Aikin jarida wani muhimmin ginshiƙi ne na kowace al'umma mai bin tsarin dimokuraɗiyya, yana zama hanyar da jama'a ke samun labarai da bayanai kan al'amuran da ke shafarsu kai tsaye. Wannan aiki ya ƙunshi tattara bayanai, tantance sahihancinsu, da kuma yaɗa su ga jama'a ta hanyoyi daban-daban kamar jaridu, rediyo, talabijin, da kuma intanet. Babban makasudin aikin jarida shi ne sanar da jama'a gaskiyar al'amura ba tare da son kai ko nuna bambanci ba, ta yadda za su iya yanke shawara mai ma'ana game da shugabanninsu da kuma manufofin da ake aiwatarwa.
Kafin labari ya kai ga masu karatu ko sauraro, dole ne ya bi wasu matakai na rubutu da tsari. Kowace jarida ko kafar yaɗa labarai tana da nata salon, amma akwai wasu ƙa'idoji na gaba ɗaya da ake bi a duniya wajen tsara labari. Daga cikin waɗannan matakai akwai rubuta taken labari mai jan hankali, sai gabatarwa wadda ke amsa muhimman tambayoyi, sannan jikin labari da ke faɗaɗa bayanai, da kuma ƙarshen da ke kammala labarin. Fahimtar waɗannan matakai na da muhimmanci ga duk wanda ke son zama ƙwararren ɗan jarida. Wannan rahoto zai yi nazari ne kan tsarin rubuta labarin jarida mataki-mataki.
Babban Jigon Lamarin
Bayan gabatarwa, sai jikin labari, wanda shi ne zuciyar labarin gaba ɗaya. A nan ne ɗan jarida ke faɗaɗa bayanan da ya ambata a taƙaice a cikin sakin layin farko. Wannan sashe yana ba da cikakkun bayanai, hujjoji, da kuma shaidu daga majiyoyi daban-daban domin ƙarfafa labarin. Babban makasudin wannan sashe shi ne zurfafa fahimtar mai karatu kan abin da ya faru, da dalilan faruwarsa, da kuma tasirin da zai iya haifarwa. Dole ne a tsara jikin labarin a kan tsarin da zai sa mai karatu ya ci gaba da bibiyar labarin ba tare da ya gaji ba. Ana iya yin hakan ta hanyar gabatar da bayanai masu muhimmanci a farko, sannan a biyo baya da waɗanda ba su kai su muhimmanci ba.
Ɗaya daga cikin muhimman abubuwan da ke cikin jikin labari shi ne yin amfani da zantukan da aka ɗauko kai tsaye daga bakin waɗanda abin ya shafa ko kuma ƙwararru a kan batun. Waɗannan zantuka suna ƙara wa labari armashi da kuma sahihanci, domin suna ba wa mai karatu damar jin ra'ayin majiyar kai tsaye. Yayin da ake gabatar da waɗannan zantuka, wajibi ne a bayyana sunan wanda ya yi maganar da kuma muƙaminsa. Haka nan, ana buƙatar a yi amfani da bayanai da ƙididdiga daga hukumomi ko rahotanni na bincike domin tabbatar da gaskiyar abin da ake faɗa. Wannan yana taimakawa wajen gina labari mai tushe da kuma guje wa jita-jita ko labaran ƙanzon kurege.
Tsarin sakin layi a jikin labarin yana da matuƙar muhimmanci. Kowane sakin layi ya kamata ya mai da hankali kan wani muhimmin batu guda ɗaya. Yana da kyau a fara sakin layi da jimla mai ƙarfi wadda ke taƙaita abin da za a tattauna a cikinsa, sannan a biyo baya da cikakken bayani. Guje wa cusa bayanai da yawa a cikin sakin layi guda ɗaya yana sauƙaƙa wa mai karatu fahimtar sakon da ake son isarwa. Haka nan, ya kamata a riƙa canja tsarin jimloli, wasu gajeru wasu kuma dogaye, domin kada rubutun ya zama abu guda wanda zai iya gundurar da mai karatu. Ta hanyar haɗa waɗannan abubuwa, ɗan jarida zai iya gina jikin labari mai ƙarfi da kuma tasiri.
Tarihin Lamarin da Dalilansa
Sashe na gaba a tsarin labarin jarida shi ne wanda ke yin bayani kan tushen lamarin da kuma dalilan da suka jawo faruwarsa. A wannan ɓangare, ɗan jarida kan zurfafa bincike don bai wa mai karatu cikakken hoton abubuwan da suka gabata waɗanda suka haifar da labarin da ake bayarwa a yanzu. Wannan yana taimaka wa mai karatu ya fahimci cewa abubuwan da ke faruwa ba daga iska suka fito ba, akwai wasu al'amura da suka shimfiɗa musu hanya a baya. Domin cim ma wannan, ana buƙatar a koma baya a ɗan jawo tarihi, amma ba tare da an yi nisa da ainihin labarin da ake magana a kai ba. Manufar ita ce a haɗa wa mai karatu zaren da ya tsinke, domin ya sami damar gane ainihin tushen matsalar ko kuma nasarar da ake bayani a kanta.
A cikin wannan sashe, ɗan jarida zai iya yin amfani da bayanai daga tsofaffin rahotanni, littattafan tarihi, ko kuma yin hira da mutanen da suka san ainihin yadda abubuwa suka faro. Haka nan, ana iya yin amfani da bayanai daga takardun gwamnati ko na wasu ƙungiyoyi da suka yi bincike a kan batun a baya. Yana da matuƙar muhimmanci a tabbatar da cewa dukkan bayanan tarihi da aka bayar an samo su ne daga majiyoyi amintattu, kuma an gabatar da su a sigar da ba za ta rikita mai karatu ba. A maimakon a jero abubuwan da suka faru a baya kawai, ya fi dacewa a nuna yadda kowane abu da ya faru a baya yake da alaƙa da abin da ke faruwa a yanzu.
Wannan sashe yana kuma ba da dama ga ɗan jarida ya bayyana ra'ayoyi mabambanta game da dalilan da suka jawo wani abu ya faru. Alal misali, idan ana bayar da labarin wata zanga-zanga, a wannan sashe ne za a iya kawo ra'ayin gwamnati kan abin da ta ce ya jawo zanga-zangar, da kuma ra'ayin masu zanga-zangar kansu. Wannan yana taimakawa wajen samar da daidaito a cikin labarin, kuma yana ba wa mai karatu damar jin ta bakin kowane ɓangare kafin ya yanke nasa hukuncin. Bayar da wannan cikakken bayani kan tarihi da dalilai shi ne ke bambanta aikin jarida na ƙwararru da na yaɗa jita-jita kawai.
Sakamako da Tasirin Gaske
Sashen da ke bin bayani kan tarihi da dalilan lamari shi ne wanda ke yin nazari kan sakamako da kuma tasirin da abin da ya faru ya haifar ko zai iya haifarwa. A nan ne ɗan jarida ke ƙoƙarin amsa tambayar, "To menene sakamakon wannan abu da ya faru?" Wannan sashe na da muhimmanci domin shi ne ke nuna wa jama'a ainihin yadda wani lamari ya shafi rayuwarsu ta yau da kullum, ko dai ta fuskar tattalin arziki, zamantakewa, tsaro, ko kuma siyasa. Bayan an yi wa mai karatu bayanin abin da ya faru da kuma dalilin faruwarsa, wannan sashe shi ne zai nuna masa ainihin amfanin ko illar lamarin. Ana buƙatar a yi amfani da misalai na zahiri da kuma hujjoji masu ƙarfi domin nuna wannan tasiri.
Wajibi ne a wannan ɓangare a bayyana yadda al’amarin ya shafi mutane daban-daban a cikin al’umma. Idan an bayar da labarin wata sabuwar manufar gwamnati, misali, a wannan sashe ne za a yi bayanin yadda manufar ta shafi ɗan kasuwa, ma’aikaci, manomi, ko kuma ɗalibi. Ana iya cim ma wannan ta hanyar yin hira da mutanen da abin ya shafa kai tsaye domin jin ta bakinsu. Haka nan, za a iya neman ra’ayin ƙwararru kan tasirin da suke hasashen lamarin zai haifar a nan gaba. Yin hakan na taimakawa wajen bai wa mai karatu cikakken hoto kan yadda al’amarin ya shafi al’umma baki ɗaya, ba wai wani ɓangare guda ba. Wannan yana ƙara wa labarin zurfi da kuma amfani ga mai karatu.
Wannan sashe yana iya yin duba zuwa ga matakai na gaba ko kuma abubuwan da ake sa ran za su biyo baya. Misali, idan labarin ya shafi wani rikici ne, a wannan sashe za a iya yin bayanin ƙoƙarin da ake yi na sasanci ko kuma yiwuwar ƙara rincabewar rikicin. Idan kuma labarin ya shafi wata nasara ce da aka samu, za a iya yin bayanin yadda za a yi amfani da wannan nasara domin ci gaba. Wannan yana ba wa mai karatu hangen abin da zai iya faruwa a nan gaba. Gabatar da sakamako da tasirin lamari a fili yana taimakawa wajen tabbatar da cewa aikin jarida ba wai kawai bayar da labarin abubuwan da suka faru ba ne, a'a, har ma da nuna ainihin muhimmancinsu ga rayuwar jama’a.
Matakan Gaggawa da Shawarwari
Bayan an yi nazarin tasirin da wani al'amari ya haifar, sashe na ƙarshe a tsarin labarin jarida galibi shi ne wanda ke yin duba kan matakan da aka ɗauka ko waɗanda ake ba da shawarar a ɗauka domin magance matsalar ko kuma ƙara inganta wata nasara. Wannan ɓangare yana ba da amsa ga tambayar, "To, me ya kamata a yi yanzu?" A nan, ɗan jarida kan kawo bayanai kan ayyukan da hukumomin gwamnati, ƙungiyoyin sa-kai, ko kuma al'umma ke yi domin tunkarar lamarin. Manufar ita ce a nuna wa mai karatu cewa ba a tsaya a kan bayar da labarin matsalar kawai ba, har ma akwai ƙoƙarin da ake yi na neman mafita. Wannan yana taimakawa wajen bai wa jama'a fata da kuma sanar da su hanyoyin da za su iya bayar da tasu gudunmawar.
A cikin wannan sashe, ana iya gabatar da shawarwarin da ƙwararru ko kwamitocin bincike suka bayar. Idan gwamnati ta kafa wani kwamiti domin yin nazari kan wata matsala, a nan ne za a yi bayanin shawarwarin da kwamitin ya gabatar a cikin rahotonsa. Haka nan, idan ƙungiyoyin farar hula sun fito da nasu tsare-tsaren, ana iya kawo su. Yana da muhimmanci a bayyana wanda ya ba da shawarar da kuma dalilan da suka sa aka ba da ita. Wannan ɓangare yana kuma ba da dama a ji ta bakin jami'an gwamnati kan matakan da suke shirin ɗauka. Ta hanyar haɗa ra'ayoyi da shawarwari daga ɓangarori daban-daban, labarin zai zama cikakke kuma mai amfani ga masu tsara manufofi da kuma sauran jama'a.