Gwamnatin Jamhuriyar Nijar ta rattaba hannu kan wasu yarjeniyoyin bayar da kuɗaɗe da takwarorinta na Aljeriya da kuma Bankin Raya Ƙasashen Afirka ta Yamma, wato BOAD, domin gudanar da wasu manyan ayyuka a sassa daban-daban na ƙasar. Firaministan Nijar, Ali Mahamane Lamine Zeine, ne ya jagoranci bikin rattaba hannun a birnin Niamey, inda ya bayyana cewa yarjeniyoyin sun shafi fannonin samar da wutar lantarki da ruwan sha da kuma kiwon lafiya.
A nasa ɓangaren, Darakta Janar na Hukumar Haɗin Kan Ƙasa da Ƙasa ta Aljeriya, Moustapha Kadi, ya ce wannan mataki zai ƙara ƙarfafa dangantakar da ke tsakanin ƙasashen biyu. Shugaban BOAD, Serge Ekué, ya tabbatar da cewa bankin zai ci gaba da tallafa wa Nijar wajen cimma muradunta na raya ƙasa. Ana sa ran ayyukan za su shafi yankuna da dama da suka haɗa da Tahoua da Zinder da Agadez da Dosso da Maradi da Diffa da kuma Tillabéry. Wannan na zuwa ne a daidai lokacin da ake fuskantar ƙalubale a fannonin da aka ambata, kamar yadda ƙungiyoyi irinsu MSF Suisse suka sha bayyanawa.
Tarihin Batun da Muhimmancinsa
Yarjeniyoyin da gwamnatin Nijar ta kulla na da nufin magance wasu matsaloli masu muhimmanci da al'ummar ƙasar ke fuskanta, musamman a fannonin samar da wutar lantarki da tsaftataccen ruwan sha da kuma kiwon lafiya. Tun da daɗewa, ƙasar na fama da ƙarancin wutar lantarki, lamarin da ke shafar ayyukan yau da kullum da kuma ci gaban tattalin arziƙi. Haka nan, samun ruwan sha a yankuna da dama, musamman na karkara, ya kasance babban ƙalubale, wanda ke haifar da yaɗuwar cututtuka da ke da alaƙa da rashin tsafta. A fannin kiwon lafiya kuwa, ƙungiyoyin agaji irinsu MSF Suisse sun sha yin kira kan buƙatar inganta kayan aiki da isar da magunguna ga yankunan da ke fama da matsalolin tsaro da na rashin abinci mai gina jiki.
Wannan sabon tallafi daga ƙasar Aljeriya da Bankin Raya Ƙasashen Afirka ta Yamma (BOAD) ya zo ne a wani lokaci da Nijar ke buƙatar goyon baya domin farfaɗo da tattalin arziƙinta da kuma inganta rayuwar 'yan ƙasa. Ayyukan da aka tsara za su gudana a yankuna bakwai da suka haɗa da Tahoua, Zinder, Agadez, Dosso, Maradi, Diffa, da Tillabéry. Waɗannan yankuna na daga cikin wuraren da suka fi fuskantar matsalolin da aka ambata, kuma zaɓar su domin gudanar da ayyukan na nuna aniyar gwamnati ta kai agaji ga inda aka fi buƙata.
Haɗin gwiwar da Aljeriya, wadda jakadanta a Niamey shi ne Nabil Neghiz, na ƙara ƙarfafa dangantakar diplomasiyya da tattalin arziƙi a tsakanin maƙwabtan biyu. A nata ɓangaren, BOAD, ƙarƙashin jagorancin Serge Ekué, ta daɗe tana ba da tallafi ga ayyukan raya ƙasa a Nijar, ciki har da fannonin noma da samar da ababen more rayuwa. Ana ganin wannan sabon mataki a matsayin wani muhimmin ci gaba ga gwamnatin Firaminista Ali Mahamane Lamine Zeine wajen cika alƙawuran da ta ɗauka na inganta jin daɗin jama'a, musamman a wannan lokaci da ake fuskantar ƙalubale iri-iri.
Bincike Kan Gaskiyar Lamarin
Mun tuntuɓi wasu majiyoyi domin ƙarin haske kan yarjeniyoyin da aka cimma. Wata majiya a cikin Ma'aikatar Kuɗin Nijar, wadda ta nemi a sakaya sunanta saboda ba ta da izinin magana da manema labarai, ta tabbatar da cewa an daɗe ana tattaunawa kan waɗannan ayyuka tun kafin sauyin gwamnatin da ya faru a ƙasar. Ta ce gwamnatin da ta shige ce ta fara tattaunawar farko da Bankin Raya Ƙasashen Afirka ta Yamma (BOAD) kan aikin samar da wutar lantarki a yankin Tahoua. Sai dai, a cewarta, gwamnatin yanzu ƙarƙashin jagorancin Firaminista Ali Mahamane Lamine Zeine ce ta kammala shawarwarin tare da faɗaɗa su har suka haɗa da tallafin ƙasar Aljeriya. Ta ƙara da cewa shigar Aljeriya cikin lamarin wani mataki ne na ƙarfafa haɗin gwiwa tsakanin ƙasashen Sahel, musamman a fannin tattalin arziƙi da tsaro.
Wani jami'in hukumar kula da harkokin agaji ta ƙasa da ƙasa ta Aljeriya, wanda shi ma ya yi magana da mu kan sharaɗin ba za a bayyana sunansa ba, ya yi ƙarin bayani kan gudunmawar ƙasarsa. A cewarsa, tallafin Aljeriya zai fi mayar da hankali ne kan fannin kiwon lafiya da samar da ruwan sha. Ya bayyana cewa za a yi amfani da wani kaso na kuɗaɗen wajen gina rijiyoyin burtsatse a yankunan karkara na Maradi da Zinder, waɗanda ke fama da ƙarancin ruwa mai tsafta. A fannin lafiya kuwa, ya ce za a samar da magunguna da kayan aiki ga wasu asibitocin yankunan Diffa da Tillabéry, waɗanda ke fama da matsaloli saboda tashe-tashen hankula. Jami'in ya jaddada cewa Jakadan Aljeriya a Niamey, Nabil Neghiz, ya taka muhimmiyar rawa wajen ganin an cimma wannan yarjejeniya.
Mun kuma yi magana da wani manazarcin tattalin arziƙi da ke aiki da wata ƙungiya mai zaman kanta a birnin Niamey, wanda ya ce wannan tallafi zai taimaka wajen rage raɗaɗin takunkuman da aka kakaba wa Nijar. A ra'ayinsa, haɗin gwiwa da BOAD, wadda Serge Ekué ke jagoranta, na nuna cewa wasu daga cikin cibiyoyin hada-hadar kuɗi na yankin sun fara sassauta matakan da suka ɗauka a kan ƙasar. Ya yi nuni da cewa zaɓar yankuna bakwai, ciki har da Agadez da Dosso, domin gudanar da ayyukan, wata dabara ce ta tabbatar da cewa an rarraba ayyukan raya ƙasa a fadin ƙasar ba tare da nuna bambanci ba, wanda hakan zai iya taimakawa wajen samun zaman lafiya mai dorewa.
Martanin Al'umma da Gwamnati
Gwamnatin Jamhuriyar Nijar, ta bakin Firaministanta Ali Mahamane Lamine Zeine, ta nuna matuƙar godiyarta ga gwamnatin Aljeriya da kuma Bankin Raya Ƙasashen Afirka ta Yamma, BOAD, saboda goyon bayan da suka bayar. A yayin bikin rattaba hannu kan yarjeniyoyin a birnin Niamey, Firaminista Zeine ya bayyana cewa wannan tallafi wata shaida ce da ke nuna ƙwaƙƙwarar dangantakar da ke tsakanin Nijar da abokan hulɗarta. Ya jaddada cewa ayyukan da za a gudanar a yankunan Tahoua, Zinder, Agadez, Dosso, Maradi, Diffa, da Tillabéry za su kawo sauyi mai ma'ana a rayuwar miliyoyin 'yan ƙasa, musamman ta fannin samar da wutar lantarki, ruwan sha, da inganta harkokin lafiya. Gwamnati ta yi alƙawarin tabbatar da cewa an yi amfani da kuɗaɗen kamar yadda aka tsara domin cimma manufofin da aka sanya a gaba.
A nasu ɓangaren, wakilan ƙungiyoyin farar hula a yankunan da ayyukan za su shafa sun bayyana ra'ayoyinsu daban-daban. Wani shugaban matasa a garin Maradi, wanda ya nemi a sakaya sunansa, ya ce sun daɗe suna fatan samun irin wannan agaji, musamman na samar da tsaftataccen ruwan sha, wanda a cewarsa zai rage yaɗuwar cututtuka a yankin. Wata 'yar kasuwa a birnin Zinder ta bayyana cewa idan har aka inganta samar da wutar lantarki, hakan zai taimaka wa sana'o'insu su bunƙasa tare da rage asarar da suke tafkawa saboda yawan ɗaukewar wuta. Sai dai, wani dattijo a yankin Tillabéry ya nuna damuwarsa kan yadda za a gudanar da ayyukan a yankunan da ke fama da rashin tsaro, yana mai fatan gwamnati za ta samar da isasshen tsaro domin ma'aikatan su iya gudanar da ayyukansu ba tare da fargaba ba.
Ƙungiyoyin agaji na ƙasa da ƙasa da ke aiki a Nijar, irinsu MSF Suisse, sun yi maraba da wannan tallafi, musamman ma wanda ya shafi fannin kiwon lafiya. Wani jami'in wata ƙungiyar agaji a Niamey ya ce samar da magunguna da kayan aiki ga asibitocin yankunan Diffa da Tillabéry zai rage musu nauyin da suke ɗauka. Ya ƙara da cewa suna fatan wannan haɗin gwiwa tsakanin gwamnatin Nijar, Aljeriya, da BOAD zai dore, kuma za a ci gaba da mayar da hankali kan fannonin da suka fi shafar rayuwar talakawa kai tsaye.
Hanyoyin Dawo da Lafiya da Tsaro
A fannin dawo da lafiya, ana sa ran wani kaso na tallafin zai taimaka wajen inganta ayyukan hukumar siyan magunguna ta ƙasa, wato CAIMA, domin samar da magunguna masu muhimmanci ga yankunan da ke fama da matsaloli. Ƙungiyoyi irinsu MSF Suisse sun daɗe suna yin kira kan buƙatar ƙarfafa tsarin kiwon lafiya a yankuna irinsu Diffa da Tillabéry, waɗanda ke fuskantar ƙalubalen rashin abinci mai gina jiki da kuma yawaitar cututtuka. Wannan sabon yunƙuri na iya rage raɗaɗin da ake ji, musamman idan har an tabbatar da cewa kayan aikin da aka tanada sun isa ga cibiyoyin lafiya da ke yankunan karkara ba tare da wata tangarɗa ba.
Dangane da batun tsaro kuwa, jami'an gwamnati sun yi nuni da cewa gudanar da manyan ayyukan raya ƙasa a yankunan da ke fama da tashe-tashen hankula na iya zama wata hanya ta dawo da zaman lafiya. Ta hanyar samar da ayyukan yi ga matasa da inganta ababen more rayuwa kamar wutar lantarki da ruwan sha a yankunan Maradi da Zinder da ma Agadez, ana fatan za a rage dalilan da ke sa wasu shiga harkokin da ba su dace ba. Manazarta na ganin cewa idan har al'umma sun ga an fara samun ci gaba a zahiri, hakan zai iya ƙarfafa gwiwarsu wajen ba da haɗin kai ga jami'an tsaro domin tabbatar da dorewar zaman lafiya a faɗin ƙasar.
