Gwamnatin Jamhuriyar Nijar ta amince da wani daftarin doka da zai sauya tsarin biyan harajin ƙarin kan kima (VAT) ga kamfanonin ma'adanai mallakar gwamnati. Sabuwar dokar za ta cire wa waɗannan kamfanoni biyan harajin gaba ɗaya a harkokin da suka shafi haraji da kuma sayen kayayyaki da ayyuka na gwamnati.
Matakin dai na nufin sauƙaƙa wa kamfanoni mallakar gwamnati da aka fi sani da “sociétés minières d’Etat” gudanar da ayyukansu. Haka nan kuma zai shafi wasu nau'ikan kamfanoni da gwamnati ke da kaso mafi rinjaye a cikinsu, waɗanda aka sani da “Sociétés d’Etat” da kuma “Sociétés d’Economie Mixte à participation publique majoritaire.” Wannan gyaran fuska na zuwa ne a daidai lokacin da gwamnatin mulkin sojan ƙasar ke neman ƙara samun ikon sarrafa albarkatun ƙasa.
Soke Harajin VAT Kan Ma'adanai
A ƙarƙashin sabon tsarin, za a riƙa amfani da kashi sifili cikin ɗari (0%) na harajin ƙarin kan kima, wato VAT, a kan dukkan ayyukan da kamfanonin ma'adanai mallakar gwamnati ke yi. Hakan ya haɗa da sayen kayayyaki da ayyukan da suke buƙata don gudanar da aikin hakar ma'adanai. Wannan soke harajin ya shafi kamfanonin da aka kafa domin gudanar da aikin ma'adinai a madadin gwamnati, waɗanda aka fi sani da "sociétés minières d'Etat". Haka nan, an faɗaɗa rangwamen ya shafi kamfanonin gwamnati gaba ɗaya, wato "Sociétés d'Etat", da kuma kamfanoni masu zaman kansu da gwamnati ke da kaso mafi rinjaye a cikinsu, ko kuma "Sociétés d'Economie Mixte à participation publique majoritaire". Manufar wannan matakin ita ce rage nauyin kuɗaɗen gudanarwa da waɗannan kamfanoni ke fuskanta, wanda zai taimaka wajen ƙarfafa su su taka rawar gani a fannin.
Sarrafa Sayayya da Siya
A wani mataki mai alaƙa da wannan, majalisar ministocin ta amince da wata daftarin doka game da ƙa'idoji na musamman da suka shafi sayayyar jama'a ga kamfanonin gwamnati. Haka nan dokar ta shafi kamfanoni masu zaman kansu da gwamnati ke da kaso mafi rinjaye a cikinsu. Waɗannan kamfanoni an san su da sunayen “Sociétés d'Etat” da kuma “Sociétés d’Economie Mixte à participation publique majoritaire” a cikin dokokin ƙasar.
Gwamnatin ta sanar da cewa za a kafa wani kwamiti na ƙwararru masu zaman kansu. Babban aikin wannan kwamitin shi ne ya riƙa tantancewa tare da bayar da amincewa kan duk wani saye da sayarwa da kamfanonin ma'adanai ke yi. Wannan wani ƙoƙari ne na tabbatar da gaskiya da riƙon amana a cikin harkokin hada-hadar kuɗaɗen waɗannan kamfanoni don amfanin ƙasa.
Tarihin Shawarar da aka Yanke
An yanke wannan shawara ne a yayin taron majalisar ministocin ƙasar da aka gudanar a ranar Litinin, 18 ga watan Mayun shekarar 2026. Taron, wanda ya gudana a fadar gwamnati da ke Yamai, ya duba tare da amincewa da daftarin dokokin da suka shafi sauye-sauyen. Matakin ya biyo bayan nazari mai zurfi kan buƙatar bai wa kamfanonin da ke aiki a madadin ƙasa damar samun sauƙin gudanar da harkokinsu ba tare da fuskantar ƙarin nauyin haraji ba. Wannan yana daga cikin matakan da gwamnatin mulkin sojan ta ce tana ɗauka domin tabbatar da cewa ƙasar Nijar ta fi kowa amfana da albarkatun ma'adananta. Majalisar ta amince da ayyana kamfanonin ma'adanai mallakar gwamnati a matsayin masu cin gajiyar keɓancewa ta musamman daga biyan harajin ƙarin kan kima, wanda hakan zai fara aiki nan da nan bayan an kafa dokar.
