An kafa wata sabuwar ƙungiya mai suna Tarayyar Ƙungiyoyin Yankuna na Ƙasashen ƙawancen Sahel (AES) a birnin Yamai, babban birnin jamhuriyar Nijar. Wannan sabuwar ƙungiya ta haɗa kan hukumomin ƙananan hukumomi da sauran sassan mulki na yankuna daga ƙasashen Mali da Burkina Faso da kuma Nijar. Manufar kafa wannan tarayya ita ce ƙarfafa alaƙa da haɗin gwiwa a tsakanin al'ummomin waɗannan ƙasashe uku, waɗanda suka kafa ƙawancen soja da na siyasa a baya. Taron ƙaddamarwar, wanda ya gudana a Yamai, ya samu halartar wakilai daban-daban daga dukkan ƙasashen uku, inda suka amince da kafa tsarin da zai sauƙaƙa ayyukan raya ƙasa da kuma inganta zaman lafiya da tsaro a matakin kananan hukumomi. Wannan mataki na zuwa ne domin faɗaɗa manufofin haɗin kan ƙasashen na AES har ya zuwa ga tushen al'umma, ta yadda za a samu damar tunkarar ƙalubalen da yankin ke fuskanta a tare, musamman a fannonin tattalin arziki da tsaro da kuma ci gaban jama'a.
Dalilan Kafa Tarayyar
Shugabannin ƙananan hukumomi da na yankuna daga ƙasashen Mali, da Burkina Faso, da kuma Nijar sun bayyana dalilan da suka sa suka kafa wannan sabuwar tarayya, inda suka jaddada cewa manufar ita ce samar da wani dandali na musamman domin tattaunawa da kuma aiwatar da ayyukan haɗin gwiwa. A cewarsu, wannan sabuwar ƙungiya za ta zama wata hanya ta ƙarfafa dangantakar da ta daɗe tsakanin al'ummomin da ke zaune a iyakokin ƙasashensu. Sun nuna cewa al'ummomin yankunan kan iyaka suna da alaƙa ta jini, da ta al'adu, da kuma ta addini, wadda ta fi ƙarfin iyakokin da turawan mulkin mallaka suka zana. Saboda haka, kafa wannan tarayya zai taimaka wajen sake farfaɗo da waɗannan alaƙoƙi na tarihi, da kuma amfani da su wajen samar da ci gaba mai ɗorewa ga dukkan jama'ar yankin.
Sun bayyana cewa matakin zai basu damar fuskantar ƙalubalen da suke fuskanta a tare, musamman ma a fannin tsaro da ci gaban tattalin arziki. Ta hanyar wannan haɗin gwiwa, ƙananan hukumomin za su iya musayar bayanai da gogewa kan yadda za a magance matsalolin tsaro da ke addabar yankunansu, waɗanda galibi suke da nasaba da juna. A fannin tattalin arziki kuwa, tarayyar za ta sauƙaƙa zirga-zirgar jama'a da kayayyaki a tsakanin yankunan, wanda hakan zai bunƙasa harkokin kasuwanci da sana'o'i. Maimakon kowane yanki ya fuskanci matsalolinsa daban, yanzu za a samar da tsare-tsare na bai ɗaya domin tunkarar su, kamar gina hanyoyi da kasuwanni da kuma samar da wutar lantarki a yankunan da ke kan iyakoki.
Haka nan kuma, wakilan sun ƙara da cewa kafa tarayyar wata hanya ce ta nuna goyon baya ga shugabannin ƙasashensu na AES, waɗanda suka ɗauki matakin ƙulla wannan ƙawance domin tabbatar da cikakken 'yancin yankin Sahel. Sun ce kamar yadda shugabannin ƙasashen suka haɗa kai a matakin ƙasa, su ma a matakin ƙananan hukumomi suna son su nuna cewa al'umma na tare da su dari bisa dari. Sun ce wannan haɗin kan zai taimaka wajen tabbatar da cewa manufofin ƙawancen na AES sun sami karɓuwa har zuwa ga tushen al'umma, ta yadda kowane ɗan ƙasa zai ji cewa yana da tasa rawar da zai taka wajen tabbatar da nasarar wannan sabon tafiya da aka kama. Sun kammala da cewa wannan mataki ne na gina ƙasashensu daga tushe zuwa sama.
Tarihin Yankunan AES
A tarihi, yankunan da suka haɗa ƙasashen Mali, da Burkina Faso, da kuma Nijar sun kasance ƙarƙashin dauloli da masarautu iri ɗaya, kafin zuwan turawan mulkin mallaka. Al'ummomin waɗannan yankuna, kamar Hausawa, da Fulani, da Zarma, da Songhai, da Tuareg, da kuma Gurma, sun daɗe suna rayuwa tare cikin aminci da haɗin kai. Sun yi musayar al'adu, kuma sun haɗu ta hanyar auratayya da kasuwanci. Dauloli irin su Daular Songhai da Masarautar Gao da ta Timbuktu, sun mamaye wani babban yankin da a yanzu ya zama wani ɓangare na waɗannan ƙasashe uku. Wannan tarihi na haɗin kai ya sa al'ummomin yankin suke kallon kansu a matsayin 'yan uwan juna, duk da iyakokin da aka shata a tsakaninsu a lokacin mulkin mallaka. Al'adunsu da harsunansu da kuma addinin Musulunci sun zama tamkar wata manne da ta ƙara ƙarfafa wannan dangantaka.
Rarrabuwar da mulkin mallaka ya kawo, inda Faransa ta raba yankin gida-gida, bai yi nasarar shafe wannan alaƙa ta tarihi ba. Jama'ar da ke zaune a kan iyakokin waɗannan ƙasashe sun ci gaba da gudanar da harkokinsu na yau da kullum kamar yadda suka saba. Suna ketara iyakoki domin zuwa kasuwanni, da wuraren kiwo, da kuma ziyartar 'yan uwansu ba tare da wata matsala ba. Wannan yanayi na nuna cewa a zahiri, iyakokin da aka zana a taswira ba su yi wani tasiri mai yawa ba wajen raba zukatan al'ummar yankin. Saboda haka, wannan sabuwar tarayya ta ƙananan hukumomin AES na neman farfaɗo da wannan tarihi na haɗin kai, domin amfani da shi wajen gina wata makoma mai inganci ga dukkanin jama'ar yankin. Manufar ita ce a tabbatar da cewa bambancin da ke tsakanin ƙasashen ya zama wata hanya ta samun ci gaba, maimakon ya zama wata hanyar samar da rarrabuwar kai.
Mahimmancin Yamai a Lamarin
Zaɓen birnin Yamai, babban birnin jamhuriyar Nijar, a matsayin wurin ƙaddamar da wannan tarayya da kuma cibiyar ayyukanta na da ma'ana mai zurfi. Yamai ba wai kawai shi ne babban birnin ɗaya daga cikin ƙasashen ƙawancen na AES ba, har ma yana da muhimmancin tarihi da na siyasa a yankin. A matsayinsa na birni da ke gaɓar kogin Kwara, wanda ya ratsa ta cikin ƙasashen Mali da Nijar, Yamai ya daɗe yana zama wata mahadar kasuwanci da al'adu tsakanin al'ummomin Sahel. Wannan matsayi nasa ya sa ya zama wuri mafi dacewa domin haɗa kan al'ummomin da wannan sabuwar ƙungiya ke wakilta, waɗanda galibinsu suna da alaƙa da kogin da kuma hanyoyin kasuwanci da suka biyo bayansa.
Bayan haka, a yanayin siyasar da ake ciki a yanzu, zaɓen Yamai ya zama wata alama ta nuna ƙarfin haɗin kan da ke tsakanin shugabannin sojan ƙasashen uku. Nijar, a ƙarƙashin mulkin soja, ta zama ɗaya daga cikin manyan masu fafutukar neman cikakken 'yancin yankin Sahel daga tasirin ƙasashen waje, musamman Faransa. Saboda haka, gudanar da wannan taro a Yamai na aikawa da sako karara cewa ƙasashen uku sun tsaya tsayin daka kan tafarkin da suka zaɓa na ƙulla kawatance a tsakaninsu. Hakan na ƙara tabbatar da matsayin Nijar a matsayin ɗaya daga cikin ginshiƙan wannan sabon ƙawance na AES, da kuma nuna cewa birnin Yamai zai ci gaba da taka muhimmiyar rawa a dukkanin ayyukan da ƙawancen zai gudanar a nan gaba.
Masaukin baƙin da aka yi wa taron a Yamai ya kuma nuna irin goyon bayan da hukumomin Nijar ke bai wa wannan sabon tsari na haɗa kan ƙananan hukumomi. Wannan ya ƙara bai wa wakilan da suka halarci taron kwarin gwiwar cewa suna da cikakken goyon bayan gwamnatocinsu a wannan yunƙuri. Hakan na nuna cewa haɗin kan da ake nema ba wai na shugabanni kaɗai ba ne, har ma na dukkanin sassan gwamnati da na al'umma baki ɗaya. Saboda haka, zaɓen birnin Yamai ya wuce batun wuri kawai; ya zama wani muhimmin ɓangare na dabarun siyasa da ke ƙarfafa manufofin ƙawancen ƙasashen Sahel.
Matakai na Gaba da Tasiri
Ana sa ran wannan sabuwar tarayya za ta fara aiki nan da nan, inda za a kafa kwamitoci na musamman da za su kula da fannoni daban-daban kamar tsaro, da tattalin arziki, da al'adu, da kuma ababen more rayuwa. Waɗannan kwamitoci za su ƙunshi wakilai daga dukkan ƙasashen uku, kuma aikinsu shi ne tsara da kuma aiwatar da ayyukan haɗin gwiwa a yankunan kan iyaka. Matakin farko zai kasance gudanar da wani taron bita domin tsara taswirar ayyukan da za a fara da su, kamar gina hanyoyin da za su haɗa garuruwan kan iyaka, da kuma kafa kasuwannin haɗin gwiwa domin bunƙasa harkokin cinikayya. Haka nan kuma, za a ƙarfafa musayar bayanai tsakanin jami'an tsaro na yankuna domin tunkarar matsalar 'yan ta'adda da sauran miyagun laifuka da suka addabi yankin.
A fannin tattalin arziki, ana hasashen cewa wannan haɗin gwiwa zai samar da sabbin damammaki na kasuwanci da zuba jari a yankunan. Ta hanyar sauƙaƙe zirga-zirgar jama'a da kayayyaki, ana sa ran farashin kayan masarufi zai sauka, kuma manoma da 'yan kasuwa za su samu sauƙin kai amfanin gonarsu da hajojinsu zuwa kasuwannin maƙwabta. Wannan kuma zai taimaka wajen rage raɗaɗin takunkuman da ƙungiyar ECOWAS ta kakaba wa ƙasashen, wanda ya yi matuƙar shafar tattalin arzikinsu. A siyasance kuwa, wannan mataki zai ƙara ƙarfafa ƙawancen AES a idon duniya, inda zai nuna cewa haɗin kan da ke tsakanin ƙasashen ya wuce na shugabanni kawai, har ma ya shafi al'ummominsu. Hakan zai iya zama wani abin koyi ga sauran ƙasashen Afirka da ke neman hanyoyin haɗa kan al'ummominsu domin fuskantar ƙalubalen da suke fuskanta a tare.
