɓarewar al’amura.
A cewar rahoton na ITU, wanda aka gabatar a wani taro a birnin Genève, rashin isassun hanyoyin sadarwa na zamani na hana matasan yankin samun damar yin amfani da fasaha wajen neman ilimi da sana’o’i, wanda hakan ke barin su a baya idan aka kwatanta da takwarorinsu na wasu sassan duniya. Rashin haɗin intanet mai ƙarfi na wahalar da harkokin kasuwanci da gudanar da ayyukan gwamnati, musamman a fannin lafiya da ilimi. Masana sun yi nuni da cewa zuba jari a fannin sadarwa na da matuƙar muhimmanci wajen magance waɗannan matsaloli da kuma buɗe sabbin damammaki na ci gaba a yankin.
Dangane da haka ne ake ganin shirin na Nijar a matsayin wani muhimmin mataki da zai iya kawo sauyi ba ga ƙasar kaɗai ba, har ma ga yankin baki ɗaya. Idan har Nijar ta yi nasarar zama cibiyar sadarwa, hakan zai iya taimaka wa ƙasashe maƙwabta wajen samun sauƙin haɗin intanet a farashi mai rahusa, wanda zai ƙarfafa haɗin gwiwar tattalin arziki da zamantakewa a tsakaninsu. Wannan yunƙuri, a cewar masana, na iya zama abin koyi ga sauran ƙasashen yankin wajen saka jari a fannin da zai bunkasa rayuwar al’ummarsu baki ɗaya.
Fatan Alheri da Kalubale
Sai dai kuma, akwai wasu ƙalubale da dama da ke gaban wannan gagarumin aiki na ƙasar Nijar. Babban ƙalubalen shi ne batun tsaro, musamman a yankunan Tillabéry da Diffa, inda hare-haren ƙungiyoyin masu tsattsauran ra'ayi ke ci gaba da zama barazana. Wannan matsala na iya kawo tsaiko wajen shimfiɗa kebul na intanet da kuma gina sauran kayayyakin aiki a waɗannan yankuna. Haka nan, akwai batun samar da isasshen wutar lantarki mai ɗorewa, wadda ke da matuƙar muhimmanci wajen tafiyar da cibiyoyin adana bayanai da sauran na'urorin sadarwa ba tare da tangarɗa ba.
Rashin ƙwararrun ma'aikata a fannin fasahar sadarwa na zamani a cikin ƙasar shi ma wani babban ƙalubale ne. Domin magance wannan, dole ne gwamnati ta saka hannun jari sosai wajen horar da matasa da ma'aikata a wannan fanni. Wani abu kuma shi ne tabbatar da an yi amfani da kuɗaɗen da aka ware domin aikin yadda ya kamata, tare da kauce wa almundahana da cin hanci da rashawa, waɗanda za su iya durƙusar da dukkanin shirin. Nasarar wannan aiki za ta dogara ne kacokam kan yadda hukumomi suka tunkari waɗannan matsaloli.
