Gwamnan jihar Diffa, Janar na Runduna Mahamadou Ibrahim Bagadoma, ya jagoranci bikin buɗe wani taron tattaunawa na yankin. Taron, wanda aka gudanar a babban zauren wasannin kwaikwayo na gidan Matasa da Al'adu (MJC) na Diffa, ya mayar da hankali ne kan warware rikice-rikicen da suka shafi filaye da albarkatun ƙasa. Manufar taron ita ce samar da daidaito da zaman lafiya mai dorewa tsakanin al'ummomin da ke yankin. Mahalarta taron sun fito ne daga sassa daban-daban na jihar, kuma za su yi nazari tare da samar da hanyoyin magance matsalolin da ke haifar da saɓani a kan mallakar filaye da amfanin gonaki da kuma wuraren kiwo. Ana sa ran tattaunawar za ta ƙarfafa zaman tare cikin lumana da haɗin kai tsakanin manoma da makiyaya da kuma masunta a faɗin jihar ta Diffa.
Tsananin Matsalar Filaye a Yankin
Wannan taro, wanda aka shirya zai gudana har na tsawon kwanaki biyu, ya fara ne a ranar Alhamis, ashirin ga watan Agustan shekarar 2026. A jawabinsa na maraba, shugaban kwamitin shirya taron, Mista Saley Dodo, ya bayyana cewa matsalar rikicin filaye ta ƙara yaɗuwa a hankali a yankin na Diffa. Ya ce a halin yanzu, matsalar ta shafi gundumomi goma sha ɗaya daga cikin gundumomi goma sha biyu da ke faɗin jihar. A cewarsa, wannan yanayi ya haifar da mummunan tasiri ga zaman lafiyar al'umma da kwanciyar hankali da tsaro, har ma da ci gaban yankin baki ɗaya.
Mista Dodo ya jaddada cewa rikice-rikicen da suka shafi filaye da albarkatun ƙasa sun zama babbar barazana ga zaman tare a tsakanin al'ummomi daban-daban. Ya yi nuni da yadda ake samun ƙaruwar saɓani a kan iyakokin gonaki, da wuraren kiwo, da hanyoyin wucewar dabbobi, da kuma wuraren kamun kifi. Ya ce waɗannan matsaloli sun haɗa da rikice-rikice tsakanin manoma da makiyaya, da kuma tsakanin masunta da manoman noman rani a yankunan Komadougou da tafkin Chadi. Haka nan kuma akwai matsaloli a kan amfani da wuraren dausayi da ake kira 'cuvettes' a yankunan Mainé-Soroa da Goudoumaria, da kuma rikici kan iyakokin gonaki a yankunan Chétimari da Gueskérou.
Ya ƙara da cewa, idan ba a ɗauki matakan da suka dace ba, waɗannan rikice-rikice na iya rura wutar gaba da ka iya kawo cikas ga zaman lafiya da ci gaban da ake buƙata a yankin. Mista Dodo ya bayyana cewa, taron wata dama ce ta musamman da za ta bai wa mahalarta damar yin nazari mai zurfi kan tushen matsalolin tare da samar da ingantattun hanyoyin magance su, domin tabbatar da zaman lafiya mai dorewa a jihar ta Diffa. Ya gode wa gwamnan jihar da kuma ƙungiyar nan ta Centre pour le Dialogue Humanitaire (HD) saboda goyon bayan da suka bayar wajen ganin taron ya tabbata.
Tarihin Ayyukan HD da Nasarori
Wannan taro dai ƙungiyar nan mai fafutukar sasanci da zaman lafiya wato Centre pour le Dialogue Humanitaire (HD) ce ta shirya shi. Ya zo ne a matsayin ci gaba da wasu ayyukan da ƙungiyar ta sha gudanarwa a baya domin samar da maslaha kan rikice-rikicen da suka shafi filaye da albarkatun ƙasa a yankin. Ɗaya daga cikin irin waɗannan nasarori shi ne wani sulhu da aka cimma a watan Mayun shekarar 2026, inda masu ruwa da tsaki daga gundumomin Diffa da Chétimari da kuma Gueskérou suka ɗauki alƙawarin yin rigakafin rikice-rikicen filaye a tsakaninsu.
Ayyukan ƙungiyar ta HD a jihar ta Diffa sun daɗe da bayar da sakamako mai kyau. Ana iya tunawa da wata babbar yarjejeniyar zaman lafiya da aka rattaba wa hannu a shekarar 2018 tsakanin al'ummomin Fulani da Larabawan Mahamid a gundumomi da dama na yankin. Wannan yarjejeniya ta taimaka wajen rage zaman doya da manja da ake samu a tsakanin waɗannan al'ummomi biyu da ke makwabtaka da juna.
Bayan wannan, a cikin watan Satumbar shekarar 2019, an sake samun wata gagarumar nasara a ƙoƙarin samar da zaman lafiya mai ɗorewa. A wancan lokacin, sarakunan gargajiya na al'ummomin Kanuri da Fulani sun sanya hannu kan wata yarjejeniyar sadaukarwa. Manufar yarjejeniyar ita ce ta hana afkuwar rikicin kabilanci a yankunan da ke gefen kogin Komadougou, da kewayen tafkin Chadi, da kuma wuraren dausayi na yankunan da ke da albarkatun ruwa.
Bukatun Taron da Shawarwarin Gwamna
Taron ya mayar da hankali ne kan batutuwan da suka shafi filaye, da hanyoyin samun albarkatun ƙasa, da kuma yadda ake gudanar da su a yankin na Diffa. Wannan batu na filaye ana ɗaukarsa a matsayin babban ƙalubale da ke fuskantar yankin, wanda ke buƙatar matuƙar kulawa da kuma ɗaukar matakan da suka dace don magance shi. Ana ganin cewa idan har aka samu nasarar shawo kan wannan matsala, za a samar da ingantaccen yanayi na zaman lafiya da ci gaba mai ɗorewa ga al'ummomin da ke zaune a jihar. Tattaunawar ta shafi fannoni daban-daban, tun daga mallakar gonaki zuwa amfani da wuraren kiwo da kuma albarkatun ruwa, da nufin samar da tsari mai adalci ga kowa da kowa.
Matsalar rikicin da ke da alaƙa da filaye ta fi zafi ne a kan batutuwan da suka shafi samun damar yin amfani da ƙasa, da albarkatun kiwo, da kuma hanyoyin da dabbobi ke bi wajen yin kiwo, wato ‘transhumance’. Waɗannan su ne tushen yawancin saɓanin da ake samu tsakanin manoma da makiyaya, wanda a wasu lokutan yakan kai ga asarar rayuka da dukiyoyi. Rashin tsari da kuma sauyin yanayi sun ƙara ta'azzara wannan matsala, inda ake samun ƙarancin wuraren kiwo da ruwa, wanda hakan ke tilasta makiyaya shiga gonakin manoma. Mahalarta taron za su yi nazari kan waɗannan ƙalubale da nufin samar da hanyoyin da za su rage wannan tashin hankali tare da tabbatar da cewa kowane ɓangare ya samu haƙƙinsa ba tare da cutar da ɗan uwansa ba.
Wannan aiki dai ya zo ne a daidai lokacin da ƙungiyar nan ta Centre pour le Dialogue Humanitaire (HD) ke ci gaba da ayyukanta a yankin na Diffa. Ƙungiyar, wacce ta fara ayyukanta a yankin tun a shekarar 2017, ta daɗe tana fafutukar samar da zaman lafiya ta hanyar tattaunawa da sulhu tsakanin al'ummomi masu rikici da juna. Ayyukanta sun haɗa da shirya irin waɗannan tarurruka da kuma ƙarfafa gwiwar sarakunan gargajiya da shugabannin al'umma don su jagoranci yunkurin sasanci. Wannan taro wani ƙarin mataki ne a cikin jerin ayyukan da ƙungiyar ke gudanarwa don cimma burinta na ganin an kawo ƙarshen rikice-rikicen da ke da nasaba da albarkatun ƙasa a faɗin jihar.