Ministan harkokin wajen Jamhuriyar Nijar, Bakary Yaou Sangaré, ya sake jaddada bukatun da ƙasarsa ke da su ga abokan hulɗarta na siyasa da na manyan fannonin dabarun yaƙi. Wannan matsayi na gwamnatin mulkin sojan Nijar na ƙunshe ne a cikin wata sanarwa da ministan ya fitar, inda ya fayyace irin rawar da suke son abokan haɗin gwiwar su taka wajen tallafa wa ƙasar. Sanarwar ta bayyana irin tsare-tsare da burin da sabuwar gwamnatin ta sanya a gaba, musamman a fannin tsaro, da ci gaban tattalin arziki, da kuma tabbatar da cikakken 'yancin ƙasar a siyasance. Wannan jaddadawa na zuwa ne a daidai lokacin da Nijar ke ƙara neman kafa turakun sabuwar dangantaka da ƙasashen duniya, bisa ka'idojin mutunta 'yancin kai da moriyar juna, kamar yadda gwamnatin ta sha nanatawa.
Bayanai Kan Babban Jami'in
An haifi Bakary Yaou Sangaré a shekarar 1960 a garin Tessaoua da ke yankin Maradi a Jamhuriyar Nijar. Ya yi karatunsa na firamare da sakandare a garuruwan Tessaoua da Zinder kafin ya wuce zuwa Jami'ar Yamai, inda ya samu shaidar digiri a fannin shari'a. Daga nan, ya ci gaba da karatu a ƙasar Faransa, inda ya samu takardar shaidar difloma daga Makarantar Gudanarwa ta Ƙasa, wato École Nationale d'Administration (ENA) da ke birnin Paris, wadda babbar cibiya ce ta horar da manyan ma'aikatan gwamnati.
Bayan kammala karatunsa, Sangaré ya riƙe muƙamai daban-daban a ma'aikatun gwamnatin Nijar. Ya fara aiki a matsayin mai ba da shawara kan harkokin shari'a a ofishin Firaminista, sannan ya zama babban sakatare a ma'aikatu da dama, ciki har da Ma'aikatar Sadarwa da Al'adu, da kuma Ma'aikatar Harkokin Cikin Gida. Waɗannan ayyuka sun ba shi gogewa mai zurfi a fannonin tafiyar da mulki da tsara manufofin gwamnati.
Kafin a naɗa shi Ministan Harkokin Waje a gwamnatin mulkin soji ta yanzu, Bakary Yaou Sangaré ya yi aiki a matsayin wakilin dindindin na Nijar a Majalisar Ɗinkin Duniya da ke birnin New York. Wannan matsayi ya ba shi damar ƙulla alaƙa da jami'an diflomasiyya daga sassan duniya daban-daban tare da fahimtar yadda ake tafiyar da harkokin siyasar duniya. Wannan gogewa tasa a fagen diflomasiyya ta duniya na da muhimmanci sosai a matsayinsa na jagoran harkokin wajen ƙasar a wannan lokaci mai cike da sauye-sauye. An san shi a matsayin gogaggen jami'in gwamnati wanda ya shafe shekaru masu yawa yana aiki a fannoni daban-daban na gwamnatin Nijar, lamarin da ya sa ya zama jigo a gwamnatin da ke kan mulki.
Bukatun Nijar Ga Abokan Hulda
A cikin bayanin nasa, Ministan Harkokin Wajen, Bakary Yaou Sangaré, ya bayyana cewa Jamhuriyar Nijar na neman haɗin gwiwa ne da ƙasashen duniya wanda ya ginu bisa tushen mutunta cikakken 'yancin ƙasar da kuma moriyar juna. Ya ce gwamnatin mulkin soji, wadda ta ɗauki nauyin jagorancin ƙasar, tana da burin kafa sabuwar dangantaka da abokan hulɗa, wadda za ta bambanta da irin wadda aka saba da ita a baya. A cewar ministan, wannan sabuwar alaƙa dole ne ta amince da haƙƙin Nijar na zaɓar abokan haɗin gwiwarta bisa la'akari da bukatun al'ummarta da kuma tsare-tsarenta na ci gaba. Ya jaddada cewa lokaci ya yi da za a daina kallon Nijar a matsayin ƙaramar ƙasa da za a iya sarrafa ta daga waje, a maimakon haka, a ɗauke ta a matsayin abokiyar hulɗa mai cikakken iko da 'yancin kai.
Gwamnatin Nijar ta fayyace cewa tana buƙatar tallafi na gaske kuma mara sharaɗi daga abokan hulɗarta, musamman a fannin yaƙi da ta'addanci. Bakary Yaou Sangaré ya bayyana cewa yaƙin da Nijar ke yi da ƙungiyoyin masu tsattsauran ra'ayi ba yaƙin ta ne ita kaɗai ba, illa kuwa barazana ce ga yankin Sahel baki ɗaya da ma duniya baki ɗaya. Don haka, ya ce Nijar na buƙatar kayan aikin soji na zamani, da bayanan sirri masu inganci, da kuma horo na musamman ga dakarunta domin su samu damar tunkarar wannan ƙalubale yadda ya kamata. Ya ce duk wata ƙasa ko ƙungiya da ke son yin haɗin gwiwa da Nijar a fannin tsaro, dole ne ta mutunta tsarin da Nijar ta gindaya na tafiyar da al'amuran tsaron cikin gidanta, ba tare da katsalandan ko sanya wasu ajandojin ɓoye ba.
A fannin tattalin arziki, gwamnatin ta bayyana buƙatarta ta samun abokan haɗin gwiwa da za su zuba jari a muhimman sassa kamar noma, da makamashi, da kuma ma'adinai. Bakary Yaou Sangaré ya ce Nijar na son kamfanoni da gwamnatocin ƙasashen waje su shigo da jarin da zai samar da ayyukan yi ga matasa, da kuma canja fasahar zamani zuwa cikin ƙasar. Ya ƙara da cewa, duk wata yarjejeniyar tattalin arziki da za a ƙulla, dole ne ta zama mai adalci, wadda za ta tabbatar da cewa al'ummar Nijar sun amfana da arzikin ƙasarsu. Ya ce gwamnati ba za ta sake amincewa da yarjeniyoyin da ake ganin cewa suna amfanar ƙasashen waje fiye da yadda suke amfanar 'yan ƙasa ba, kuma za a sake duba dukkan kwangilolin da aka ƙulla a baya domin tabbatar da cewa sun dace da muradun Nijar na yanzu.
Sangaré ya kuma tabo batun siyasa, inda ya bayyana cewa Nijar na son a mutunta mata 'yancin zaɓar tsarin siyasar da ya dace da al'adunta da kuma yanayin zamantakewarta. Ya ce matakin da sojoji suka ɗauka na karɓar mulki ya samo asali ne daga buƙatar ceto ƙasar daga halin da ta tsinci kanta a ciki, kuma suna da taswirar mayar da ƙasar kan turbar dimokuraɗiyya da zarar an samu daidaito. Ya ce Nijar ba ta adawa da tsarin dimokuraɗiyya, amma tana son aiwatar da shi ne a sigar da za ta yi aiki ga al'ummarta, ba wai kwafin tsarin da aka ɗauko daga wata ƙasa ba. Ya yi kira ga ƙungiyoyin duniya da abokan hulɗar siyasa da su fahimci wannan matsayi kuma su tallafa wa ƙoƙarin da gwamnatin ke yi na tabbatar da zaman lafiya da ci gaba mai ɗorewa a ƙasar.
Tarihin Huldar Siyasa
Kafin juyin mulkin da ya kawo gwamnatin soji kan karagar mulki, Jamhuriyar Nijar ta daɗe tana da dangantaka ta kut-da-kut da ƙasashen yammacin duniya, musamman tsohuwar mai mulkin mallakarta, wato Faransa, da kuma Amirka. Wannan alaƙa ta mamaye fannoni da dama, ciki har da harkokin tsaro, agajin raya ƙasa, da kuma siyasa. A fannin tsaro, Nijar ta kasance babbar abar dogaro ga waɗannan ƙasashe a yaƙin da ake yi da ta'addanci a yankin Sahel, inda ta karɓi baƙuncin sansanonin sojin Faransa da na Amirka. Waɗannan sansanoni sun taka rawa wajen kai hare-hare ta sama da kuma tattara bayanan sirri kan ƙungiyoyin masu tayar da ƙayar baya. A fannin tattalin arziki kuwa, Nijar ta dogara matuƙa ga tallafin kuɗi da agaji daga waɗannan ƙawayen nata domin tafiyar da harkokin gwamnati da aiwatar da ayyukan raya ƙasa.
Sai dai, wannan dogaro ya haifar da abin da mutane da dama a cikin ƙasar ke gani a matsayin katsalandan a harkokin cikin gidan Nijar. An daɗe ana sukar yadda ake ganin Faransa na da tasiri mai ƙarfi kan shawarwarin siyasa da na tattalin arziki na gwamnatocin da suka shude. Musamman ma, yarjeniyoyin da suka shafi hako ma'adinai, kamar na sinadarin uranium, sun fuskanci suka mai tsanani, inda ake zargin cewa ba sa amfanar al'ummar Nijar yadda ya kamata, a maimakon haka suna fifita bukatun kamfanonin ƙasashen waje. Wannan rashin gamsuwa ya daɗe yana ruruwa a zukatan 'yan ƙasa da dama, waɗanda ke ganin cewa duk da arzikin da ƙasar ke da shi, talauci ya yi wa jama'a katutu.
Wannan yanayi na rashin jin daɗi da kuma ƙara samun tasirin Rasha a yankin ya share fagen sauyin da aka samu bayan juyin mulkin. Sabuwar gwamnatin, a ƙarƙashin jagorancin sojoji, ta yi amfani da wannan ra'ayi na jama'a wajen yin garambawul ga dangantakar Nijar da ƙasashen waje. Matakin farko da ta ɗauka shi ne korar dakarun Faransa daga ƙasar sannan daga bisani ta soke yarjejeniyar tsaro da Amirka. A halin yanzu, Nijar na ƙara karkata ne zuwa ga neman sababbin abokan hulɗa kamar Rasha da sauran ƙasashen da ke shirye su yi aiki da ita bisa ka'idojin da ta gindaya, waɗanda suka haɗa da cikakken 'yancin kai da moriyar juna. Wannan sauyi a manufofin harkokin wajen ƙasar, kamar yadda Bakary Yaou Sangaré ya bayyana, wani yunƙuri ne na tabbatar da cewa Nijar ce ke da cikakken ikon sarrafa makomarta da arzikinta.
Sakamako da Matakai na Gaba
Dangane da sakamakon waɗannan sauye-sauye a manufofin harkokin wajen ƙasar, Nijar na fuskantar matsin lamba daga wasu tsoffin abokan hulɗarta, musamman ƙungiyar ECOWAS da wasu ƙasashen Yamma. An kakaba mata takunkuman tattalin arziki da na siyasa, waɗanda suka kawo cikas ga harkokin kasuwanci da shigowar kayayyaki. Sai dai, a nata ɓangaren, gwamnatin mulkin sojin ta bayyana cewa waɗannan matakai ba za su sa ta ja da baya daga sabon turbar da ta kama ba. A matsayin mataki na gaba, gwamnatin ta ce za ta ci gaba da ƙarfafa alaƙarta da sababbin abokan hulɗa kamar Rasha, waɗanda ta ce sun nuna aniyar yin aiki da ita bisa girmamawa. Haka nan, tana shirin kafa ƙawancen tsaro da tattalin arziki mai ƙarfi tare da maƙwabtanta na Burkina Faso da Mali, waɗanda suma ke ƙarƙashin mulkin soja, domin tunkarar ƙalubalen da suke fuskanta a tare.