Wata ƙungiya mai sa ido kan harkokin kiwo, wato COVACC, ta fitar da wani gargaɗi game da barazanar da ake fuskanta ta asarar dabbobi masu yawa a ƙasar Nijar yayin da ake shirin shiga daminar bana. Ƙungiyar ta bayyana cewa, haɗarin ya samo asali ne daga wasu matsaloli da suka haɗa da ƙarancin wuraren kiwo da kuma yawaitar cututtukan dabbobi waɗanda kan yi kamari a wannan lokaci na shekara. A cikin sanarwar da ta fitar, COVACC ta jaddada cewa idan ba a ɗauki matakan gaggawa ba, makiyaya da dama na iya fuskantar asara mai yawa, wadda za ta iya shafar tattalin arzikin ƙasa baki ɗaya. Gargaɗin na zuwa ne a daidai lokacin da makiyaya ke shirin fara yin kaura zuwa wuraren da suka fi samun ciyawa, lamarin da ƙungiyar ta ce zai iya ƙara ta'azzara matsalar idan ba a yi tanadi mai kyau ba.
Dalilan Gargadi Kan Damina
Lokacin damina, wanda galibi ake yi wa laƙabi da lokacin yalwa saboda yawaitar ciyawa da ruwa, a wannan karon yana zuwa ne da wasu ƙalubale na musamman ga makiyayan Nijar, a cewar rahoton ƙungiyar COVACC. Damina na kawo sauƙi bayan tsananin rani, amma kuma a tare da ita ake samun bullar wasu matsaloli da ka iya yin sanadiyyar asarar dabbobi idan ba a yi hattara ba. Ɗaya daga cikin manyan dalilan da ke haddasa wannan haɗari shi ne yadda ruwan sama ke haifar da ƙaruwar ƙwayoyin cuta da sauran ƙwari masu yaɗa cututtuka. Wuraren da ruwa ke taruwa, waɗanda suke da matuƙar muhimmanci ga shayar da dabbobi, sukan zama wuraren da sauro da ƙudaje masu ɗauke da cututtuka kamar su cutar barci (trypanosomiasis) da zazzaɓin rift valley ke hayayyafa. Haka nan, ciyawar da ke toho bayan an fara samun ruwan sama, wadda dabbobin ke ci, a wasu lokutan kan ƙunshi wasu sinadarai masu guba a farkon fitowarta, ko kuma ta zama hanyar kamuwa da wasu cututtuka na cikin hanji kamar tsutsotsi, waɗanda ke yin ƙwai a cikin ƙasa kuma su ƙyanƙyashe da zaran ƙasa ta jike. Wannan yanayi na sanya dabbobin da suka fito daga rani a galabaice su zama cikin sauƙin kamuwa da waɗannan cututtuka, lamarin da kan kai ga raguwar nauyinsu, rashin haihuwa, har ma da mutuwa. Yawaitar ciyayi a lokacin damina kan sa dabbobi su yi ta yawo a wurare daban-daban, wanda hakan ke ƙara musu haɗarin haɗuwa da wasu dabbobin da ke ɗauke da cututtuka, ta haka cutar za ta ci gaba da yaɗuwa cikin gaggawa a tsakanin garkuna. Waɗannan haɗe-haɗen matsaloli ne suka sanya ƙungiyar COVACC ta bayyana daminar bana a matsayin wani lokaci mai cike da barazana ga lafiyar dabbobi a faɗin ƙasar.
Tasirin Damina Ga Makiyaya
A yayin da damina ke ƙaratowa, makiyaya a Nijar na fuskantar wani yanayi mai cike da sarkakiya. A gefe guda, zuwan damina na nufin samun ciyawa da ruwa, wanda hakan zai kawo ƙarshen wahalhalun da suka sha a lokacin rani. Wannan lokaci ne da makiyaya ke fatan dabbobinsu su ƙoshi, su yi ƙiba, kuma su sami lafiya. Amma a wani gefen kuma, wannan lokaci na damina na zuwa da wasu ƙalubale da ke shafar rayuwar makiyayan kai tsaye. Yawaitar ciyayi na iya haifar da takun-saka tsakanin makiyaya da manoma, musamman idan dabbobi suka shiga gonaki suka yi ɓarna. Irin waɗannan rigingimu kan haifar da asarar rayuka da dukiyoyi, kuma suna kawo rashin zaman lafiya a yankunan karkara.
Bayan haɗarin rikici da manoma, makiyayan na fuskantar matsin lamba na tattalin arziki. Asarar dabba guda ɗaya tak, walau ta dalilin cuta ko yunwa ko wata hatsaniya, na iya zama babban koma-baya ga iyalan da suka dogara da ita. Dabbar ba wai kawai abin kiwo ba ce, a'a, tamkar asusun ajiyar kuɗi ce da ake amfani da ita a lokacin buƙata, kamar biyan kuɗin makaranta, sayen magani, ko gudanar da bukukuwan aure. Saboda haka, mutuwar dabba na nufin asarar wani ginshiƙi na tattalin arzikin iyali. Wannan yanayi na sanya makiyaya cikin damuwa da rashin tabbas a duk lokacin da damina ta gabato. Suna yin fatan samun alfanun damina, amma a lokaci guda suna tsoron haɗurran da ke tattare da ita, waɗanda ka iya mayar da su baya ta fannin tattalin arziki da zamantakewa.
Haka zalika, makiyayan kan fuskanci matsalolin tsaro a yayin da suke yin kaura don neman wuraren kiwo masu kyau. A kan hanyarsu, suna iya haɗuwa da 'yan fashi da makami ko wasu masu laifi da ke satar musu dabbobi. Wannan ya sa tafiye-tafiyen da suke yi a lokacin damina don cin gajiyar ciyayi da ruwa ya zama wani aiki mai cike da haɗari. Saboda waɗannan dalilai, damina, maimakon ta zama lokacin farin ciki kaɗai, ta zama wani yanayi da ke buƙatar shiri na musamman da kuma addu'o'in tsira daga dukkanin matsalolin da kan biyo bayanta. Wannan haɗakar matsaloli na nuna irin raunin da makiyaya ke da shi da kuma buƙatar samun tallafi daga hukumomi don rage musu raɗaɗin da suke fuskanta, kamar yadda gargaɗin ƙungiyar COVACC ya nuna.
Matakan Kare Dabbobi
Domin tunkarar waɗannan barazanori, ƙungiyar COVACC ta bayar da wasu shawarwari da ta ce za su taimaka wajen rage asarar dabbobi a lokacin damina a Nijar. Ƙungiyar ta yi kira ga makiyaya da su tabbatar sun yi wa dabbobinsu alluran rigakafin da suka dace kafin shigowar damina. An jaddada muhimmancin alluran rigakafin cututtuka kamar su baƙon-dauro, da huhu, da kuma na sauran cututtukan da kan yi kamari a wannan lokaci. An shawarci makiyaya su nemi shawarar likitocin dabbobi don sanin rigakafin da suka fi dacewa da yankunansu da kuma lokacin da ya kamata a yi su. Haka nan, an ƙarfafa gwiwar makiyaya kan yin amfani da magungunan tsutsotsi na baki da kuma na waje don kare dabbobin daga kamuwa da cututtukan da ƙwari ke yaɗawa.
Baya ga alluran rigakafi, COVACC ta kuma shawarci makiyaya da su kula da tsaftar wuraren da dabbobinsu ke kwana. An bayyana cewa, tsaftace shinge da wuraren kiwo kan taimaka wajen rage yaduwar ƙwayoyin cuta da kuma hana ƙwari masu haifar da cuta hayayyafa. An kuma ba da shawarar a riƙa duba lafiyar dabbobi akai-akai, kuma da zaran an ga wata alamar rashin lafiya, kamar su rame, rashin cin abinci, ko wani sauyi a halayyarsu, a gaggauta keɓe dabbar da abin ya shafa tare da neman taimakon ƙwararru. Wannan mataki na gaggawa na da matuƙar muhimmanci wajen hana yaɗuwar cutar zuwa sauran garken. An yi kira ga hukumomin gwamnati da ƙungiyoyin agaji da su tallafa wa makiyaya da magungunan dabbobi a farashi mai sauƙi ko ma kyauta, da kuma samar musu da ƙarin ilimi kan dabarun kiwo na zamani don su iya fuskantar ƙalubalen da ke tattare da sauyin yanayi.
Mahimmancin Shirye-shirye
Domin guje wa hasarar da ka iya afkuwa, shirye-shirye tun kafin damina ta kankama na da matuƙar muhimmanci ga makiyaya da hukumomi. Shirin ya ƙunshi tanadin abubuwa da dama da suka haɗa da tabbatar da wadatattun magunguna da alluran rigakafi, da kuma wayar da kan makiyaya kan haɗarin da ke tattare da wannan lokaci. Idan aka yi tanadi tun da wuri, za a iya rage asarar dabbobi sosai, wanda hakan zai taimaka wajen kare dukiyar makiyaya da kuma tabbatar da zaman lafiyar tattalin arzikin yankunan karkara. Rashin shiri na iya nufin cewa a lokacin da cututtuka suka ɓarke, ba za a samu isassun magunguna ko ƙwararrun da za su magance matsalar cikin gaggawa ba, lamarin da zai kai ga mutuwar dabbobi masu yawa.
Ɗaya daga cikin ginshiƙan shirin shi ne inganta hanyoyin sadarwa tsakanin makiyaya da likitocin dabbobi. Ta hanyar samar da sauƙin hanyar samun bayanai kan bullar cututtuka a wani yanki, za a iya ɗaukar matakan kariya cikin sauri kafin cutar ta yaɗu. Haka nan, shirya wuraren kiwo na wucin-gadi ko tanadin ciyawa tun kafin damina ta yi ƙarfi zai iya rage matsalar cunkoso a wuraren kiwo da kuma hana dabbobi yin kiwo a wuraren da ba su dace ba. Ta haka, shirye-shiryen da aka yi tun da wuri ba wai kawai kariya ce ga dabbobi ba, har ma da makiyayan kansu, domin yana rage musu damuwa da kuma ba su damar fuskantar damina da kwarin gwiwa maimakon tsoro da fargaba.