Gwamnatin Jamhuriyar Nijar da kamfanin man fetur na China Oil and Gas Exploration and Development Corporation (COGEDC) sun rattaba hannu kan wasu sabbin yarjejeniyoyin mai a birnin Yamai. An kulla yarjejeniyoyin ne a ranar Litinin, 18 ga watan Mayu, 2026, a karkashin jagorancin Firaminista Ali Mahaman Lamine Zeine. Wannan mataki ya biyo bayan doguwar tattaunawa ce da aka fara a ranar 11 ga watan Yuni na shekarar 2025 a kasar China. Yarjejeniyoyin sun shafi fannoni daban-daban na harkar mai, da suka hada da bincike da kuma samar da danyen mai, da kuma raba ribar da aka samu daga sayar da shi. Wannan ci gaban na zuwa ne a daidai lokacin da Nijar ke neman bunkasa bangaren makamashinta da kuma kara yawan man da take hakowa domin fitarwa kasashen waje.
Tattalin Arziki Da Kudi
Dangane da batun jigilar danyen man, an rage kuɗin fito na kowace ganga daga dala 27 zuwa dala 15 ga ganga ɗaya a bututun da ke fitar da mai zuwa kasashen waje. Wannan ragin zai bai wa gwamnatin Nijar damar samun rarar sama da dala miliyan 106 cikin watanni goma sha biyu masu zuwa. Haka nan an bayyana cewa, ana sa ran yawan man da kasar ke hakowa a kullum zai karu daga ganga 110,000 zuwa ganga 145,000 nan da shekarar 2029.
Yarjejeniyar ta sake buɗe wasu muhimman ayyukan hako mai waɗanda suka tsaya a baya. Za a sake farfaɗo da ayyukan da ke rijiyoyin mai na Dinga Deep da kuma na Abolo-Yogou. Ana hasashen cewa za a zuba jarin da ya kai kimanin dala biliyan ɗaya a duniya baki ɗaya domin gudanar da waɗannan ayyukan. Wannan zuba jarin na da nufin ƙara yawan man da ake hakowa da kuma faɗaɗa ayyukan bincike a waɗannan yankuna, matakin da zai ƙara ƙarfafa tattalin arzikin ƙasar ta fannin makamashi.
Rinjaye Da Ayyukan Jama'a
An cimma matsaya a kan cewa gwamnatin Nijar za ta mallaki kaso 45% na hannun jari a kamfanin WAPCO. Wannan yarjejeniya na daga cikin manyan nasarorin da aka samu, wanda ke bai wa ƙasar damar samun rinjaye mai ma'ana a cikin tsare-tsaren da suka shafi bututun mai. Wannan haƙƙin mallaka zai ƙara ƙarfafa ikon Nijar a kan harkokin makamashinta, tare da tabbatar da cewa muradunta sun kasance a sahun gaba a fannin jigilar danyen mai zuwa kasuwannin duniya. Matakin zai kuma bai wa gwamnati damar shiga tsakani wajen yanke shawara kan tafiyar da kamfanin.
Yarjejeniyar ta kuma tanadi samar da guraben ayyukan yi ga 'yan ƙasar. Ana sa ran samar da sabbin ayyuka 452 ga 'yan Nijar a kamfanonin mai da na kwangila da ke aiki da su nan da shekarar 2030. Wannan mataki na da nufin rage zaman kashe wando da kuma ƙara bai wa 'yan ƙasa damar shiga a dama da su a cikin harkokin mai da ke gudana a ƙasarsu. Samar da waɗannan ayyuka zai taimaka wajen inganta rayuwar al'umma da kuma yaɗa fa'idar da ake samu daga arzikin man fetur a tsakanin jama'a.
A ƙarƙashin sabbin sharuɗɗan, an tabbatar da cewa 'yan Nijar za su mamaye kaso 60% na manyan muƙaman gudanarwa a kamfanin CNPC. Haka zalika, za su kuma kasance kaso 90% na daukacin ma'aikatan kamfanin baki ɗaya. Wannan wani muhimmin mataki ne na ganin an ba da fifiko ga ƙwararrun 'yan ƙasar a cikin manyan kamfanonin mai, wanda zai haɓaka fasaha da gogewa a cikin gida, tare da tabbatar da cewa 'yan ƙasa ne ke tafiyar da ɓangaren makamashin nasu.
Har ila yau, a kamfanin WAPCO ma, an ware wa 'yan ƙasar kaso mai tsoka a ɓangaren ma'aikata. 'Yan Nijar za su riƙe kaso 60% na manyan muƙaman gudanarwa, yayin da za su cika kaso 80% na sauran muƙaman aiwatar da ayyuka. Wannan tsari zai tabbatar da cewa 'yan ƙasa sun samu gurbin da ya dace a dukkan matakan aiki a kamfanin da ke kula da bututun mai, wanda hakan zai ba su damar samun ƙwarewa a fannin jigilar mai da kuma kula da manyan kayan aiki.
A matatar mai ta SORAZ da ke Zinder kuwa, an sanya burin ganin cewa 'yan Nijar sun tafiyar da kaso 85% na ayyukan matatar. Wannan manufar za ta bai wa ƙasar damar sarrafa harkokin matatar mai ɗinta kusan gaba ɗaya, matakin da zai rage dogaro da ƙwararru daga waje. Hakan zai kuma tabbatar da tsaron makamashi na ƙasar, tare da samar da ƙarin guraben aiki ga injiniyoyi da sauran ma'aikata 'yan ƙasar.
Hukumar Da Ci Gaban Man Fetur
A ƙarƙashin sabuwar yarjejeniyar, za a ƙaddamar da wani bincike kan yiwuwar haƙo iskar gas a ƙasar Nijar cikin watanni shida masu zuwa. Binciken zai mayar da hankali ne kan ma'adanin iskar gas da ake ƙiyasin ya kai mita biliyan 23. Wannan mataki na da nufin tantance yawan iskar gas ɗin da kuma yadda za a iya cin gajiyarsa, wanda zai iya buɗe wani sabon babi a fannin makamashi na ƙasar. Idan binciken ya tabbatar da yiwuwar samun nasara, Nijar za ta iya zama mai samar da iskar gas baya ga man fetur da take da shi. Hakan zai ƙara faɗaɗa hanyoyin samun kuɗin shiga ga gwamnati da kuma ƙarfafa matsayinta a kasuwannin makamashi na duniya, tare da samar da sabbin damammaki na zuba jari da ayyukan yi ga jama'ar ƙasar.
Ra'ayoyin Jami'an Nijar
A cewar hukumomin Nijar, sabbin yarjejeniyoyin da aka sake tattaunawa a kansu, na wakiltar wani babban ci gaba da ƙasar ta samu a ɓangaren man fetur. Jami'an sun bayyana cewa yarjejeniyar ta ƙunshi dawo da kuɗaɗen da aka samu daga fitar da ɗanyen mai zuwa cikin ƙasar Nijar. Haka nan kuma, an cimma matsaya kan daidaita albashi tsakanin ma'aikatan ƙasashen waje da takwarorinsu 'yan Nijar da ke aiki a kamfanonin mai, domin tabbatar da adalci a tsakaninsu.
