A ranar 22 ga watan Yulin 2026 ne gwamnatin Jamhuriyar Nijar ta bayyana cewa kasar ba za ta iya samun ci gaba na hakika ba tare da samun cikakken 'yancin kai a fannin samar da makamashi ba. Sanarwar, wadda ta fito daga fadar gwamnati a birnin Yamai, ta jaddada muhimmancin wutar lantarki ga ci gaban tattalin arziki da ma inganta rayuwar al'ummar kasa baki daya. Wannan mataki ya zo ne a daidai lokacin da hukumomi ke kokarin kaddamar da wasu muhimman ayyuka da nufin bunkasa samar da wutar lantarki a cikin gida.
Mahimmancin Ikon Mallakar Makamashi
A yau, makamashi ya zama wani makamin karfin fada a ji da kuma bunkasa tattalin arziki. Kasashe masu karfin masana'antu sun ginu ne a kan ingantaccen tsarin samar da makamashi, wanda ya ba su damar habaka masana'antunsu da kuma inganta rayuwar al'ummarsu. A fadin duniya, ana kallon ikon mallakar makamashi a matsayin wata alama ta 'yancin kai da kuma karfin kasa, kasancewar hakan na nufin kasa za ta iya yanke shawara kan makomarta ba tare da tsangwama ko matsin lamba daga waje ba. Rashin isasshen makamashi kan kawo cikas ga ci gaban masana'antu, ya hana kirkire-kirkire, ya kuma takaita damar da ake da ita ta samar da ayyukan yi ga matasa. Haka zalika, dogaro da makamashi daga kasashen waje kan sanya kasa cikin wani yanayi na rashin tabbas, inda duk wani rikici ko sauyi a farashin makamashi na duniya zai iya shafar tattalin arzikinta kai tsaye. Wannan yanayi na nuna cewa babu wata kasa da za ta iya samun ci gaba mai dorewa ba tare da ta mallaki ikon sarrafa makamashinta da kanta ba.
Bayanin Ministan Makamashi
A nasa jawabin, Ministan Makamashi, Mai Girma Hamza Harouna Adamou, ya bayyana cewa gwamnatin Jamhuriyar Nijar, karkashin jagorancin Shugaban Majalisar Kasa ta Ceton Gari, Janar Abdourahamane Tiani, ta dauki batun samar da makamashi da matuƙar muhimmanci. Ministan ya yi wannan bayani ne a birnin Yamai, inda ya ƙara da cewa samun isasshen makamashi shi ne ginshikin duk wani ci gaba, kama daga fannin masana'antu, lafiya, ilimi, har zuwa aikin gona. A cewarsa, wannan ne ya sa gwamnati ta ƙudiri aniyar tabbatar da cewa ƙasar ta samu isasshen makamashi kuma a farashi mai sauƙi domin amfanin al'umma baki ɗaya. Ya jaddada cewa dogaro da kai a fannin makamashi zai ba Nijar damar tsara makomarta da kanta, tare da ƙarfafa tattalin arzikinta ba tare da wata tsangwama daga waje ba, wanda hakan zai kawo sauyi a rayuwar 'yan ƙasa.
Makamashi da Iko a Duniya
Dangantaka tsakanin makamashi da ikon siyasa a fagen duniya abu ne sananne, inda kasashe masu karfin fada a ji ke amfani da karfinsu na makamashi wajen cimma muradunsu na siyasa da na tattalin arziki. Galibin lokuta, kasashen da suka dogara da makamashi daga waje kan fuskanci matsin lamba daga kasashen da ke sayar musu da shi, lamarin da kan takaita ‘yancinsu na yanke shawara a harkokin cikin gida da na waje. Wannan yanayi ya kan tilasta wa kasashe masu tasowa bin wasu manufofi da ba lallai ne su amfani al’ummarsu ba, don kawai su tabbatar da samun wutar lantarkin da suke bukata. A saboda haka ne kasashe da dama, ciki har da Nijar, ke ganin cewa samun cikakken iko a kan makamashinsu wata hanya ce ta kwatar ‘yancin kai na hakika da kuma tabbatar da cewa babu wata kasa da za ta iya yi musu katsalandan.
